Ο Μάρτιος έγινε «μήνας ξεναγήσεων» για την Αθήνα και το πρόγραμμα περιλαμβάνει ξεναγήσεις σε εμβληματικούς αρχαιολογικούς χώρους, όπως η Αρχαία Αγορά και το Λύκειο του Αριστοτέλη, περιπάτους στο ιστορικό κέντρο, στον Εθνικό Κήπο και στους λόφους γύρω από την Ακρόπολη, καθώς και θεματικές διαδρομές αφιερωμένες στη βυζαντινή, οθωμανική και νεότερη Αθήνα. Παράλληλα, πραγματοποιούνται ξεναγήσεις σε σημαντικά μουσεία της πόλης, όπως το Μουσείο Μπενάκη, η Εθνική Πινακοθήκη, το Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης, το Νομισματικό Μουσείο και το Μουσείο Αλέκος Φασιανός, αλλά και ειδικές θεματικές ξεναγήσεις, όπως περίπατοι αρχιτεκτονικής, φιλοσοφίας, street art και διαλέξεις ιστορίας.

«Ο δήμαρχος το στηρίζει πολύ, αλλά δεν υπάρχουν λεφτά»

Το ΑΠΕ-ΜΠΕ παρακολούθησε την ξενάγηση στην Αθηναϊκή Τριλογία, δηλαδή στο συγκρότημα που συνθέτουν η Ακαδημία, το Πανεπιστήμιο και η Βιβλιοθήκη και τα τρία στη σειρά επί της οδού Πανεπιστημίου κι έτσι είχαμε την ευκαιρία να διαπιστώσουμε, τόσο την ανταπόκριση που έχει από τον κόσμο, ο οποίος από νωρίς άρχισε να μαζεύεται για να παρακολουθήσει την ξενάγηση από την κ. Σκουμπουρδή, όσο και το ενδιαφέρον που έδειχνε κατά τη διάρκεια όλης της ξενάγησης και την προσήλωση σε αυτά που άκουγε και μάθαινε.

Η ίδια η κ. Σκουμπουρδή, με κέφι και αφοσίωση, ξεδίπλωνε στην ξενάγηση όλο αυτό τον πλούτο των γνώσεων και της εμπειρίας που διαθέτει και μετά το τέλος μίλησε στο Αθηναïκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων για το ίδιο το πρόγραμμα και για το πώς ξεκίνησε.

«Το ξεκινήσαμε μια μικρή ομάδα ξεναγών τον χειμώνα του 1981-82. Ήμασταν 5-6 ξεναγοί του Σωματείου και είπαμε τότε πως ούτως ή άλλως τον χειμώνα δεν εργαζόμαστε όπως το καλοκαίρι, οπότε να κάνουμε κάποια σαββατοκύριακα για τους κατοίκους μέσω του δήμου», λέει και συνεχίζει:

«Κάναμε τότε κάποιες ξεναγήσεις. Αργότερα, με δήμαρχο τον Μπέη έγιναν καλύτερα τα πράγματα και συνεχίσαμε αμισθί πάντα με 3-4 ξεναγήσεις ο καθένας τον χειμώνα. Το 1987 ήταν πρόεδρος του ΟΠΑΝΔΑ μια ξεναγός, η Ελένη Δωρή και εισηγήθηκε μια μικρή αμοιβή για τις μετακινήσεις μας. Το πρόγραμμα συνεχίστηκε, το αγκάλιασε πολύ και ο Αβραμόπουλος και οι επόμενοι δήμαρχοι, όμως τελικά το κατήργησε ο αείμνηστος Άγγελος Μοσχονάς ως αντιδήμαρχος. Έτσι, όταν ανέλαβε ο Καμίνης δεν γνώριζε για το πρόγραμμα των ξεναγήσεων, τον ενημερώσαμε και το ξεκίνησε πάλι το 2013, όπου όμως οικονομικά τα πράγματα ήταν πολύ δύσκολα. Πήγε και τότε εξαιρετικά καλά, υπήρξε φορά που για την ξενάγηση βρήκα 500 ανθρώπους να περιμένουν. Δυστυχώς, σταμάτησε στο γύρισμα του 2018 προς το 2019, πριν ακόμη λήξει η θητεία του Καμίνη. Τον Γενάρη του 2019 έφερα 22 ξεναγήσεις εθελοντικές και είπα τότε στους συναδέλφους μου να βάλουμε όλοι πλάτη για να μην σταματήσει, αλλά το σταμάτησαν».

