Τη στιγμή της "έμπνευσης" και της δημιουργικότητας, μπορεί να είναι δύσκολο να την πετύχει κάποιος, ακόμα κι αν το έχει ξανακάνει πολλές φορές. Οι άνθρωποι προσπαθούν να πετύχουν αυτή τη διάσημη ψυχική κατάσταση με πολλούς τρόπους, ελπίζοντας σε έστω και λίγες μόνο στιγμές αβίαστης παραγωγικότητας.
Γνωστή και ως «δημιουργική ροή», αυτή η κατάσταση του νου αποτελεί ένα πραγματικό ψυχολογικό φαινόμενο, που εξακολουθεί να είναι ελάχιστα κατανοητό. Μια νέα μελέτη από ερευνητές από το Πανεπιστήμιο Drexel στις ΗΠΑ ρίχνει φως στο τι συμβαίνει μέσα στον ανθρώπινο εγκέφαλο κατά τη διάρκεια της δημιουργικής ροής – και παρέχει πληροφορίες για το πώς να το επιτύχετε.
Η μελέτη επισημαίνει δύο βασικούς παράγοντες που στηρίζουν την κατάσταση της δημιουργικής ροής: την εκτεταμένη εμπειρία σε μια δραστηριότητα και την εγκατάλειψη του συνειδητού ελέγχου.
Με την πάροδο του χρόνου, η βαθιά εμπειρία καλλιεργεί ένα δίκτυο περιοχών του εγκεφάλου που είναι ικανές να παράγουν τα είδη των ιδεών που αναζητάτε, εξηγούν οι ερευνητές, ενώ η εγκατάλειψη του συνειδητού ελέγχου επιτρέπει σε αυτό το δίκτυο να πάρει το τιμόνι.
Η δημιουργική ροή που εντοπίστηκε και μελετήθηκε για πρώτη φορά τον περασμένο αιώνα από τον διάσημο ψυχολόγο Mihaly Csikszentmihalyi, αναφέρεται σε μια εμβυθιστική ψυχική κατάσταση που φαίνεται να ενθαρρύνει την απόλαυση, την έμπνευση και την αποφασιστικότητα.
Όπως το έθεσε ο Csikszentmihalyi , η ροή είναι «μια κατάσταση στην οποία οι άνθρωποι εμπλέκονται τόσο πολύ σε μια δραστηριότητα που τίποτα άλλο δεν φαίνεται να έχει σημασία· η εμπειρία είναι τόσο ευχάριστη που οι άνθρωποι θα συνεχίσουν να το κάνουν ακόμη και με μεγάλο κόστος, για να το κάνουν. .”
Συνολικά 32 κιθαρίστες τζαζ επιλέχθηκαν για αυτήν την τελευταία μελέτη. Σε ηλικίες από 18 έως 55 ετών, οι εθελοντές είχαν μεταξύ 4 και 33 ετών μουσική εκπαίδευση. Ένα κάλυμμα ηλεκτροδίου ηλεκτροεγκεφαλογράμματος (EEG) κατέγραφε την εγκεφαλική δραστηριότητα ενώ κάθε κιθαρίστας έπαιζε μουσική, σε συνεδρίες διάρκειας περίπου 90 λεπτών.
Όπως έχει δείξει προηγούμενη έρευνα, ο μουσικός αυτοσχεδιασμός φαίνεται να ενεργοποιεί περιοχές του εγκεφάλου που σχετίζονται με την αυτοέκφραση, συμπεριλαμβανομένης της γλώσσας και της οπτικής απεικόνισης, ενώ ηρεμεί περιοχές που σχετίζονται με τις αναστολές.
Στη νέα μελέτη, οι ερευνητές είχαν ως στόχο να απαντήσουν στο ερώτημα σχετικά με τη φύση της δημιουργικής ροής.
