Η δεύτερη Biennale of Contemporary Keramics, που φιλοξενείται στη Ρόδο έως τις 31 Οκτωβρίου, δεν αποτελεί απλώς μια διεθνή έκθεση κεραμικής. Αποτελεί μια πολυδιάστατη πολιτιστική παρέμβαση που επιχειρεί να φέρει τη σύγχρονη κεραμική στο επίκεντρο της εικαστικής δημιουργίας, να δημιουργήσει νέες διεθνείς συνεργασίες και παράλληλα, να ενισχύσει τον πολιτιστικό χαρακτήρα του νησιού.
Αυτό επισήμανε, μιλώντας στο Αθηναϊκό – Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων, η ιδρύτρια και καλλιτεχνική διευθύντρια της Biennale, Λουκία Θωμοπούλου, η οποία περιγράφει τη διοργάνωση ως μια συνάντηση διαφορετικών κόσμων με κοινό σημείο αναφοράς την τέχνη της κεραμικής.
Όπως τονίζει, η φετινή Biennale, με τη συμμετοχή 42 καλλιτεχνών από 18 χώρες, απευθύνεται ταυτόχρονα στους ίδιους τους δημιουργούς, στην κοινότητα των τεχνών και της χειροτεχνίας, στην τοπική κοινωνία, αλλά και στους επισκέπτες του νησιού. Στόχος της διοργάνωσης, είναι να δώσει τη δυνατότητα σε Έλληνες και ξένους επισκέπτες να γνωρίσουν μια διαφορετική όψη της σύγχρονης πολιτιστικής παραγωγής, πέρα από τις φυσικές ομορφιές και την ιστορική κληρονομιά που ήδη καθιστούν τη Ρόδο έναν κορυφαίο προορισμό.
«Ο πιο σημαντικός στόχος είναι να μπει η κεραμική στη σύγχρονη τέχνη», σημειώνει χαρακτηριστικά η κ. Θωμοπούλου, επισημαίνοντας ότι η φετινή διοργάνωση παρουσιάζει δημιουργούς με εντελώς διαφορετικές αφετηρίες και καλλιτεχνικά υπόβαθρα. Ζωγράφοι, φωτογράφοι, εικαστικοί που εργάζονται με το βίντεο και άλλες μορφές τέχνης επιλέγουν να εκφραστούν μέσα από τον πηλό, αποδεικνύοντας ότι η κεραμική μπορεί να λειτουργήσει ως ένα σύγχρονο και δυναμικό καλλιτεχνικό μέσο.
Η ίδια θεωρεί ότι η Ελλάδα οφείλει να αναδείξει όχι μόνο το ιστορικό της παρελθόν αλλά και τη σύγχρονη καλλιτεχνική της παραγωγή. Όπως σημειώνει, η Αθήνα εξελίσσεται τα τελευταία χρόνια σε ένα από τα πιο ζωντανά καλλιτεχνικά κέντρα της Ευρώπης, προσελκύοντας το ενδιαφέρον της διεθνούς δημιουργικής κοινότητας, ενώ αντίστοιχες πρωτοβουλίες μπορούν να συμβάλουν στην ανάδειξη και άλλων περιοχών της χώρας.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνει και στον ρόλο που μπορεί να διαδραματίσει η Biennale στην ανάπτυξη του πολιτιστικού τουρισμού. Σύμφωνα με την κ. Θωμοπούλου, οι καλλιτέχνες που συμμετέχουν δεν περιορίζονται στην παρουσίαση των έργων τους, αλλά έρχονται σε επαφή με την ιστορία, τον χαρακτήρα και το πολιτιστικό αποτύπωμα του νησιού. Μέσα από το δικό τους δημιουργικό βλέμμα επαναπροσδιορίζουν και επανασυστήνουν τη Ρόδο στο κοινό, δημιουργώντας νέους τρόπους προσέγγισης της τοπικής ταυτότητας.
