Η υψηλή αβεβαιότητα και οι αυξημένοι κίνδυνοι, κυρίως στο μέτωπο του πληθωρισμού, οδήγησαν την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) να προχωρήσει σήμερα στην δεύτερη αύξηση των επιτοκίων κατά 0,25%, στο 2,5% μέσα σε δύο μήνες.
Είναι ενδεικτικό ότι υπό το φως των νέων εξελίξεων ακόμη και τα πλέον απαισιόδοξα σενάρια που είχε επεξεργαστεί η ΕΚΤ για τον πληθωρισμό και την ανάπτυξη τον Ιούνιο θεωρούνται πλέον ξεπερασμένα. Μάλιστα, όπως ανακοίνωσε η πρόεδρος της ΕΚΤ Κριστίν Λαγκάρντ στην καθιερωμένη συνέντευξη τύπου μετά την συνεδρίαση του Διοικητικού Συμβουλίου, η Κεντρική Τράπεζα πρόκειται σύντομα να δημοσιοποιήσει νέα αναθεωρημένα σενάρια.
Οι πόλεμοι ονομάζονται ως αιτία των δεινών στην οικονομία
Η επικεφαλής της ΕΚΤ κινήθηκε σε αυστηρό τόνο, χωρίς όμως να προαναγγείλει νέα αύξηση των επιτοκίων. Ωστόσο, προειδοποίησε ότι ο πληθωρισμός αναμένεται να παραμείνει πάνω από τον στόχο για παρατεταμένο χρονικό διάστημα. Κύρια πηγή ανησυχίας αποτελεί η σύγκρουση με το Ιράν, η οποία έχει οδηγήσει την τιμή του πετρελαίου πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι. Η Λαγκάρντ υπογράμμισε, πάντως, ότι η οικονομία της ευρωζώνης παραμένει ανθεκτική, με την ανάπτυξη να εμφανίζεται ευρείας βάσης.
Πάντως οι αγορές ομολόγων έσπευσαν να προεξοφλήσουν νέα αύξηση των επιτοκίων το Δεκέμβριο με αποτέλεσμα να υποχωρήσουν οι τιμές και να αυξηθούν οι αποδόσεις τους. Ενδεικτική η απόδοση του 10ετούς ομολόγου του Ελληνικού Δημοσίου κυμαίνονταν στο 4,10% από 4% περίπου ήταν στις αρχές του μήνα.
Όπως εξήγησε η Κρ. Λαγκάρντ οι κίνδυνοι για τις προοπτικές ανάπτυξης είναι καθοδικοί. Αυτό οφείλεται, ειδικότερα, στη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή και στις εξελίξεις στον πόλεμο της Ρωσίας-Ουκρανίας.
Υπενθυμίζεται ότι η προβολή του βασικού σεναρίου για τον ρυθμό οικονομικής ανάπτυξης είναι 0.9% για το 2026, 1,4% για το 2027 και 1,5% για το 2028. Πρόκειται για μια αναθεώρηση προς τα πάνω τόσο για το 2026 όσο και για το 2027, η οποία αντανακλά κυρίως την υψηλότερη από ό,τι αναμενόταν ανθεκτικότητα της οικονομίας της ζώνης του ευρώ.
Το βέβαια είναι πως οι πόλεμοι συντηρούν την αβεβαιότητα και πλήττουν την οικονομία με αργό αλλά σταθερό ρυθμό.
