Όλο και περισσότερο πλήττεται το κύρος των Ηνωμένων Πολιτειών. Ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο έχει αναλάβει μια δύσκολη αποστολή αυτή την εβδομάδα: να πείσει χώρες του Κόλπου ότι η συμφωνία στην οποία κατέληξαν ΗΠΑ και Ιράν για τον τερματισμό του πολέμου είναι καλή, την ώρα που οι ηγέτες της περιοχής ανησυχούν ότι η Ουάσινγκτον δέχθηκε να κάνει μεγάλες υποχωρήσεις οι οποίες θα ενισχύσουν την Τεχεράνη και θα αλλάξουν την ισορροπία ασφαλείας στην περιοχή.
Η δυσπιστία απέναντι στην δυνατότητα των ΗΠΑ να μπορεί να προστατέψει συμμαχικές χώρες του Κόλπου έχει αυξηθεί εντός αυτών και η ανάγκη εξεύρεσης νέων συμμάχων γίνεται όλο και πιο επιτακτική με το βλέμμα σε Ρωσία και Κίνα.
Ο Ρούμπιο θα βρεθεί σήμερα στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, προτού μεταβεί στο Κουβέιτ και το Μπαχρέιν όπου θα συναντηθεί με αξιωματούχους του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου, στο οποίο συμμετέχουν επίσης η Σαουδική Αραβία, το Κατάρ και το Ομάν.
Επίμαχα είναι κάποια στοιχεία ενός σχεδίου συμφωνίας που δεν περιλαμβάνει περιορισμούς στο πρόγραμμα βαλλιστικών πυραύλων του Ιράν, προβλέπει την δημιουργία ενός ταμείου ανοικοδόμησης του Ιράν ύψους 300 δισεκατομμυρίων δολαρίων και διατάξεις που θα μπορούσαν να επεκτείνουν την περιφερειακή επιρροή και τον έλεγχο της Τεχεράνης σε κρίσιμες οδούς μεταφοράς πετρελαίου.
Και οι έξι χώρες του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου είναι στρατηγικής σημασίας σύμμαχοι για τις ΗΠΑ και προσέφεραν επιμελητειακή υποστήριξη στην Ουάσινγκτον στη διάρκεια του πολέμου που ξέσπασε στις 28 Φεβρουαρίου με τα αμερικανοϊσραηλινά πλήγματα εναντίον του Ιράν. Εξάλλου όλες τους έγιναν στόχος των ιρανικών αντιποίνων.
Κάποιες από αυτές τις μοναρχίες νιώθουν απογοητευμένες – και έκπληκτες—από το μνημόνιο κατανόησης ΗΠΑ- Ιράν, μιας σιιτικής χώρας, την οποία τα σουνιτικά κράτη του Κόλπου θεωρούν βασικό τους αντίπαλο.
Οι απόψεις αυτών των κρατών έχουν σημασία για τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής των ΗΠΑ.
Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, η Σαουδική Αραβία, το Κατάρ, το Κουβέιτ και το Μπαχρέιν φιλοξενούν αμερικανικές στρατιωτικές βάσεις, οι οποίες με τη σειρά τους αποτελούν τη ραχοκοκαλιά της αρχιτεκτονικής ασφαλείας των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή. Σε περίπτωση που κάποια από αυτές τις χώρες επανεξετάσει τη σχέση ασφαλείας της με τις ΗΠΑ, έστω και με διακριτικό τρόπο, αυτό θα μπορούσε να έχει σημαντικό αντίκτυπο στην αμερικανική στρατιωτική στρατηγική στην περιοχή.
Κατά συνέπεια ο Ρούμπιο πρέπει να διατηρήσει μια ισορροπία.
Αν και θα πρέπει να καθησυχάσει τους περιφερειακούς συμμάχους των ΗΠΑ, πρέπει να το κάνει χωρίς να φαίνεται ότι επικρίνει το μνημόνιο κατανόησης. Ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ εξακολουθεί να το στηρίζει παρά την κριτική ορισμένων Ρεπουμπλικάνων στο Κογκρέσο, οι οποίοι έχουν κατηγορήσει την κυβέρνηση ότι συνθηκολόγησε με την Τεχεράνη.