Καθοριστικό ρόλο στην επιτυχία της διοργάνωσης διαδραματίζει και η επιλογή της Μεσαιωνικής Πόλης ως βασικού εκθεσιακού πυρήνα. Η κ. Θωμοπούλου αναγνωρίζει τη συμβολή της Εφορείας Αρχαιοτήτων Δωδεκανήσου και ιδιαίτερα της αναπληρώτριας προϊσταμένης Ελένης Φαρμακίδου, η οποία, όπως αναφέρει, από την πρώτη στιγμή αγκάλιασε την προσπάθεια και συνέβαλε ώστε σημαντικοί μνημειακοί χώροι να ανοίξουν τις πόρτες τους στη σύγχρονη καλλιτεχνική δημιουργία. «Αυτό δείχνει ότι οι άνθρωποι του πολιτισμού είναι πλέον ανοιχτοί στην εξωστρέφεια και στη δημιουργία νέων συνεργειών», σημειώνει, χαρακτηρίζοντας τη συνεργασία με την Εφορεία Αρχαιοτήτων ως ένα από τα πιο σημαντικά στοιχεία της διοργάνωσης.
Η επιλογή της Ρόδου ως δεύτερου σταθμόυ μετά τη Σαντορίνη δεν έγινε τυχαία
Η Biennale, ωστόσο, δεν περιορίζεται μόνο στην παρουσίαση έργων. Όπως τονίζει η κ. Θωμοπούλου, λειτουργεί και ως πλατφόρμα διεθνούς δικτύωσης, φέρνοντας σε επαφή καλλιτέχνες, γκαλερί, επιμελητές και πολιτιστικούς φορείς από διαφορετικές χώρες. Η φετινή διοργάνωση επικεντρώθηκε κυρίως σε δημιουργούς που προέρχονται από τη λεκάνη της Μεσογείου ή διατηρούν ισχυρούς δεσμούς με αυτήν, ενισχύοντας τον διαπολιτισμικό χαρακτήρα της έκθεσης και δημιουργώντας ένα γόνιμο πεδίο ανταλλαγής ιδεών και εμπειριών.
Αναφερόμενη στην επιλογή της Ρόδου ως επόμενου σταθμού της Biennale μετά τη Σαντορίνη, η κ. Θωμοπούλου εξηγεί ότι η απόφαση δεν ήταν τυχαία. Η ιστορία του νησιού, η στρατηγική του θέση ανάμεσα σε τρεις ηπείρους, ο ρόλος του ως διαχρονικού κόμβου εμπορίου και πολιτισμού, αλλά και η ισχυρή παράδοση στην κεραμική τέχνη αποτέλεσαν καθοριστικούς παράγοντες.
«Στη Ρόδο, περπατάς μέσα στην ιστορία», αναφέρει χαρακτηριστικά, περιγράφοντας την πρώτη της επαφή με τη Μεσαιωνική Πόλη το καλοκαίρι του 2024. Όπως σημειώνει, η μοναδική αυτή συνύπαρξη ιστορίας, πολιτισμού και καθημερινής ζωής δημιουργεί το ιδανικό περιβάλλον για μια διοργάνωση που επιδιώκει να συνδέσει το παρελθόν με τη σύγχρονη καλλιτεχνική έκφραση.
Για τη Λουκία Θωμοπούλου, η Biennale of Contemporary Keramics αποτελεί τελικά κάτι περισσότερο από μια έκθεση. Είναι μια αφορμή για διάλογο, συνεργασία και εξωστρέφεια, αλλά και μια ευκαιρία να αναδειχθεί η Ρόδος ως ένας διεθνής προορισμός πολιτισμού, όπου η ιστορία συναντά τη σύγχρονη δημιουργία.
Η Ρόδος γίνεται διεθνές κέντρο σύγχρονης κεραμικής με τη Biennale «Where the Day Starts»
Η Μπιενάλε άνοιξε τις πύλες της στις 6 Ιουνίου και θα διαρκέσει έως τις 31 Οκτωβρίου 2026, μετατρέποντας τη Μεσαιωνική Πόλη της Ρόδου σε έναν ζωντανό χώρο πολιτιστικής ανταλλαγής, καλλιτεχνικού πειραματισμού και δημιουργικού διαλόγου.
Η διοργάνωση πραγματοποιείται από την Big Blue Dot Μπιενάλε Σύγχρονης Κεραμικής ΑΜΚΕ, με συνδιοργανωτές την Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου, τον Δήμο Ρόδου και την Εφορεία Αρχαιοτήτων Δωδεκανήσου, η συμβολή της οποίας υπήρξε καθοριστική για την αξιοποίηση και ανάδειξη των ιστορικών μνημείων που φιλοξενούν την έκθεση. Παράλληλα, η Biennale τελεί υπό την αιγίδα του υπουργείου Πολιτισμού, του υπουργείου Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού και του Ελληνικού Οργανισμού Τουρισμού.