Εκτιμούν πως μπορεί να έρθουν και χειρότερα – Ποια λύση θα εφαρμοστεί;
Όπως αναφέρεται, μια νέα διαταραχή στον ενεργειακό εφοδιασμό θα μπορούσε να προκαλέσει περαιτέρω και πιο παρατεταμένη άνοδο των τιμών ενέργειας σε σχέση με ό,τι αναμένεται σήμερα. Αυτό θα επιβάρυνε τα πραγματικά εισοδήματα, την κατανάλωση και τις επενδύσεις. Μια επιδείνωση του κλίματος στις παγκόσμιες χρηματοπιστωτικές αγορές ή οι επιδράσεις μετάδοσης στις παγκόσμιες αγορές ομολόγων θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε αυστηρότερες πιστωτικές συνθήκες και, ως εκ τούτου, να περιορίσουν τη ζήτηση. Μια αναζωπύρωση των εμπορικών εντάσεων μεταξύ των μεγάλων οικονομιών θα μπορούσε, επίσης, να διαταράξει περαιτέρω τις εφοδιαστικές αλυσίδες, να μειώσει τις εξαγωγές και να αποδυναμώσει την κατανάλωση και τις επενδύσεις. Αντίθετα, η ανάπτυξη θα μπορούσε να διαμορφωθεί σε υψηλότερα επίπεδα, εάν η οικονομία και οι ενεργειακές αγορές προσαρμοστούν ταχύτερα από ό,τι αναμένεται στις διαταραχές που προκαλούνται από τις συνεχιζόμενες συγκρούσεις ή εάν αυτές επιλυθούν με βιώσιμο τρόπο. Ποιος είναι άραγε ο βιώσιμος τρόπος; Εκείνος της «πράσινης» ανάπτυξης;
Επιπλέον, σημειώνεται, η υιοθέτηση νέων τεχνολογιών από τις επιχειρήσεις της ζώνης του ευρώ, καθώς και οι δαπάνες για την άμυνα και τις υποδομές, μαζί με τις μεταρρυθμίσεις για την ενίσχυση της παραγωγικότητας και την ολοκλήρωση της Ενιαίας Αγοράς της ΕΕ, ενδέχεται να ενισχύσουν την ανάπτυξη περισσότερο από ό,τι αναμένεται. Νέες τεχνολογίες στο πλαίσιο της ψηφιακής εποχής που ανατέλλει, δαπάνες για την άμυνα με τα λεφτά να πηγαίνουν στον πόλεμο της Ουκρανίας και ευρωπαϊκή οικονομική ολοκλήρωση; Έτσι θα έρθει άραγε η ανάπτυξη;
Το ενεργειακό σοκ, τονίζεται, θα μπορούσε να ενταθεί περαιτέρω και οι επιπτώσεις του στις λοιπές τιμές και στους μισθούς να είναι ισχυρότερες από ό,τι αναμένεται σήμερα. Ειδικότερα, οι τιμές του φυσικού αερίου θα μπορούσαν να αυξηθούν σε περίπτωση περαιτέρω διαταραχών στον εφοδιασμό ή ενός ασυνήθιστα ψυχρού χειμώνα σε συνδυασμό με χαμηλά επίπεδα αποθεμάτων. Όσο περισσότερο παραμένουν υψηλές οι τιμές ενέργειας, τόσο πιθανότερο είναι να προκαλέσουν ευρύτερες πληθωριστικές πιέσεις μέσω έμμεσων και δευτερογενών επιδράσεων. Η αναζωπύρωση των εμπορικών εντάσεων θα μπορούσε να οδηγήσει σε μεγαλύτερο κατακερματισμό των παγκόσμιων εφοδιαστικών αλυσίδων, να περιορίσει την προσφορά κρίσιμων πρώτων υλών και να επιδεινώσει τους περιορισμούς παραγωγικής δυναμικότητας στην οικονομία της ζώνης του ευρώ. Φυσικά γίνεται λόγος και για την αποκαλούμενη «κλιματική κρίση» που με τα λεγόμενα «ακραία καιρικά φαινόμενα» θα μπορούσαν να οδηγήσουν τις τιμές των τροφίμων σε υψηλότερα επίπεδα από ό,τι αναμένεται.
Αντίθετα, ο πληθωρισμός θα μπορούσε να διαμορφωθεί σε χαμηλότερα επίπεδα, εάν οι συνεχιζόμενες γεωπολιτικές συγκρούσεις επιλυθούν με βιώσιμο τρόπο ή εάν οι έμμεσες και δευτερογενείς επιδράσεις του πρόσφατου ενεργειακού σοκ αποδειχθούν ηπιότερες από ό,τι αναμένεται. Οι πιο ασταθείς και περισσότερο επιφυλακτικές χρηματοπιστωτικές αγορές θα μπορούσαν επίσης να περιορίσουν τη ζήτηση και, συνεπώς, να μειώσουν τον πληθωρισμό.
Ποια λύση θα προταθεί ακριβώς;
Το σίγουρο είναι πως με αφορμή δύο πολέμους, οι οποίοι διεξάγονται με αργό και βασανιστικό τρόπο, η οικονομία πλήττεται και αυτά που ακούγονται προκαλούν άγχος και φόβο στην αγορά της Ευρώπης.