Και φτάνοντας στο σήμερα, μάς λέει: «Δυστυχώς, όποτε υπάρχουν ή προκύπτουν οικονομικά προβλήματα, την πληρώνουν πρώτα τα πολιτιστικά. Υπάρχουν και κάποιοι που αντιλαμβάνονται τα πολιτιστικά μ’ ένα διαφορετικό σκεπτικό, όπως το να γίνονται κάποια πάρτι στις γειτονιές, όμως αυτό δεν είναι πολιτιστική δράση. Ο δήμαρχος τώρα είναι ένας σοβαρός άνθρωπος, το επαναφέραμε και θέλει να στηρίξει το πρόγραμμα, αλλά δεν τον βοηθούν οι περιστάσεις. Δεν υπάρχουν λεφτά κι έτσι, οι συνάδελφοι ξεναγοί που ανταποκρίνονται, είναι όλοι εθελοντές, γι’ αυτό τον μήνα δωρεάν ξεναγήσεων του δήμου».

Όσο για το αν ο κόσμος δείχνει ενδιαφέρον, προσθέτει: «Ο κόσμος ανταποκρίνεται, το βλέπετε. Το θέλει, έρχονται εκατοντάδες κι εγώ προσωπικά δεν διώχνω, εκτός από τις περιπτώσεις που ένα μουσείο θέτει αυστηρό όριο ατόμων. Ποτέ δεν έδιωχνα και το αποτέλεσμα είναι να έχω χάσει τη φωνή μου, έχω υποστεί σοβαρή κόπωση των φωνητικών χορδών. Αλλά το κάνω με την ψυχή μου και εισπράττω από τον κόσμο τόση αγάπη και εκτίμηση, που με κρατάει όρθια μέχρι σήμερα, αυτή είναι για μένα η ανταμοιβή μου».

Για το υψηλό ενδιαφέρον από μέρος του κοινού συμφωνεί και η Ιωάννα Μ., που παρακολουθούσε την ξενάγηση και στην πρώτη διακοπή πλησιάσαμε και τη ρωτήσαμε για το πώς της φαίνεται αυτή η πρωτοβουλία. «Εξαιρετική», απαντά αμέσως. «Είναι μεγάλη ευκαιρία, όχι μόνο να επισκεφτείς κάποιους σημαντικούς χώρους της πόλης, αλλά να μάθεις και από τον κατάλληλο άνθρωπο τόσα πράγματα. Ουσιαστικά μαθαίνεις την ίδια την ιστορία της πόλης».

Και η φοιτήτρια Κατερίνα Β. προσθέτει: «Μακάρι να υπήρχε ο τρόπος να μην έχανα ούτε μια από τις ξεναγήσεις. Έχω ξεκινήσει και τις παρακολουθώ. Δεν έχει άμεση σχέση με αυτό που σπουδάζω, γιατί είμαι στη Φυσικομαθηματική Σχολή, όμως είναι τόσο ενδιαφέροντα όλα αυτά που μαθαίνεις για την πόλη σε αυτές τις ξεναγήσεις, που με ενθουσιάζει».

«Οι Αθηναίοι σήμερα γνωρίζουν την πόλη καλύτερα απ’ ό,τι παλαιότερα»

Ρωτάμε την κ. Σκουμπουρδή αν οι Αθηναίοι γνωρίζουν πραγματικά την πόλη τους και μας απαντά: «Ένας μικρός αριθμός ναι. Τη δεκαετία του ’80 ξεκίνησε ένα μεγάλο κύμα ανθρώπων, που έδειξε ενδιαφέρον για τα πολιτιστικά. Κάναμε πολλές ξεναγήσεις με μεγάλο αριθμό ατόμων, τις θέλει τις ξεναγήσεις ο κόσμος. Το ίδιο και στα χρόνια της οικονομικής κρίσης, που δεν υπήρχαν χρήματα για άλλες δραστηριότητες, μου έλεγαν πως περίμεναν το σαββατοκύριακο για να έρθουν στις ξεναγήσεις και να γνωρίσουν όλα αυτά της πόλης. Είναι πολλοί αυτοί που έχουν περάσει από τις ξεναγήσεις του δήμου Αθηναίων.

