Πρόκειται για την περίφημη Κυρία του Έλτσε (La Dama de Elche), ένα πολύχρωμο λίθινο άγαλμα, που χρονολογείται μεταξύ του 5ου και 4ου αιώνα π.Χ. και ανακαλύφθηκε τυχαία στην Ισπανία στα τέλη του 19ου αιώνα.
Αυτό που προκαλεί αμέσως την προσοχή των επισκεπτών είναι το μνημειώδες και περίπλοκο χτένισμά της, το οποίο χαρακτηρίζεται από δύο τεράστιους κυκλικούς τροχούς στα πλαϊνά του κεφαλιού, ένα στοιχείο τόσο απόκοσμο που για δεκαετίες πυροδοτούσε θεωρίες σύνδεσης του αγάλματος με τη χαμένη Ατλαντίδα ή με εξωγήινους πολιτισμούς. Aυτή η προσέγγιση στηρίζεται στο γεγονός, ότι παρουσιάζεται ένα εκπληκτικό παράδοξο στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού, αφού το χτένισμα του αγάλματος θυμίζει έντονα, το διάσημο παραδοσιακό χτένισμα «ανθός κολοκυθιάς», που έκαναν οι ανύπαντρες γυναίκες της φυλής των Ινδιάνων Χόπι (Hopi) στην Αμερική.
Στην περίπτωση των Χόπι, τα μαλλιά τυλίγονταν γύρω από έναν ξύλινο οδηγό για να σχηματίσουν δύο μεγάλους πλαϊνούς δίσκους, που συμβόλιζαν τη γονιμότητα και την παρθενία, δημιουργώντας μια μοναδική αισθητική σύμπτωση, ανάμεσα σε δύο εντελώς διαφορετικούς πολιτισμούς. Δείτε ΕΔΩ
Η σύγχρονη επιστήμη έχει καταρρίψει πλήρως αυτούς τους μύθους, αποδεικνύοντας μέσω χημικών αναλύσεων των χρωστικών ουσιών, ότι το γλυπτό La Dama de Elche, είναι ένα αδιαμφισβήτητα αυθεντικό έργο της αρχαίας ιβηρικής τέχνης, το οποίο μάλιστα στο πίσω μέρος του φέρει μια ειδική κοιλότητα, επιβεβαιώνοντας ότι χρησιμοποιήθηκε ως ταφική υδρία για τη φύλαξη της τέφρας των νεκρών.
Αυτή η εντυπωσιακή ενδυματολογική παράδοση δεν αποτελούσε τοπική εξαίρεση, αλλά συνδέεται άμεσα με μια ευρύτερη, πανευρωπαϊκή κελτική αριστοκρατική μόδα της Εποχής του Σιδήρου. Μια συγκλονιστική επιβεβαίωση έρχεται από τη μουσειακή αναπαράσταση της ενδυμασίας της «Πριγκίπισσας του Μπουλ Ροκ» (Princess from Bull Rock), η οποία βασίζεται στα ευρήματα του σπηλαίου Μπάτσι Σκάλα στην Τσεχία. Εκεί εντοπίστηκε η πλουσιότερη ταφή του πολιτισμού του Χάλστατ (Hallstatt), ο οποίος ταυτίζεται με τους πρώιμους Κέλτες. Το χάλκινο, περίτεχνο κάλυμμα κεφαλής της πριγκίπισσας φέρει πλαϊνούς δίσκους που παρουσιάζουν μια σχεδόν πανομοιότυπη, εκπληκτική ομοιότητα με τους τροχούς της Κυρίας του Έλτσε.
