Μια νέα μελέτη της NASA υποδηλώνει ότι η ηλιακή δραστηριότητα θα παραμείνει υψηλή ή θα αυξηθεί περαιτέρω τις επόμενες δεκαετίες, αντικρούοντας προηγούμενες υποθέσεις ότι ο ήλιος ηρεμούσε – και οι επιστήμονες «δεν καταλαβαίνουν πλήρως» το γιατί.

Οι επιστήμονες της NASA προειδοποιούν ότι ο ήλιος μπορεί να «ξυπνήσει» μετά από μια σύντομη περίοδο σχετικής αδράνειας, γεγονός που αντικρούει προηγούμενες υποθέσεις. Εάν αυτό ισχύει, αυτό θα μπορούσε να δείξει ότι επίκεινται δεκαετίες δυνητικά επικίνδυνου διαστημικού καιρού.

Ο ήλιος ακολουθεί έναν κύκλο ηλιακής δραστηριότητας περίπου 11 ετών που ξεκινά με μια παρατεταμένη περίοδο ηρεμίας, γνωστή ως ηλιακό ελάχιστο, και χτίζεται προς μια εκρηκτική κορυφή, γνωστή ως ηλιακό μέγιστο — όταν εκπέμπει ισχυρές ηλιακές καταιγίδες. Αυτό το μοτίβο είναι γνωστό ως «κύκλος των ηλιακών κηλίδων», επειδή ο αριθμός των σκοτεινών κηλίδων στην επιφάνεια του ήλιου αυξάνεται και μειώνεται με την ηλιακή δραστηριότητα. Ο κύκλος των ηλιακών κηλίδων, με τη σειρά του, διέπεται από έναν μακρύτερο κύκλο 22 ετών, γνωστό ως Κύκλο Hale — κατά τον οποίο το μαγνητικό πεδίο του ήλιου αντιστρέφεται πλήρως και στη συνέχεια αντιστρέφεται ξανά .

Αλλά εκτός από τους κύκλους των ηλιακών κηλίδων και του κύκλου Hale, ο ήλιος επαναλαμβάνει επίσης μακροπρόθεσμες διακυμάνσεις στην ηλιακή δραστηριότητα που μπορούν να εκτείνονται σε πολλές δεκαετίες και είναι πολύ πιο δύσκολο να προβλεφθούν ή να εξηγηθούν. Παραδείγματα περιλαμβάνουν περιόδους μεταξύ 1645 και 1715, γνωστές ως Ελάχιστο Maunder, και μεταξύ 1790 και 1830, γνωστές ως Ελάχιστο Dalton, όταν η ηλιακή δραστηριότητα ήταν γενικά πολύ χαμηλότερη σε όλους τους διαδοχικούς κύκλους των ηλιακών κηλίδων.

Στις αρχές της δεκαετίας του 2000, η ​​πτωτική τάση της ηλιακής δραστηριότητας οδήγησε ορισμένους επιστήμονες να πιστέψουν ότι πιθανώς μπαίναμε σε ένα νέο «βαθύ ηλιακό ελάχιστο». Αυτή η θεωρία κέρδισε έδαφος μετά το τελευταίο ηλιακό μέγιστο, μεταξύ 2013 και 2014, το οποίο ήταν πολύ ασθενέστερο από τους προηγούμενους κύκλους. Ωστόσο, ο τρέχων κύκλος των ηλιακών κηλίδων, ο οποίος μόλις έφτασε στο αποκορύφωμά του, έχει ανατρέψει μαζικά αυτή τη θεωρία.

Σε μια νέα μελέτη, που δημοσιεύθηκε στις 8 Σεπτεμβρίου στο The Astrophysical Journal Letters , οι ερευνητές ανέλυσαν πολλαπλές μετρήσεις της ηλιακής δραστηριότητας, συμπεριλαμβανομένου του ηλιακού ανέμου, της έντασης του μαγνητικού πεδίου και του αριθμού των ηλιακών κηλίδων, και διαπίστωσαν ότι βρίσκονται σε ανοδική τάση από το 2008 περίπου και θα μπορούσαν να αυξηθούν περαιτέρω σε μελλοντικούς κύκλους, υποδηλώνοντας ότι η θεωρία του βαθέος ηλιακού ελάχιστου είναι οριστικά νεκρή.

