Κάπως έτσι, γεννήθηκε το «ΝΗΜΑ», που φιλοδοξεί να μην μείνει απλώς ένα ακόμη έργο στα χαρτιά, αλλά να γίνει μια αφήγηση επανεκκίνησης. Ένα πείραμα που επιχειρεί να απαντήσει σε ένα από τα πιο πιεστικά ερωτήματα της σύγχρονης Ελλάδας: μπορεί η περιφέρεια να ξαναγίνει τόπος ζωής, δημιουργίας και μέλλοντος;

Το «ΝΗΜΑ», αυτό το ολιστικό σχέδιο για την αναγέννηση της ελληνικής περιφέρειας μέσω της αποκατάστασης και επανάχρησης του πρώην βιομηχανικού συγκροτήματος της κλωστοϋφαντουργίας «Βαρβαρέσος», που βρίσκεται εντός αστικού ιστού στον δήμο Ηρωικής Πόλεως Νάουσας, θέλει να δείξει τον δρόμο.

Από τη βιομηχανική κατάρρευση στη δημιουργική επανανοηματοδότηση

Η αποβιομηχάνιση δεν άφησε πίσω της μόνο άδεια κτίρια· άφησε κοινωνικά ρήγματα, δημογραφική συρρίκνωση και μια αίσθηση εγκατάλειψης. Όμως, όπως τονίζει ο κ. Κουτσογιάννης, καθώς μας ξεναγεί σε ό,τι έχει απομείνει από το ιδιόκτητο βιομηχανικό συγκρότημα του Δήμου Νάουσας, συνολικής επιφάνειας 13.000 τ.μ. -με δυνατότητα δόμησης 1.500 τ.μ., εντός οικοπέδου έκτασης 22.000 τ.μ., ο δήμος φιλοδοξεί να ξετυλίξει το νήμα της ανάπτυξης.

«Προσπαθούμε να αξιοποιήσουμε κάθε τι που μπορεί να προσφέρει κάτι καλό στην πόλη», λέει, εξηγώντας πως αυτό το «καλό» είναι το τεράστιο βιομηχανικό απόθεμα που βρίσκεται εντός του αστικού ιστού — ένα σπάνιο πλεονέκτημα για μια πόλη της περιφέρειας. Το «ΝΗΜΑ» επιχειρεί να «πιάσει» την ανάπτυξη από εκεί που σταμάτησε. Όχι αναπαράγοντας το παρελθόν, αλλά μετασχηματίζοντάς το.

«Ο στόχος μας είναι αυτά τα κτίρια, τα οποία βρίσκονται εντός του αστικού ιστού, να αξιοποιηθούν για να δημιουργήσουμε επί της ουσίας ένα κοινωνικο-οικονομικό πείραμα, το οποίο έχει να κάνει με την αναγέννηση της ελληνικής περιφέρειας. Η πρόταση αυτή έχει διαφορετικούς άξονες, οι οποίοι όμως έρχονται να κουμπώσουν μεταξύ τους και να δημιουργήσουν ένα σχέδιο αναπτυξιακό, το οποίο μπορεί να φέρει πολύ θετικά αποτελέσματα, αφενός για την επιβίωση της ελληνικής περιφέρειας και σε δεύτερο πλάνο για την ανάπτυξή της», αναφέρει χαρακτηριστικά ο κ. Κουτσογιάννης.

Ένα πρότζεκτ που δεν είναι μόνο πρότζεκτ

Η λέξη «ολιστικό», όπως εξηγεί ο κ. Κουτσογιάννης, σε αυτή την περίπτωση δεν είναι σχήμα λόγου. Όπως λέει, πρόκειται για «ένα ολιστικό αναπτυξιακό σχέδιο» — όχι απλώς επανάχρηση κτιρίων, αλλά ένα σύστημα όπου «διαφορετικοί άξονες κουμπώνουν αρμονικά μεταξύ τους». Το «ΝΗΜΑ» δεν είναι μια απλή ανακαίνιση ενός βιομηχανικού συγκροτήματος. Είναι μια προσπάθεια, όπως εξηγεί, να συνυπάρξουν στον ίδιο χώρο: κατοικία, εργασία, εκπαίδευση, επιχειρηματικότητα, κοινωνική φροντίδα, καινοτομία,ενέργεια. Όλα αυτά σε ένα ενιαίο οικοσύστημα, έναν «ολιστικό χωρικό και λειτουργικό κόμβο δημόσιων πολιτικών» .