Δείτε ΕΔΩ
Η σύνδεση αυτή εξηγείται από το γεγονός ότι η Ισπανία εκείνης της περιόδου επηρεαζόταν βαθύτατα από τον Κελτιβηρικό πολιτισμό, μοιραζόμενη κοινές καλλιτεχνικές και θρησκευτικές ρίζες με την Κεντρική Ευρώπη. Η μακάβρια διάσταση αυτής της κοινής κελτικής κληρονομιάς αποτυπώνεται και στις τελετουργικές πρακτικές του παρελθόντος. Στο σπήλαιο Μπάτσι Σκάλα της Τσεχίας, ο αρχαιολόγος Γίντριχ Βάνκελ ανακάλυψε σαράντα σκελετούς, κυρίως νεαρών γυναικών, με εμφανή σημάδια ακραίας βίας και διαμελισμού, μερικές εκ των οποίων έφεραν το συγκεκριμένο χάλκινο στέμμα. Το εύρημα αυτό υποστηρίζει τη θεωρία της θυσίας των αυλικών, μιας παράδοσης όπου τα μέλη της αυλής θανατώνονταν για να συνοδεύσουν τον ηγεμόνα στην αιώνια ζωή. Πρόκειται για την ίδια ακριβώς πρακτική που τεκμηριώνεται στους τάφους των πρώτων Φαραώ της Αιγύπτου στην Άβυδο και στο βασιλικό νεκροταφείο της Ουρ στη Μεσοποταμία, αποδεικνύοντας ότι οι αρχαίοι λαοί, παρά τις τεράστιες γεωγραφικές αποστάσεις, εφάρμοζαν παρόμοιες θρησκευτικές και κοινωνικές τελετουργίες.
Τα μνημειώδη αυτά κοσμήματα λειτουργούσαν ως παγκόσμια σύμβολα εξουσίας και ιερής ιδιότητας για τις γυναίκες της ανώτατης τάξης, από τα δάση της Μοραβίας μέχρι τις ακτές της Μεσογείου. Οι δύο εντυπωσιακοί πλαϊνοί δίσκοι, οι οποίοι στην ισπανική γλώσσα ονομάζονται rodetes (κομμωτικοί τροχοί), δεν ήταν μια φανταστική έμπνευση του γλύπτη, αλλά ένα πραγματικό, σύνθετο κόσμημα της εποχής. Οι αρχαιολογικές μελέτες περιγράφουν ότι οι δίσκοι αυτοί ήταν κούφια μεταλλικά εξαρτήματα, κατασκευασμένα πιθανότατα από σφυρήλατο χρυσό ή ορείχαλκο, και λειτουργούσαν ως προστατευτικές θήκες, μέσα ή γύρω από τις οποίες, οι γυναίκες της ιβηρικής αριστοκρατίας, τύλιγαν σε σπειροειδή μορφή τις μακριές πλεξούδες τους προκειμένου να συγκρατούν το βάρος της πλούσιας κόμης τους.
Το πιο συγκλονιστικό στοιχείο αυτής της ανακάλυψης είναι ότι το συγκεκριμένο αρχαίο χτένισμα δεν χάθηκε στα βάθη των αιώνων, αλλά επιβιώνει σχεδόν αναλλοίωτο μέχρι τις μέρες μας στην ίδια ακριβώς γεωγραφική περιοχή. Οι γυναίκες της Βαλένθια, οι περίφημες Falleras, κατά τη διάρκεια των παραδοσιακών φεστιβάλ της πόλης, χτενίζουν τα μαλλιά τους τυλίγοντάς τα σε ακριβώς παρόμοιους περίπλοκους πλαϊνούς τροχούς με τη βοήθεια μεγάλων διακοσμητικών καρφιτσών, ακολουθώντας την ίδια τεχνική με τις αρχαίες προγόνους τους.
Αυτή η ομοιότητα αποδεικνύει τη δύναμη της τοπικής πολιτισμικής μνήμης, δείχνοντας πώς ένα σύμβολο υψηλού κοινωνικού κύρους και ιερής ιδιότητας της αρχαιότητας, κατάφερε να μετατραπεί σε σήμα κατατεθέν της σύγχρονης ισπανικής παράδοσης, θυμίζοντάς μας ότι η μόδα και η ταυτότητα των λαών συχνά κινούνται σε κύκλους που αντέχουν στον χρόνο.