Με σημείο αναφοράς τη Ρόδο, το ανατολικότερο άκρο της Ελλάδας και τόπο όπου, σύμφωνα με την αρχαιοελληνική μυθολογία, «αρχίζει η μέρα», η φετινή διοργάνωση αντλεί έμπνευση από το φως, τη γεωγραφική θέση και το ιστορικό αποτύπωμα του νησιού. Ο Ήλιος, διαχρονικό σύμβολο της Ρόδου αλλά και παγκόσμιο σύμβολο ζωής, αναγέννησης και μεταμόρφωσης, λειτουργεί ως η κεντρική αφηγηματική γραμμή της έκθεσης, συνδέοντας τις διαφορετικές καλλιτεχνικές προσεγγίσεις και αναδεικνύοντας τη σύγχρονη κεραμική ως ένα δυναμικό μέσο έκφρασης και πολιτισμικού διαλόγου.
Την καλλιτεχνική επιμέλεια της Biennale υπογράφουν οι Σταματία Δημητρακοπούλου, Λουκία Θωμοπούλου και Anissa Touati, οι οποίες διαμόρφωσαν ένα πολυεπίπεδο εκθεσιακό πρόγραμμα με έντονο διεθνή χαρακτήρα. Η φετινή διοργάνωση συγκεντρώνει 42 καλλιτέχνες από 18 χώρες της Ευρώπης, της Μέσης Ανατολής, της Βόρειας Αφρικής, της Αμερικής και της Αυστραλίας, δημιουργώντας ένα πολυφωνικό πεδίο σύγχρονων καλλιτεχνικών πρακτικών που συνομιλούν με ζητήματα μνήμης, ταυτότητας, συνύπαρξης, περιβάλλοντος και πολιτισμικών ανταλλαγών.
Η επιλογή των συμμετεχόντων πραγματοποιήθηκε μέσα από διεθνές open call που συγκέντρωσε περισσότερες από 300 αιτήσεις από όλο τον κόσμο, καθώς και μέσω προσκλήσεων των επιμελητριών, αποτυπώνοντας τη συνύπαρξη καταξιωμένων και ανερχόμενων δημιουργών της σύγχρονης τέχνης. Η παρουσία καλλιτεχνών από διαφορετικά πολιτισμικά περιβάλλοντα ενισχύει τον διεθνή χαρακτήρα της Biennale και αναδεικνύει τον ρόλο της Ρόδου ως τόπου συνάντησης διαφορετικών πολιτισμών.
Η κεντρική έκθεση αναπτύσσεται σε πέντε εμβληματικούς χώρους της Μεσαιωνικής Πόλης, μετατρέποντας τον ιστορικό πυρήνα της Ρόδου σε ένα ενιαίο εκθεσιακό περιβάλλον. Η Οπλοθήκη de Milly, η Κοσμητική Συλλογή Ρόδου, η Παναγία του Κάστρου, το Αρχαιολογικό Μουσείο Ρόδου και η πλατεία Κλεόβουλου στο Παλάτι του Μεγάλου Μαγίστρου φιλοξενούν έργα που συνδιαλέγονται με την αρχιτεκτονική, την ιστορία και τη μνήμη των χώρων, προσφέροντας στους επισκέπτες μια μοναδική εμπειρία περιήγησης μέσα στον αστικό ιστό της Μεσαιωνικής Πόλης.