Ως προς το αν γνωρίζουν οι Αθηναίοι την πόλη τους, πιστεύω ότι σήμερα είμαστε πολύ καλύτερα απ’ ό,τι παλαιότερα. Από τη δεκαετία του ’80 και μετά, όλο και βελτιώνεται η κατάσταση. Και στα χρόνια της οικονομικής κρίσης, ήταν και μια διέξοδος για ανθρώπους, που δεν είχαν χρήματα να πάνε σ’ ένα θέατρο ενδεχομένως ή να πάνε κάπου να κάνουν μια κοινωνική συναναστροφή. Τώρα, φαίνεται και πάλι πως υπάρχει ενδιαφέρον από τον κόσμο και πολλή αγάπη για το αντικείμενο».

Ζητάμε τη γνώμη κι ενός επισκέπτη της ξενάγησης και ο Όμηρος Τ. μας λέει: «Ζούμε σε μια πόλη, όπου οι περισσότεροι πιστεύω δεν γνωρίζουν τους θησαυρούς της. Μπορεί να μην έχουν πάει ποτέ να δουν ένα μουσείο της ή τα ιστορικά μνημεία της Αθήνας, είτε γιατί δεν τους δόθηκε ποτέ το κίνητρο για κάτι τέτοιο, είτε γιατί ειδικά στην εποχή μας μπορεί να είναι και οικονομικοί οι λόγοι. Αποκλείεται να παρακολουθήσεις μια ξενάγηση μέσα στην πόλη και να μην ικανοποιηθείς από αυτά που θα δεις και θα μάθεις. Θεωρώ ότι είναι πολύ σημαντικό αυτό το πρόγραμμα και μακάρι να συνεχιστεί, ακόμη και να επεκταθεί».

Ένα άσχημο περιστατικό, που συνέβη πριν από ενάμιση χρόνο μ’ ένα γκρουπ τουριστών μέσα στην Ακαδημία, ανάγκασε τους υπεύθυνους να μην επιτρέπουν πια την είσοδο επισκεπτών στο εσωτερικό της κι έτσι, η συγκεκριμένη ξενάγηση έγινε στον εξωτερικό χώρο, σε αντίθεση με τη Βιβλιοθήκη, η οποία υποδέχτηκε όλους όσους παρακολουθούσαν. Κυριολεκτικά γέμισε η κεντρική αίθουσα. Κάπως έτσι, αναρωτηθήκαμε αν οι αρχαιολογικοί χώροι, αλλά και τα μουσεία, δημόσια και ιδιωτικά, είναι δεκτικά και ανοιχτά σε αυτή την πρωτοβουλία.

«Ναι, είναι», μας απαντά η κ. Σκουμπουρδή και συνεχίζει: «Όπως σήμερα η Βιβλιοθήκη, που με εξέπληξε, καθώς ανταποκρίθηκε με χαρά και άνοιξε το Σάββατο, αλλά και η Ακαδημία, θα άνοιγε αν δεν είχε συμβεί ένα άσχημο περιστατικό. Και τα μουσεία το ίδιο, υπάρχει μεγάλη ανταπόκριση από τη μεριά τους, απλώς εκεί δεν μπορείς να βάλεις μεγάλο αριθμό ατόμων, είναι λογικό να θέτουν περιορισμό. Και κοιτάζουμε αν μπορεί, να γίνει κάτι και με το οικονομικό στην είσοδο των αρχαιολογικών χώρων, γιατί 30 ευρώ ας πούμε για τον Έλληνα είναι πολλά τα χρήματα με τις παρούσες συνθήκες. Για τον ξένο επισκέπτη μπορεί να μην είναι πολλά και ξέρω ότι και έξω είναι ακριβά τα μουσεία, όμως για την ελληνική οικογένεια και για έναν συνταξιούχο που θέλει να επισκεφτεί αυτούς τους χώρους, είναι βαρύ το ποσό».