Μια εικόνα time-lapse του ήλιου που δείχνει όλες τις ηλιακές κηλίδες που εμφανίστηκαν τον Αύγουστο

Ο περίπου 11ετής κύκλος του ήλιου πήρε το όνομά του από τις ηλιακές κηλίδες που ανατέλλουν και μειώνονται με την ηλιακή δραστηριότητα.
«Όλα τα σημάδια έδειχναν ότι ο ήλιος εισερχόταν σε μια παρατεταμένη φάση χαμηλής δραστηριότητας», δήλωσε σε ανακοίνωσή της η NASA ο επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης Jamie Jasinski , φυσικός στο Εργαστήριο Αεριώθησης της NASA στη Νότια Καλιφόρνια . «Οπότε ήταν έκπληξη το γεγονός ότι αυτή η τάση αντιστράφηκε. Ο ήλιος ξυπνάει σιγά σιγά».
Αυτή τη στιγμή πλησιάζουμε στο τέλος του πιο πρόσφατου ηλιακού μέγιστου του ήλιου, το οποίο ξεκίνησε επίσημα στις αρχές του 2024 , και δεν έχει εξελιχθεί όπως αναμενόταν.

Όταν ξεκίνησε ο τρέχων κύκλος των ηλιακών κηλίδων στα τέλη του 2019, ειδικοί από το Κέντρο Πρόβλεψης Διαστημικού Καιρού (SWPC) — το οποίο περιλαμβάνει επιστήμονες από τη NASA και την Εθνική Ωκεανογραφική και Ατμοσφαιρική Διοίκηση (NOAA) — προέβλεψαν ότι το ηλιακό μέγιστο πιθανότατα θα ξεκινήσει κάποια στιγμή το 2025 και θα είναι συγκρίσιμο με τον προηγούμενο ασθενέστερο κύκλο.

Ωστόσο, καθώς ο τρέχων κύκλος προχωρούσε, έγινε γρήγορα σαφές ότι αυτό δεν ίσχυε και ότι το ηλιακό μέγιστο θα έφτανε νωρίτερα και θα ήταν πολύ πιο ενεργό από ό,τι είχε αρχικά προβλεφθεί. Οι επιστήμονες του SWPC αργότερα παραδέχτηκαν το λάθος τους, εκδίδοντας την πρώτη τους ενημερωμένη πρόγνωση, η οποία ήρθε ακριβώς εγκαίρως για την άφιξη του ηλιακού μέγιστου.

Από τότε, ο ήλιος έχει φτάσει στον υψηλότερο αριθμό ηλιακών κηλίδων εδώ και περισσότερα από 20 χρόνια και έχει εκπέμψει έναν αριθμό ρεκόρ ισχυρών εκλάμψεων κατηγορίας Χ — τον πιο ισχυρό τύπο έκρηξης που είναι ικανός να παράγει ο ήλιος.

Κατά τη διάρκεια του τρέχοντος μέγιστου, η Γη έχει επίσης πληγεί από αρκετές μεγάλες γεωμαγνητικές καταιγίδες ή διαταραχές στο μαγνητικό πεδίο του πλανήτη. Η πιο αξιοσημείωτη ήταν ένα «ακραίο» γεγονός τον Μάιο του 2024, το οποίο πυροδότησε μερικές από τις πιο έντονες εμφανίσεις σέλας εδώ και αιώνες και προκάλεσε ζημιές άνω των 500 εκατομμυρίων δολαρίων .

Τώρα, η νέα μελέτη προειδοποιεί ότι αυτό που έχουμε δει τα τελευταία χρόνια πιθανότατα θα γίνει το «status quo» τις επόμενες δεκαετίες. Αυτό θα μπορούσε να είναι ιδιαίτερα προβληματικό επειδή η ανθρωπότητα έχει γίνει πολύ πιο εξαρτημένη από την τεχνολογία που επηρεάζεται από παρεμβολές του διαστημικού καιρού, όπως τα δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας, τα μηχανήματα που ελέγχονται από GPS και οι δορυφόροι σε τροχιά γύρω από τη Γη, οι οποίοι μπορούν να εκτοπιστούν από τον ουρανό από ηλιακές καταιγίδες.

Προς το παρόν δεν είναι σαφές γιατί ο ήλιος παρουσίασε μια μικρή μείωση στην ηλιακή του δραστηριότητα τις τελευταίες δεκαετίες ή τι μπορεί να οδηγεί στην τρέχουσα αναζωπύρωσή του: «Οι μακροπρόθεσμες τάσεις είναι πολύ λιγότερο προβλέψιμες και είναι κάτι που δεν κατανοούμε πλήρως ακόμη», δήλωσε ο Jasinski.

Μια άλλη μελέτη από τις αρχές του έτους πρότεινε ότι η πρόσφατη αύξηση της δραστηριότητας θα μπορούσε να αποτελεί μέρος ενός λιγότερο γνωστού ηλιακού κύκλου 100 ετών ο οποίος δεν έχει μελετηθεί αρκετά και είναι γνωστός ως Κύκλος Centennial Gleissberg. Ωστόσο, η νεότερη μελέτη δεν το αναφέρει καθόλου.

(photo: pixabay)