Live- Work- Learn (Ζήσε- Εργάσου- Μάθε): μια νέα καθημερινότητα στην περιφέρεια

Στην καρδιά του σχεδίου βρίσκεται μια απλή αλλά ριζοσπαστική, όπως επισημαίνεται, ιδέα: οι άνθρωποι δεν μετακινούνται μόνο για δουλειά. Μετακινούνται για ζωή. Ο κ. Κουτσογιάννης το θέτει ξεκάθαρα: στόχος είναι να προσελκυστούν «νέα ζευγάρια από τα μεγάλα αστικά κέντρα που θέλουν να μετεγκατασταθούν στην περιφέρεια, επιδιώκοντας καλύτερη ποιότητα ζωής».

Έτσι, το «ΝΗΜΑ» δημιουργεί περίπου 40 κατοικίες για νέες οικογένειες, 20 στούντιο για επαγγελματίες και ερευνητές, κοινόχρηστους χώρους και υποδομές καθημερινότητας. Ένα ολοκληρωμένο περιβάλλον ζωής, που -όπως αναφέρεται στο σχέδιο- ενισχύει τη μόνιμη εγκατάσταση και τη δημιουργία βιώσιμων κοινοτήτων.

Τα στούντιο ειδικότερα, σύμφωνα με τον δήμαρχο, «απευθύνονται σε επαγγελματικές ομάδες, όπως οι ειδικευόμενοι γιατροί στο νοσοκομείο μας, δάσκαλοι και καθηγητές που έρχονται ως αναπληρωτές για να προσφέρουν τις υπηρεσίες τους για μικρό χρονικό διάστημα παραμονής καθώς και στους σπουδαστές της Ακαδημίας Οίνου και στους ερευνητές του ΕΚΕΤΑ, καθώς πρόθεσή μας είναι, στη συνέχεια, σε αυτό το κτίριο να μετεγκατασταθεί κι ένα cluster για τις spin-off επιχειρήσεις, οι οποίες θα προσπαθούν να αξιοποιήσουν εμπορικά το αποτέλεσμα της έρευνας που θα υλοποιείται από το ΕΚΕΤΑ».

Από τα κλωστήρια στις startups

Το δεύτερο κομμάτι αφορά την παροχή εργασίας κι αυτό, όπως επισημαίνει ο κ. Κουτογιάννης, μεταφράζεται σε ένα πολυεπίπεδο σχέδιο: παραχώρηση αγροτεμαχίων σε νέους ανθρώπους, δημιουργία μιας νέας γενιάς σύγχρονων γεωργών με τεχνολογική υποστήριξη, ανάπτυξη startups και spin-offs, κοινόχρηστοι χώροι εργασίας.

«Ο Δήμος θα δώσει σε νέα ζευγάρια, τα οποία θέλουν να απασχοληθούν με τον πρωτογενή τομέα, αγροκτήματα που είναι δημοτική περιουσία -θα παραχωρήσει, δηλαδή, τη χρήση τους- προκειμένου εκεί, με τη συνδρομή και υποστήριξη του Ινστιτούτου Αγροτεχνολογίας και Βιοοικονομίας του ΕΚΕΤΑ να τους καθοδηγήσουμε και να δημιουργήσουμε μια νέα γενικά σύγχρονων γεωργών, οι οποίοι θα αξιοποιούν τη γη σε απόλυτο βαθμό, αξιοποιώντας τις σύγχρονες τεχνολογίες του σήμερα», σημειώνει.