Και αμέσως μετά προσθέτει: «Τα μουσεία λοιπόν ανταποκρίνονται, ανοίγουν τις πόρτες τους, ο κόσμος ανταποκρίνεται, οπότε θέλουμε να το συνεχίσουμε αυτό το πρόγραμμα των δωρεάν ξεναγήσεων, αφού και ο δήμαρχος το θέλει και η Ρωξάνη Μπέη που είναι τώρα πρόεδρος στο ΟΠΑΝΔΑ και αντιπρόεδρος είναι ο Θόδωρος Αγγελόπουλος, ο κατ’ εξοχήν άνθρωπος του Πολιτισμού, οπότε είμαι αισιόδοξη και μπορούμε να κάνουμε ωραία πράγματα και να βρούμε ακόμη και χορηγούς».

Το πρόγραμμα

Ήδη έχουν πραγματοποιηθεί ξεναγήσεις στον Αρχαιολογικό Χώρο Λυκείου Αριστοτέλους, στο Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης, στην Αθηναϊκή Τριλογία (Πανεπιστήμιο – Ακαδημία – Βιβλιοθήκη), στην Αρχαία Αγορά, στο Μουσείο Νεότερου Ελληνικού Πολιτισμού, στο Μουσείο Μπενάκη, θεματικές ενότητες όπως για τη Βυζαντινή Αθήνα με σημείο τη Βιβλιοθήκη Αδριανού, για την αρχιτεκτονική εξέλιξη της Αθήνας από το Σύνταγμα στο Χίλτον, για την ενότητα Το φιλοσοφείν στην Αρχαία Αγορά με σημείο την κεντρική είσοδο Αρχαιολογικού Χώρου επί της Αποστόλου Παύλου, στο Α’ Κοιμητήριο Αθηνών – Υπαίθρια Γλυπτοθήκη, περίπατος στο Ωρολόγιο του Κυρρήστου – Αέρηδες, Μενδρεσέδες & Φετιχιέ Τζαμί, με σημείο την Πύλη Αθηνάς Αρχηγέτιδος, Ρωμαϊκή Αγορά.

Το προσεχές πρόγραμμα έχει ως εξής:

Σάββατο 14 Μαρτίου

• Αρχαία Αγορά (10:30) Σημείο συνάντησης: Κεντρική είσοδος Αρχαιολογικού χώρου επί της Ανδριανού
• Λόφοι γύρω από την Ακρόπολη (10:30) Ναός Αγ. Δημητρίου Λουμπαρδιάρη
• Οθωμανική Αθήνα (11:00) Βιβλιοθήκη Αδριανού
• Μέγαρο Τσίλλερ – Λοβέρδου (10:30) Σημείο συνάντησης: Είσοδος Μουσείου (Μαυρομιχάλη 6)
• Εθνική Πινακοθήκη (10:30) Περιοδική Έκθεση: Los Caprichos του Francisco Goya Σημείο συνάντησης: Είσοδος Πινακοθήκης (Βασ. Κωνσταντίνου 50) Κυριακή 15 Μαρτίου
• Το φιλοσοφείν στην Αρχαία Αγορά (10:30) Σημείο συνάντησης: Κεντρική είσοδος Αρχαιολογικού Χώρου επί της Αποστόλου Παύλου
• Μουσείο Αλέκος Φασιανός (11:30) Σημείο συνάντησης: Είσοδος Μουσείου (Νεοφύτου Μεταξά 15, Μεταξουργείο) Σάββατο 21 Μαρτίου
• Διάλεξη στο Πολιτιστικό Κέντρο «Μελίνα» του Δήμου Αθηναίων Θέμα: Οι Αθηναίοι στην Εξέγερση του ’21 (17:30) Ηρακλειδών 66α, Θησείο
• Street Art – Graffiti Tour στην περιοχή του Ψυρρή (10:30) Σημείο συνάντησης: Πλατεία Μοναστηρακίου, μπροστά στον Ι.Ν. Παναγίας Παντάνασσας
• Βυζαντινές Εκκλησίες της Αθήνας (10:30) Σημείο συνάντησης: Παρεκκλήσι Αγ. Ελευθερίου, δίπλα στη Μητρόπολη
• Αμερικανική Σχολή Κλασικών Σπουδών (10:30) Σημείο συνάντησης: Είσοδος Ινστιτούτου (Σουηδίας 54) Κυριακή 22 Μαρτίου
• Το φιλοσοφείν στην Αρχαία Αγορά (10:30) Σημείο συνάντησης: Κεντρική είσοδος Αρχαιολογικού Χώρου επί της Αποστόλου Παύλου
• Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης Έκθεση: Why Look at Animals? (17:00) Σημείο συνάντησης: Είσοδος Μουσείου Σάββατο 28 Μαρτίου
• Εθνικός Κήπος (10:30) Σημείο συνάντησης: Είσοδος Κήπου από Λεωφόρο Αμαλίας Κυριακή 29 Μαρτίου
• Νομισματικό Μουσείο (Ιλίου Μέλαθρον) (10:30) Σημείο συνάντησης: Ταμείο εισιτηρίων του Μουσείου (Πανεπιστημίου 12) Σημειώνεται πως το εισιτήριο εισόδου σε μουσεία και αρχαιολογικούς χώρους, όπου προβλέπεται, επιβαρύνει τους συμμετέχοντες. Οι «γλαύκες της Αθήνας» Κλείνοντας, η κ. Σκουμπουρδή μας αναφέρει και το νέο όραμά της, που έχει τόσο ως εντεταλμένη σύμβουλος του δήμου Αθηναίων, όσο και ως κάτοικος της πόλης. Λέει συγκεκριμένα: «Δυστυχώς, υπάρχουν οικονομικά προβλήματα και το ξέρω. Εγώ δεν είμαι πολιτικός και δεν τη θέλω την πολιτική, έτσι όπως την είδα να εξελίσσεται με απογοήτευσαν πολλά πράγματα. Είμαι αιρετή και ως εντεταλμένη σύμβουλος θέλω να κάνω πράγματα για την πόλη, έχω καταθέσει προτάσεις. Ας πούμε, μία από αυτές είναι να γίνει ηλεκτρονική σήμανση σε όλα τα μνημεία της πόλης, αλλά και στα κτίρια της Αθήνας, που έχουν ιστορικό και λαογραφικό ενδιαφέρον ή αρχιτεκτονικό. Το ονομάζω οι “γλαύκες της Αθήνας”, γιατί το έχω οραματιστεί για κάθε κτίριο, σ’ ένα σημείο πλάι στην πόρτα, να έχει το ομοίωμα μιας γλαύκας ή το ασημένιο αθηναϊκό τετράδραχμο, που το έλεγαν γλαύκα οι Αθηναίοι κι έχει κι ένα κλαρί ελιάς στην άκρη και στην κοιλιά της γλαύκας να υπάρχει η ηλεκτρονική σήμανση, αρχικά στα ελληνικά και στα αγγλικά και αργότερα να εμπλουτιστεί και με άλλες γλώσσες, που θα αναφέρει την ιστορία του κτιρίου και των ανθρώπων που το έχτισαν, που του έδωσαν την ακμή του και όλα τα σχετικά. Το θέλει ο δήμαρχος, αλλά λεφτά δεν υπάρχουν, οπότε θα ψάξω για χορηγό. Θεωρώ ότι είναι ένα σπουδαίο έργο και όσο αντέχω θα το “τρέξω”, γιατί πιστεύω ότι λείπει από την Αθήνα». Και προσθέτει: «Από τη στιγμή που έχω τη γνώση, μελετώ την ιστορία της Αθήνας από τη νιότη μου, θέλω να το κάνω αυτό για την πόλη μου. Δεν είμαι πολιτικός, δεν με ενδιαφέρουν οι ψήφοι, θέλω να γίνει αυτό στον δήμο και να μείνει».

.Δημ. Βασιλόπουλος – ΑΠΕ-ΜΠΕ / photo: eurokinissi