Αναστάτωση επικρατεί τις τελευταίες ημέρες στην Αλβανία όπου πραγματοποιούνται διαδηλώσεις κατά του τουριστικού σχεδίου του Τζάρεντ Κούσνερ, του γαμπρού του Τραμπ. Τα σχέδια τουριστικής αξιοποίησης απειλούν προστατευμένη περιοχή της Αλβανίας και αποκαλύφθηκαν τον Απρίλιο 2024.
Περισσότερο από δύο χρόνια μετά, το σχέδιο περιβάλλεται από σκοτεινές ζώνες.
Οι απαρχές του σχεδίου
Ο Κούσνερ και η σύζυγός του Ιβάνκα Τραμπ ανακοίνωσαν την άνοιξη 2024 την πρόθεσή τους να κατασκευάσουν πολυτελή ξενοδοχεία στην Αλβανία. Σύμφωνα με τις διαθέσιμες πληροφορίες και ορισμένες δημοσιεύσεις στο Instagram, πρόκειται για ένα σύμπλεγμα από ξενοδοχεία και βίλες στις ακτές της Βιόσα/Νάρτα, σε απόσταση 150 χιλιομέτρων νοτιοδυτικά των Τιράνων, καθώς και ένα πολυτελές τουριστικό θέρετρο στο ακατοίκητο νησί Σαζάν, που παλιότερα αποτελούσε στρατιωτική βάση.
Στο τέλος του 2024, με στόχο την επιτάχυνση των διαδικασιών, η αλβανική κυβέρνηση έδωσε στην Atlantic Incubation Partners LLC, που συνδέεται με το επενδυτικό ταμείο Affinity του Τζάρεντ Κούσνερ, το καθεστώς του στρατηγικού επενδυτή.
Αυτό επιτρέπει σε μία εταιρεία να επωφεληθεί από ταχείες διοικητικές διαδικασίες και την υποστήριξη σειράς υπουργείων, σύμφωνα με έγγραφο που περιήλθε σε γνώση του AFP (Γαλλικό Πρακτορειο Ειδήσεων).
Τον Ιανουάριο 2026, η Ιβάνκα επισκέφθηκε μαζί με ομάδα αρχιτεκτόνων και επενδυτών την περιοχή και δείπνησε με τον πρωθυπουργό Εντι Ράμα.
Ποιος επενδύει και πόσα;
Η επένδυση στο νησί Σαζάν θα είναι ύψους 1,4 δισεκατομμυρίου ευρώ. Ο Εντι Ράμα μίλησε πρόσφατα για σχέδιο «4 δισεκατομμυρίων ευρώ».
Ωστόσο, η ταυτότητα των επενδυτών και ο ρόλος του αλβανικού κράτους στα χρηματοοικονομικά σχήματα παραμένουν αδιαφανείς.
Η Affinity Partners παρέπεμψε το AFP στην εταιρεία επικοινωνίας P2 Public Affairs.
Η P2 Public Affairs έστειλε γραπτή δήλωση μιλώντας για τον «ενθουσιασμό της ιδέας για την δημιουργία ενός προορισμού παγκόσμιας κλάσης και για την πραγματοποίηση μιας από τις σημαντικότερες ιδιωτικές επενδύσεις στην περιοχή», ιδέα που ανήκει «στον Ασερ Αμπεχσέρα (Asher Abehsera), πρόεδρο της Sazan Real Estate Development LLC», εταιρείας που εμφανίζεται ως διαχειριστής του σχεδίου «μαζί με πλειάδα επενδυτών».
Ομως το AFP δεν ήταν σε θέση να εντοπίσει νομικό ίχνος για την ύπαρξη αυτής της εταιρείας.
Οι αλβανικές αρχές, που ερωτήθηκαν σχετικά σήμερα το πρωί, δεν έχουν απαντήσει.
Οι επικρίσεις και οι καταγγελίες για το σχέδιο αυξάνονται. Προέρχονται κυρίως από περιβαλλοντικές οργανώσεις. Αλλωστε πολλές είναι οι πτυχές του σχεδίου αξιοποίησης και ανάπτυξης του Τζάρεντ Κούσνερ που παρουσιάζουν προβλήματα: Από οικολογικά ζητήματα έως υποψίες περί διαφθοράς.