Ένας διεθνής θεσμός σε έναν τόπο παγκόσμιας κληρονομιάς
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στο ξεκίνημα της έκθεσης από την αναπληρώτρια προϊσταμένη της Εφορείας Αρχαιοτήτων Δωδεκανήσου, Ελένη Φαρμακίδου, η οποία υπογράμμισε τη σημασία της φιλοξενίας μιας διοργάνωσης διεθνούς εμβέλειας σε έναν χώρο μοναδικής ιστορικής και πολιτιστικής αξίας, όπως η Μεσαιωνική Πόλη της Ρόδου. Όπως επεσήμανε, η επιλογή του Μνημείου Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς της UNESCO ως τόπου συνάντησης της σύγχρονης κεραμικής δημιουργίας με την ιστορία και τη μνήμη του τόπου δεν είναι τυχαία, καθώς η Ρόδος υπήρξε διαχρονικά ένα σταυροδρόμι πολιτισμών, ιδεών, τεχνών και εμπορικών ανταλλαγών στην καρδιά της Ανατολικής Μεσογείου. Η κ. Φαρμακίδου στάθηκε ιδιαίτερα στη διαχρονική σχέση του πηλού με την ιστορία της Ρόδου και της ευρύτερης μεσογειακής λεκάνης, τονίζοντας ότι το υλικό αυτό συνδέεται άρρηκτα με την καθημερινή ζωή, την καλλιτεχνική έκφραση και την εμπορική δραστηριότητα των λαών της περιοχής. Μέσα από αυτή τη σύνδεση, όπως ανέφερε, η Biennale δημιουργεί έναν γόνιμο διάλογο ανάμεσα στα μνημεία, τις αρχαιολογικές συλλογές και τη σύγχρονη εικαστική δημιουργία, αναδεικνύοντας παράλληλα τη Ρόδο ως σημείο αναφοράς για τη σύγχρονη κεραμική τέχνη.
Παράλληλα, υπογράμμισε ότι η διοργάνωση αποτελεί μια σημαντική πολιτιστική πρωτοβουλία, η οποία βρίσκει πρόσφορο έδαφος στη διαρκή στήριξη του υπουργείου Πολιτισμού προς τα μνημεία και τις πολιτιστικές υποδομές της Δωδεκανήσου. Όπως σημείωσε, η συνεχής μέριμνα για την προστασία, την αποκατάσταση και την ανάδειξη του μνημειακού αποθέματος της περιοχής επιτρέπει στους ιστορικούς αυτούς χώρους να εντάσσονται ενεργά στη σύγχρονη πολιτιστική
Η βράβευση του Ρόδιου κεραμίστα Κώστα Νεοφύτου
Μια από τις πιο συγκινητικές στιγμές των εγκαινίων της 2ης Μπιενάλε Σύγχρονης Κεραμικής (BCK 2026), ήταν η τιμητική βράβευση του κορυφαίου Ρόδιου κεραμίστα Κώστα Νεοφύτου για τη συνολική προσφορά του στην τέχνη της κεραμικής και στη διατήρηση της πολιτιστικής κληρονομιάς του τόπου. Ιδιαίτερα συγκινητική ήταν η τοποθέτηση της αναπληρώτριας προϊσταμένης της Εφορείας Αρχαιοτήτων Δωδεκανήσου, Ελένης Φαρμακίδου, η οποία αναφέρθηκε στη βαθιά και διαχρονική σχέση του βραβευόμενου δημιουργού με την ιστορία της κεραμικής στη Ρόδο. Ο Κώστας Νεοφύτου αποτελεί μία από τις σημαντικότερες μορφές της ροδιακής κεραμικής, έχοντας αφιερώσει τη ζωή του στη διατήρηση, τη συνέχεια και την εξέλιξη μιας τέχνης άρρηκτα συνδεδεμένης με την ταυτότητα του νησιού. Η ίδια υπογράμμισε ότι ο Κώστας Νεοφύτου δεν είναι μόνο ένας καταξιωμένος καλλιτέχνης και τεχνίτης, αλλά ένας άνθρωπος που φέρει μέσα του τη μνήμη, τη γνώση και την εμπειρία πολλών γενεών κεραμιστών. Μέσα από το προσωπικό του έργο, αλλά και μέσα από τη διαρκή παρουσία του στην τοπική καλλιτεχνική κοινότητα, συνέβαλε ουσιαστικά στη διατήρηση και προβολή της ροδιακής κεραμικής παράδοσης, μεταδίδοντας πολύτιμες γνώσεις σε νεότερους δημιουργούς. «Σε μια εποχή όπου πολλά παραδοσιακά εργαστήρια και τεχνικές χάνονται, εκείνος συνέχισε με επιμονή, συνέπεια και αγάπη να δημιουργεί, να διδάσκει και να εμπνέει», ανέφερε χαρακτηριστικά, αποδίδοντας στον τιμώμενο δημιουργό τον ρόλο του άξιου συνεχιστή μιας σημαντικής καλλιτεχνικής κληρονομιάς.
(ΑΠΕ -ΜΠΕ / Μιχάλης Μαστής / photo: pixabay)