Σε συνεργασία, λοιπόν, με το Εθνικό Κέντρο Έρευνας και Τεχνολογικής Ανάπτυξης, η πόλη επιχειρεί να μετατρέψει την έρευνα σε πραγματική οικονομική δραστηριότητα. «Να μπορούν τα νέα παιδιά να αναπτύξουν τις ιδέες τους χωρίς το άγχος των υπέρογκων εξόδων», όπως λέει ο κ. Κουτσογιάννης.

Ενέργεια, αυτάρκεια και καινοτομία

Ένα από τα πιο φιλόδοξα στοιχεία του πρότζεκτ είναι η ενεργειακή του φιλοσοφία. «Θέλουμε το κτίριο να έχει το χαμηλότερο δυνατό κόστος λειτουργίας και να καταστεί αυτοχρηματοδοτούμενο», τονίζει ο δήμαρχος. Για αυτό και -βάσει των όσων έχουν σχεδιαστεί- αξιοποιείται υδροηλεκτρικός σταθμός, ενσωματώνονται ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και εφαρμόζονται πρακτικές κυκλικής οικονομίας.

Το αποτέλεσμα είναι ένα σχεδόν ενεργειακά αυτόνομο σύστημα με μηδενικό αποτύπωμα, επισημαίνει.

«Μια νέα μορφή αστικού κοινοτισμού»

Ίσως, όμως, το στοιχείο του «ΝΗΜΑΤΟΣ» με το μεγαλύτερο θετικό πρόσημο να είναι η κοινωνική του πτυχή. Ο κ. Κουτσογιάννης μιλά για «μια νέα μορφή σύγχρονου αστικού κοινοτισμού». Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι οι κάτοικοι θα συνδιαλέγονται , θα συναποφασίζουν, θα δημιουργούν από κοινού δράσεις.

Το σχέδιο περιγράφει αυτή τη λογική ως «κοινότητα μέσα στην κοινότητα», έναν μηχανισμό κοινωνικής συνοχής και συμμετοχής.

Το μεγάλο στοίχημα: μπορεί να λειτουργήσει;

Με εκτιμώμενο κόστος 30-35 εκατομμύρια ευρώ, το «ΝΗΜΑ» δεν είναι μικρό εγχείρημα. Ο δήμαρχος αναγνωρίζει ότι «το κρίσιμο είναι η χρηματοδότηση», σημειώνοντας ότι βρίσκονται σε εξέλιξη επαφές με εθνικούς και ευρωπαϊκούς φορείς. Ταυτόχρονα όμως υπογραμμίζει ότι πρόκειται για «μια πανευρωπαϊκή καινοτομία» που αξίζει να υποστηριχθεί. Αν πετύχει, δεν θα αφορά μόνο τη Νάουσα. «Αν αυτή η προσπάθεια επιτύχει, θα μπορέσει να αποτελέσει πρότυπο», δηλώνει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο κ. Κουτσογιάννης, εξηγώντας ότι η εξέλιξη αυτή δεν θα αφορά μόνο την Ελλάδα, αλλά εν γένει την ευρωπαϊκή περιφέρεια.

Η Νάουσα φιλοδοξεί να γίνει κάτι περισσότερο από μια πόλη που ανακάμπτει: ένα εργαστήριο εφαρμοσμένης πολιτικής.

Το «ΝΗΜΑ» δεν υπόσχεται επιστροφή στο παρελθόν. Υπόσχεται κάτι πιο δύσκολο: μια νέα συνέχεια. Όπως κάθε νήμα, ξεκινά από κάπου. Περνά από χέρια. Μπλέκεται. Ξετυλίγεται. Και, όπως λέει ο κ. Κουτσογιάννης, αν αντέξει, μπορεί να δείξει τον δρόμο. Στη Νάουσα, αυτό που επιχειρείται, όπως τονίζεται, δεν είναι απλώς μια ανάπλαση, αλλά η ύφανση μιας νέας ταυτότητας.

(ΑΠΕ -ΜΠΕ / Σοφία Παπαδοπούλου / photo: eurokinissi)