Η παράκτια ζώνη Βιόσα-Νάρτα είναι στο δέλτα του ποταμού Αώου και αποτελεί προστατευμένη περιοχή που φιλοξενεί πλήθος ειδών της πανίδας και της χλωρίδας.
Μη κυβερνητικές οργανώσεις καταγγέλλουν εδώ και μήνες τις επιπτώσεις του σχεδίου. Τον Ιανουάριο, περισσότερες από 40 μκο απηύθυναν επιστολή προς την αλβανική κυβέρνηση ζητώντας την άμεση αναστολή του.
Στις οικολογικές ανησυχίες προστέθηκαν οι αμφιβολίες για την προέλευση των πόρων που χρησιμοποιήθηκαν για την αγορά της γης και για την νομιμότητα των διαδικασιών.
Οπως και πολλά άλλα εδάφη στην Αλβανία, η ζώνη αποτελεί αντικείμενο διαφορών που συνδέονται με τα δικαιώματα ιδιοκτησίας. Το 1945, με την έλευση του Εμβέρ Χότζα στην εξουσία, η ιδιωτική ιδιοκτησία καταργήθηκε στην Αλβανία. Στην δεκαετία του 1990, με την πτώση του καθεστώτος, μεταξύ οικονομικής κρίσης και ένοπλων συγκρούσεων, πολλές εκτάσεις καταπατήθηκαν χωρίς νομική βάση και έκτοτε το θέμα των ιδιοκτησιακών δικαιωμάτων παραμένει εξαιρετικά ευαίσθητο.
Χιλιάδες οικογένειες (πολλές από αυτές είναι ελληνικές) συνεχίζουν να ελπίζουν ότι θα ανακτήσουν τις περιουσίες των προγόνων τους και ανάμεσά τους ορισμένες υποστηρίζουν ότι είναι κάτοχοι μέρους των εδαφών που έχουν παραχωρηθεί για το σχέδιο του ζεύγους Κούσνερ.
Ερευνες και διαδηλώσεις
Η αντίσταση στο σχέδιο έχει ενισχυθεί τις τελευταίες ημέρες μετά την μετάδοση βίντεο που κυκλοφόρησαν στο Instagram και τα άλλα κοινωνικά δίκτυα που δείχνουν τις προπαρασκευαστικές εργασίες στην ακτή και τους εκσκαφείς στην παραλία.
Το Σάββατο, μία πρώτη συγκέντρωση οργανώθηκε στο ελληνόφωνο χωριό Ζβέρνετς σε ένδειξη διαμαρτυρίας για την εγκατάσταση συρματοπλέγματος που εμποδίζει την πρόσβαση στην πλαζ. Ιδιωτικοί φρουροί ασφαλείας επετέθησαν στους διαδηλωτές. Πολλοί τραυματίσθηκαν.
Μετά τα επεισόδια, νέες διαδηλώσεις οργανώθηκαν στα Τίρανα, όπου χιλιάδες άνθρωποι συγκεντρώθηκαν επί τρία συνεχή βράδια για να ζητήσουν την ακύρωση του τουριστικού σχεδίου και την αναγνώριση τίτλων ιδιοκτησίας στους παλιούς ιδιοκτήτες.
Σπρωγμένη από τις εκδηλώσεις διαμαρτυρίας, η ειδική εισαγγελία κατά της διαφθοράς (SPAK) ξεκίνησε έρευνα σχετικά με την αλλαγή του καθεστώτος της προστατευόμενης ζώνης της περιοχής Βιόσα/Νάρτα και με την τροποποίηση του νομικού πλαισίου ώστε να επιτραπεί η υπογραφή συμβολαίων χωρίς δημόσιο διαγωνισμό, καθώς και σχετικά με την προέλευση των πόρων που χρησιμοποιήθηκαν για την αγορά των τίτλων ιδιοκτησίας των εκτάσεων τις οποίες αφορά το σχέδιο.
Νέες διαδηλώσεις οργανώνονται απόψε στα Τίρανα και στην Αυλώνα.
Με πληροφορίες από ΑΠΕΜΠΕ – ΑΠΕΜΠΕ-EPA-EPA photo αρχείου
