Δεν είναι σκηνή επιστημονικής φαντασίας. Ήταν η Παγκόσμια Έκθεση του Παρισιού του 1900, μια τεράστια προσωρινή πόλη που συγκέντρωσε περίπου 51 εκατομμύρια επισκέπτες, προσπάθησε να δείξει πώς θα έμοιαζε το μέλλον, και ορισμένα από αυτά που κατασκευάστηκαν τότε είναι πραγματικά δύσκολο να τα πιστέψεις.
Η «Οδός του Μέλλοντος»
Ανάμεσα στα πιο εντυπωσιακά δημιουργήματα εκείνης της έκθεσης ήταν η Rue de l’Avenir, δηλαδή η «Οδός του Μέλλοντος». Ήταν ένας ηλεκτροκίνητος κινούμενος διάδρομος μήκους περίπου 3,5 χιλιομέτρων, κατασκευασμένος πάνω σε μια υπερυψωμένη σιδηροδρομικού τύπου κατασκευή, ύψους περίπου 7 μέτρων. Είχε 11 σταθμούς και δύο κινούμενες πλατφόρμες, που κινούνταν περίπου με 4 και 8 km/h. Μπορούσε να μεταφέρει ταυτόχρονα έως και 14.000 ανθρώπους. Δίπλα του λειτουργούσε και ηλεκτρικός σιδηρόδρομος.
Ουσιαστικά, το 1900 είχαν δημιουργήσει ένα προσωρινό σύστημα μαζικής μετακίνησης, που σήμερα θυμίζει κάτι ανάμεσα σε κυλιόμενο πεζόδρομο και υπερυψωμένο μέσο μεταφοράς.
Δείτε βίντεο ΕΔΩ
Το VR του 1900
Αν υπήρχε ένας όρος που θα ταίριαζε στις πιο παράξενες ατραξιόν της Έκθεσης, θα ήταν ίσως VR/4D. Στο Cinéorama, οι επισκέπτες έμπαιναν σε μια κατασκευή που έμοιαζε με αερόστατο και γύρω τους προβάλλονταν συγχρονισμένες κινηματογραφικές εικόνες από δέκα μηχανές προβολής. Η ιδέα ήταν να αισθανθούν ότι πετούν πάνω από το τοπίο.
Στο Maréorama, η εμπειρία ήταν ακόμη πιο περίεργη. Ο επισκέπτης καθόταν στο κατάστρωμα ενός τεράστιου ομοιώματος πλοίου, ενώ γύρω του ξετυλίγονταν ζωγραφισμένα πανοράματα της Μεσογείου. Το δάπεδο κινούνταν με υδραυλικούς μηχανισμούς και ανεμιστήρες δημιουργούσαν την αίσθηση του θαλασσινού αέρα. Ήταν ουσιαστικά ένας πρόγονος των σημερινών προσομοιωτών 4D, περισσότερο από έναν αιώνα πριν εμφανιστούν τα σύγχρονα συστήματα εικονικής πραγματικότητας.
Ένα τηλεσκόπιο 120 μέτρων
Και μετά υπήρχε το Palais de l’Optique. Εκεί βρισκόταν ένα γιγάντιο αστρονομικό τηλεσκόπιο, με οπτικό σύστημα τεράστιων διαστάσεων. Πηγές αναφέρουν σωλήνα περίπου 40 μέτρων, ενώ το συνολικό μήκος της εγκατάστασης αναφέρεται συχνά πολύ μεγαλύτερο λόγω του συστήματος κατόπτρων και της διάταξης του οργάνου. Η διαφήμιση της εποχής ήταν ακόμη πιο εντυπωσιακή. H αίσθηση που ήθελαν να δημιουργήσουν ήταν ότι η Σελήνη είχε έρθει απίστευτα κοντά στον θεατή.
Στην πραγματικότητα δεν επρόκειτο για τηλεσκόπιο σχεδιασμένο για κανονική επιστημονική παρατήρηση. Ήταν κυρίως ένα εντυπωσιακό επιστημονικό θέαμα για το κοινό. Μετά το τέλος της Έκθεσης διαλύθηκε. Κάποια από τα οπτικά του στοιχεία, ωστόσο, διασώθηκαν. Ο τεράστιος καθρέφτης του μηχανισμού που ανακατεύθυνε το φως προς το τηλεσκόπιο και οι φακοί του τηλεσκοπίου. Και τα δύο διατηρούνται στις συλλογές του Observatoire de Paris (Αστεροσκοπείο του Παρισιού). Η Εθνική Βιβλιοθήκη της Γαλλίας αναφέρει ότι μπορούμε ακόμη και σήμερα να τα δούμε εκεί.