Έντονη ανησυχία και απογοήτευση στα Κράτη του Κόλπου
Οι ηγέτες από όλες τις χώρες του Συμβουλίου Συνεργασίας, τουλάχιστον δημόσια, πίεζαν για μια διπλωματική λύση πριν από την έναρξη του πολέμου τον Φεβρουάριο. Οι περισσότεροι ασκούσαν επίσης πιέσεις για μια διπλωματική αποκλιμάκωση κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης, ακόμη και όταν στην πράξη διευκόλυναν την πολεμική προσπάθεια των ΗΠΑ.
Ωστόσο οι λεπτομέρειες του μνημονίου κατανόησης προκάλεσαν σοκ σε περιφερειακούς αξιωματούχους, σύμφωνα με αναλυτές και διπλωμάτες.
Μία από τις ανησυχίες τους αφορά το βαλλιστικό πρόγραμμα του Ιράν. Σε όλη τη διάρκεια του πολέμου η κυβέρνηση Τραμπ δήλωνε ότι ένας από τους κεντρικούς στόχους ήταν η καταστροφή των βαλλιστικών ικανοτήτων του Ιράν. Αυτός ο στόχος ευθυγραμμιζόταν με τα συμφέροντα των σουνιτικών κρατών του Κόλπου, καθώς -σε αντίθεση με τις ΗΠΑ- όλα βρίσκονται εντός της βαλλιστικής εμβέλειας του Ιράν και έχουν γίνει στόχος ιρανικών πυραύλων.
Ωστόσο το μνημόνιο κατανόησης δεν αναφέρεται καθόλου στο ιρανικό βαλλιστικό πρόγραμμα και ο ίδιος ο Τραμπ είπε πρόσφατα ότι δεν θα ήταν «δίκαιο» να στερηθεί η Τεχεράνη αυτού του είδους τα όπλα.
Παράλληλα το μνημόνιο κατανόησης προβλέπει ένα ταμείο ανοικοδόμησης ύψους 300 δισεκ. δολαρίων, το οποίο χώρες του Κόλπου φοβούνται ότι θα επιτρέψει στο Ιράν να ανοικοδομήσει τις στρατιωτικές του ικανότητες και να ενισχύσει τη στήριξή του σε ένοπλες ομάδες στην περιοχή που θα μπορούσαν να αποσταθεροποιήσουν κυβερνήσεις.
Στο Μπαχρέιν κυρίως η σουνιτική ηγεσία ανησυχεί ότι ένα καλά χρηματοδοτούμενο Ιράν θα μπορούσε να υποκινήσει την εξέγερση των σιιτών που αποτελούν την πλειονότητα των κατοίκων της χώρας, αναφέρουν αναλυτές. Κατά τη διάρκεια της Αραβικής Άνοιξης το κράτος του περίπου 1,65 εκατομμυρίου κατοίκων συγκλονίστηκε από μαζικές διαδηλώσεις.
Το Ιράν αρνείται ότι έχει επιδοθεί σε μυστικές προσπάθειες υποκίνησης αναταραχών, αλλά έχει εκφράσει δημόσια την υποστήριξή του προς τους σιίτες ακτιβιστές του Μπαχρέιν στο παρελθόν.
Η συμφωνία εξάλλου φαίνεται επίσης να παραδέχεται ότι το Ιράν θα μπορούσε να διαδραματίσει βασικό ρόλο στον έλεγχο των Στενών του Ορμούζ στο μέλλον, κάτι που αποτελεί σοβαρή ανησυχία για το Κουβέιτ, το Κατάρ και τη Σαουδική Αραβία, κράτη τα οποία βασίζονται σε αυτή τη θαλάσσια οδό για την εξαγωγή πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Όπως αντιλαμβάνεται κάποιος η ανησυχία και η απογοήτευση είναι μεγάλη σε χώρες του Κόλπου, παραδοσιακούς συμμάχους των ΗΠΑ.
Ρώσοι και Κινέζου κερδίζουν όλο και περισσότερο έδαφος σε αυτή την περιοχή, καθώς έχουν επιδείξει μεγαλύτερη σταθερότητα και ικανότητα στην εξεύρεση κοινώς αποδεκτών λύσεων.
