Ένα ιδιαίτερο λεύκωμα φωτογραφιών, που επιχειρεί να γεφυρώσει το παρελθόν με το παρόν και να φωτίσει πτυχές της μικρασιατικής μνήμης, δημιούργησε ο Μιχάλης Κόκκινος, κάτοικος της Νέας Αλικαρνασσού, με καταγωγή από την ιστορική Αλικαρνασσό της Μικράς Ασίας – το σημερινό Μπόντρουμ. Το έργο του, με τίτλο «Στιγμές από την Αλικαρνασσό», δεν αποτελεί απλώς μια συλλογή εικόνων, αλλά μια συνειδητή προσπάθεια διάσωσης και μεταλαμπάδευσης της ιστορίας των προγόνων του, στις επόμενες γενιές.
Η αφετηρία της προσπάθειας, όπως εξηγεί ο ίδιος, ήταν η διαπίστωση ενός σημαντικού κενού, σχετικά με την έλλειψη φωτογραφικού υλικού από την εποχή που οι Έλληνες ζούσαν στην περιοχή. «Φωτογραφίες από την παλιά ελληνική Αλικαρνασσό δεν έχουμε πολλές», σημείωσε μιλώντας στο ΑΠΕ -ΜΠΕ, επισημαίνοντας ότι οι συνθήκες της εποχής, αλλά και η βίαιη αποκοπή από την πατρίδα, δεν επέτρεψαν στους προςφυγες να διασώσουν τέτοιου είδους τεκμήρια. «Οι άνθρωποι που έφυγαν τότε πίστευαν ότι θα λείψουν για λίγο. Δεν σκέφτηκαν να πάρουν μαζί τους φωτογραφίες – κι άλλωστε δεν υπήρχαν πολλές». Αναζητώντας υλικό, ο Μιχάλης Κόκκινος στράφηκε στο διαδίκτυο και συγκεκριμένα σε σελίδες που διατηρούν κάτοικοι του σημερινού Μπόντρουμ, όπως οι διαδικτυακές σελίδες Eski Bodrum και Eski Bodrum Arşivi. Μέσα από αυτή τη διαδικασία ήρθε σε επαφή με ανθρώπους που ζουν στην περιοχή και, όπως αναφέρει, «μου διέθεσαν όσες φωτογραφίες είχαν από παλιότερες εποχές». Με τη συνδρομή και του Ali Şengün, συγκέντρωσε ένα πολύτιμο αρχείο εικόνων, το οποίο και οργάνωσε σε ένα λεύκωμα αφιερωμένο στην Αλικαρνασσό.
Οι φωτογραφίες που περιλαμβάνονται, καλύπτουν κυρίως την περίοδο πριν από το 1930, ενώ αρκετές επεκτείνονται έως και τα μέσα του 20ού αιώνα. Μέσα από αυτές αποτυπώνεται η καθημερινή ζωή, η αρχιτεκτονική, οι γειτονιές και τα τοπία της Αλικαρνασσού, τόσο κατά την περίοδο της συνύπαρξης Ελλήνων και Τούρκων όσο και στα πρώτα χρόνια μετά τον ξεριζωμό. «Δείχνουν την Αλικαρνασσό όπως ήταν, αλλά και όπως εξελίχθηκε μέχρι περίπου το 1950», είπε χαρακτηριστικά ο Μιχάλης Κόκκινος, προσθέτοντας ότι οι ουσιαστικές αλλαγές στην εικόνα της περιοχής άρχισαν αργότερα, ιδίως μετά τη δεκαετία του 1960. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η ανταπόκριση των σημερινών κατοίκων της περιοχής, στην προσπάθεια αυτή, εξήγησε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο κ. Κόκκινος. «Μου έκανε εντύπωση ότι, όπως κι εμείς εδώ προσπαθούμε να κρατήσουμε τις ρίζες μας, έτσι κι αυτοί προσπαθούν να βρουν και να διατηρήσουν τις δικές τους», ανέφερε θέλοντας να αναδείξει μια κοινή ανάγκη διατήρησης της ιστορικής ταυτότητας. Άλλωστε, όπως υπενθύμισε, η Αλικαρνασσός στη Μικρά Ασία, υπήρξε ένας τόπος συνύπαρξης, όπου Έλληνες και Τούρκοι ζούσαν μαζί για δεκαετίες, αφήνοντας αποτυπώματα που παραμένουν ορατά μέχρι σήμερα.
Το λεύκωμα «Στιγμές από την Αλικαρνασσό» δεν δημιουργήθηκε, πάντως, με εμπορικούς στόχους. Αντιθέτως, θα κυκλοφορήσει σε περιορισμένο αριθμό αντιτύπων, με σκοπό να διανεμηθεί σε σχολεία, συλλόγους και σε ανθρώπους που ενδιαφέρονται να διατηρήσουν ζωντανή την έρευνα , γύρω από τη μικρασιατική κληρονομιά. «Τα παιδιά μας δεν ξέρουν πολλά για την ιστορία μας», είπε ο Μιχάλης Κόκκινος, υπογραμμίζοντας την ανάγκη να γνωρίσουν οι νεότεροι την ιστορία των τόπων από τους οποίους προέρχονται οι οικογένειές τους.
Παράλληλα, η πρωτοβουλία αυτή ανοίγει και έναν ουσιαστικό προβληματισμό για τη διατήρηση της τοπικής ιστορικής μνήμης, με τον κ. Κόκκινο να εκφράζει την ανησυχία του, ότι πολύτιμα τεκμήρια του παρελθόντος έχουν ήδη χαθεί, ενώ ακόμη περισσότερα κινδυνεύουν να χαθούν αν δεν υπάρξει άμεση κινητοποίηση. «Πιστεύω ότι έχουν χαθεί ήδη αρκετά και θα χαθούν περισσότερα αν δεν γίνει κάτι», είπε χαρακτηριστικά, καλώντας την τοπική κοινωνία και τους φορείς, να αναλάβουν δράση.
Στο πλαίσιο αυτό, πρότεινε τη δημιουργία ενός σταθερού χώρου συγκέντρωσης και καταγραφής υλικού, όπου οι κάτοικοι θα μπορούν να παραδίδουν αντικείμενα, φωτογραφίες και άλλα τεκμήρια που σχετίζονται με τη μικρασιατική τους καταγωγή. Ως πιθανό σημείο αναφοράς αναφέρει την Ηροδότειο Σχολή, το 1ο δημοτικό σχολείο της Νέας Αλικαρνασσού. «Θα πρέπει να υπάρχει ένας χώρος όπου να μπορούμε να αφήνουμε ό,τι έχουμε, να αξιολογείται και να καταγράφεται ως ιστορικό αρχείο», επισήμανε , περιγράφοντας μια πρωτοβουλία που θα μπορούσε να αποτελέσει σημείο αναφοράς για την τοπική κοινωνία.
Για τον ίδιο πάντως, η δημιουργία του λευκώματος αποτελεί κάτι περισσότερο από μια προσωπική ενασχόληση. Είναι, όπως λέει, «χρέος προς τους προγόνους» αλλά και «ευθύνη να μεταφερθεί αυτή η μνήμη στις επόμενες γενιές». Μια ευθύνη που δεν περιορίζεται σε ένα βιβλίο, αλλά επεκτείνεται σε μια διαρκή προσπάθεια καταγραφής, διάσωσης και ανάδειξης της ιστορίας.
(ΑΠΕ -ΜΠΕ / Ρ. Μωραΐτη / photo αρχείου: eurokinissi)