Δείτε ΕΔΩ
Μπήκαν ακόμη και μέσα σε έναν τεράστιο ουρανό
Κοντά στον Πύργο του Άιφελ κατασκευάστηκε το Grand Globe Céleste, μια τεράστια μπλε και χρυσή σφαίρα, διαμέτρου περίπου 45–46 μέτρων. Ο επισκέπτης μπορούσε να μπει στο εσωτερικό της και να κοιτάξει έναν τεχνητό ουρανό. Στο κέντρο βρισκόταν μια μικρότερη περιστρεφόμενη Γη. Η εμπειρία σχεδιαζόταν, ώστε ο άνθρωπος να αισθάνεται ότι βρίσκεται μέσα στο ίδιο το Σύμπαν.
Όμως η συγκεκριμένη κατασκευή συνδέθηκε και με μια τραγωδία. Μια πεζογέφυρα που οδηγούσε στο Globe κατέρρευσε, προκαλώντας εννέα θανάτους και αρκετούς τραυματισμούς. Το περιστατικό έφερε στο προσκήνιο τις ανησυχίες για τις τότε νέες κατασκευαστικές τεχνικές και ειδικά το οπλισμένο σκυρόδεμα, μια πολύ νέα εφεύρεση για την εποχή.
Δείτε φωτογραφία ΕΔΩ , ΕΔΩ κι ΕΔΩ
Κινηματογράφος με ήχο το 1900
Στην Έκθεση παρουσιάστηκε επίσης το Phono-Cinéma-Théâtre, μια από τις πρώιμες προσπάθειες να συνδυαστούν κινηματογραφική εικόνα και ηχογραφημένη φωνή. Η εικόνα και ο ήχος δημιουργούνταν με διαφορετικά μέσα και έπρεπε να συγχρονιστούν. Ανάμεσα στα πρόσωπα που συνδέθηκαν με αυτές τις κινηματογραφικές παραγωγές ήταν και η Sarah Bernhardt. Σήμερα μπορεί να ακούγεται αυτονόητο. Για το 1900 όμως ήταν ένα εντυπωσιακό πείραμα, πάνω στο τι θα μπορούσε να γίνει ο κινηματογράφος. Η ίδια η Bibliothèque historique de la Ville de Paris διατηρεί τεκμήρια του Phono-Cinéma-Théâtre.
Το Παρίσι έγινε «πόλη του ηλεκτρισμού»
Και όταν έπεφτε η νύχτα, η Έκθεση άλλαζε εντελώς πρόσωπο. Το Palais de l’Électricité, τα φωτισμένα σιντριβάνια και τα δεκάδες φωτισμένα κτίρια, μετέτρεπαν τον χώρο σε ένα τεράστιο ηλεκτρικό θέαμα. Η Εθνική Βιβλιοθήκη της Γαλλίας περιγράφει την Έκθεση ως μια στιγμή, κατά την οποία η ηλεκτρική ενέργεια παρουσιάστηκε σχεδόν σαν μαγεία. Το Palais des Illusions χρησιμοποιούσε καθρέφτες και φωτισμούς για να δημιουργεί πολλαπλές οπτικές ψευδαισθήσεις.
Δείτε φωτογραφίες ΕΔΩ , ΕΔΩ κι ΕΔΩ
Το πιο παράξενο όμως είναι ότι όλα αυτά καταστράφηκαν
Αυτή η τεράστια πόλη του «μέλλοντος» ήταν σε μεγάλο βαθμό προσωρινή. Οι τεράστιες κατασκευές, τα θεάματα, οι κινούμενες πλατφόρμες και τα περίπτερα είχαν δημιουργηθεί για τη διάρκεια της Έκθεσης. Όταν όλα τελείωσαν, άρχισε η αποσυναρμολόγηση. Η κινούμενη λεωφόρος σταμάτησε. Τα τεράστια θεάματα έπαψαν να λειτουργούν. Το γιγάντια υδρόγειος διαλύθηκε. Το τηλεσκόπιο αποσυναρμολογήθηκε. Και μεγάλο μέρος της φουτουριστικής πόλης εξαφανίστηκε από το τοπίο του Παρισιού. Έμειναν φωτογραφίες, αφίσες, αρχεία και κινηματογραφικά πλάνα.
Κι έτσι δημιουργείται σήμερα μια παράξενη εικόνα, μια πόλη του 1900 που για λίγους μήνες έμοιαζε να έχει φτάσει στο μέλλον και μετά απλώς έπαψε να υπάρχει. Δεν χρειάστηκε να περιμένουν έναν αιώνα για να φανταστούν το μέλλον. Το κατασκεύασαν μπροστά στα μάτια τους και μετά το ξήλωσαν!
Δείτε βίντεο ΕΔΩ και φωτογραφίες ΕΔΩ κι ΕΔΩ .
photo: pixabay
