Η ονομασία του μεταφράζεται κυριολεκτικά ως κούκλες πάνω σε καρότσι και κρύβει πίσω της μια ιστορία γεμάτη ευρηματικότητα, αυστηρές παραδόσεις και απίστευτες σωματικές απαιτήσεις.

Δημιουργήθηκε στα τέλη της περιόδου Έντο, γύρω στο 1872, από τον Koryu Nishikawa τον Πρώτο, ο οποίος αναζητούσε έναν τρόπο να μειώσει το τεράστιο κόστος των παραδοσιακών παραστάσεων της εποχής.

Το πρώτο και πιο παράξενο χαρακτηριστικό αυτής της τέχνης είναι η ίδια η κατασκευή που χρησιμοποιεί ο καλλιτέχνης επί σκηνής. Αντί να κρύβεται πίσω από παραβάν ή να κινεί νήματα από ψηλά, ο κουκλοπαίκτης εμφανίζεται ολόκληρος μπροστά στο κοινό, ντυμένος από την κορυφή ως τα νύχια στα μαύρα. Κάθεται πάνω σε ένα μικρό, χαμηλό ξύλινο κουτί που διαθέτει τρεις ρόδες, μία μεγάλη και δύο μικρές, το οποίο ονομάζεται rokuro-guruma. Με αυτό το αυτοσχέδιο όχημα γλιστράει αθόρυβα και με αστραπιαία ταχύτητα πάνω στο ξύλινο πάτωμα, δίνοντας την ψευδαίσθηση, πως η κούκλα αιωρείται ή κινείται αυτόνομα στον χώρο.

Ακόμα πιο εντυπωσιακός είναι ο τρόπος με τον οποίο το σώμα του ανθρώπου γίνεται ένα με το ξύλινο ομοίωμα. Στο κλασσικό ιαπωνικό θέατρο Μπουνράκου απαιτούνται τρεις έμπειροι χειριστές για να ζωντανέψουν μία μόνο κούκλα, όμως στο Kuruma Ningyo τα κάνει όλα ένας καλλιτέχνης. Τα δάχτυλα των ποδιών του χειριστή γαντζώνονται κυριολεκτικά πάνω σε ειδικές ξύλινες προεξοχές που βρίσκονται στο πίσω μέρος των ποδιών της κούκλας. Έτσι, κάθε βήμα που κάνει ο άνθρωπος μεταφέρεται αυτούσιο στη φιγούρα, καθιστώντας το Kuruma Ningyo το μοναδικό κουκλοθέατρο στον κόσμο, όπου οι κούκλες πατούν πραγματικά τα πόδια τους στη σκηνή και περπατούν.

Την ίδια στιγμή, τα χέρια του καλλιτέχνη εκτελούν μια απίστευτη χορογραφία ακριβείας. Με το δεξί του χέρι ελέγχει το δεξί χέρι της κούκλας, ενώ με το αριστερό του χέρι κρατάει το κεφάλι της και ταυτόχρονα κινεί το αριστερό της άκρο, μέσω ενός ειδικού δαχτυλιδιού και ενός σπάγκου. Με τα δάχτυλα του ίδιου χεριού καταφέρνει να ανοιγοκλείνει τα μάτια, το στόμα και να κινεί τα φρύδια της φιγούρας, προσδίδοντάς της συγκλονιστικές εκφράσεις προσώπου.

Ένα άλλο ιδιαίτερο στοιχείο είναι πως αυτή η μορφή τέχνης δεν δημιουργήθηκε ποτέ για παιδιά, παρά τη σημερινή της απήχηση στα σχολεία. Οι ρίζες της είναι βαθιά θρησκευτικές και κάθε παράσταση ξεκινά υποχρεωτικά με τον τελετουργικό χορό Sanbaso, ο οποίος έχει σκοπό να καθαρίσει τη σκηνή από την κακή ενέργεια και να φέρει καλοτυχία στον θίασο. Στο παρελθόν οι ιστορίες αφορούσαν αυστηρά σκληρά δράματα των σαμουράι και κλασσικά ιαπωνικά μυθιστορήματα, συνοδευόμενες από την υποβλητική μουσική του τρίχορδου οργάνου σαμισέν.

Σήμερα, την τέχνη κρατά ζωντανή ο Koryu Nishikawa ο Πέμπτος, απόγονος της ίδιας οικογένειας που κληρονόμησε το όνομα και την ευθύνη του θιάσου. Παρότι η παράδοση απαγόρευε στα παιδιά της οικογένειας να αγγίζουν τις ιερές κούκλες μέχρι να μεγαλώσουν, τους επιτρεπόταν να παίζουν με το τροχήλατο σκαμπό, μαθαίνοντας έτσι την ισορροπία από βρεφική ηλικία. Η τεχνική αυτή έχει χαρακτηριστεί επίσημα από την ιαπωνική κυβέρνηση ως Σημαντική Άυλη Λαϊκή Πολιτιστική Κληρονομιά, ενώ η φήμη της ξεπέρασε τα σύνορα της Ασίας με τον πιο απρόσμενο τρόπο. Η σκηνοθετική ομάδα του παγκοσμίου φήμης μιούζικαλ Ο Βασιλιάς των Λιονταριών επισκέφθηκε το Χατσιότζι για να μελετήσει από κοντά το Kuruma Ningyo, δανειζόμενη στοιχεία της απίστευτης αυτής κίνησης για τις διάσημες παραστάσεις του Μπρόντγουεϊ.

Δείτε βίντεο ΕΔΩ, ΕΔΩ, ΕΔΩ κι ΕΔΩ

^{photo: pixabay}