Όπως αναφέρεται, η δημιουργική ροή είναι μια κατάσταση υπερεστίασης που αποκλείει τους περισπασμούς, βελτιστοποιώντας έτσι την απόδοση σε μια συγκεκριμένη εργασία. Αλλά, όπως σημείωσε ο ίδιος ο Csikszentmihalyi, οι άνθρωποι που βιώνουν τη ροή συχνά την περιγράφουν λιγότερο ως υπερεστίαση και περισσότερο ως παραίτηση, σαν να αφήνεις τον εαυτό σου να παρασυρθεί από το νερό που ρέει.
Για να δοκιμάσουν αυτές τις δύο απόψεις της δημιουργικής ροής, οι ερευνητές συνέδεσαν τους κιθαρίστες με EEG υψηλής πυκνότητας και ζήτησαν από τον καθένα να αυτοσχεδιάσει έξι τραγούδια τζαζ με προγραμματισμένη συνοδεία ντραμς, μπάσου και πιάνου. Στη συνέχεια, οι κιθαρίστες βαθμολόγησαν την ένταση της εμπειρίας δημιουργικής ροής τους.
Οι ερευνητές κατέληξαν σε 192 ηχογραφήσεις των τζαζ αυτοσχεδιασμών των κιθαριστών, τις οποίες στη συνέχεια έπαιξαν μεμονωμένα σε τέσσερις ειδικούς της τζαζ, οι οποίοι βαθμολόγησαν τον καθένα για δημιουργικότητα και άλλα χαρακτηριστικά.
Η ερευνητική ομάδα ανέλυσε επίσης τα ΗΕΓ για να ανακαλύψει ποια μέρη του εγκεφάλου των κιθαριστών συνδέονταν με αυτοσχεδιασμούς υψηλής δημιουργικής ροής.
Οι κιθαρίστες με μεγαλύτερη εμπειρία είχαν πιο συχνές και πιο έντονες δημιουργικές ροές ενώ αυτοσχεδίαζαν, σε σύγκριση με τους λιγότερο έμπειρους κιθαρίστες, διαπίστωσε η μελέτη.
Η τεχνογνωσία από την εμπειρία αποτελεί ένα μέρος του μυστικού της δημιουργικής ροής, αλλά δεν είναι τόσο απλό, σημειώνουν οι ερευνητές.
Τα ηλεκτροεγκεφαλογραφήματα (ΗΕΓ) έδειξαν επίσης μειωμένη δραστηριότητα στον άνω μετωπιαίο γύρο, μια περιοχή του εγκεφάλου που σχετίζεται με τον εκτελεστικό έλεγχο. Αυτό το εύρημα ταιριάζει με την ιδέα ότι η δημιουργική ροή στηρίζεται εν μέρει στον μειωμένο συνειδητό έλεγχο ή στο «πηγαίνει με τη ροή».
Συνολικά, η νέα μελέτη υποστηρίζει μια έννοια «εξειδίκευσης-συν-απελευθέρωσης» της δημιουργικής ροής, εξηγεί ο συν-συγγραφέας John Kounios, διευθυντής του Creativity Research Lab.
“Μια πρακτική συνέπεια αυτών των αποτελεσμάτων είναι ότι οι παραγωγικές καταστάσεις ροής μπορούν να επιτευχθούν με την πρακτική για τη δημιουργία τεχνογνωσίας σε μια συγκεκριμένη δημιουργική διέξοδο σε συνδυασμό με την εκπαίδευση για την απόσυρση του συνειδητού ελέγχου όταν έχει επιτευχθεί αρκετή τεχνογνωσία”, λέει ο Κούνιος . «Αυτό μπορεί να είναι η βάση για νέες τεχνικές για την καθοδήγηση των ανθρώπων να παράγουν δημιουργικές ιδέες».
Αυτή η μέθοδος θα μπορούσε να είναι χρήσιμη σε οποιονδήποτε, επισημαίνει.
“Αν θέλετε να μπορείτε να μεταδίδετε τις ιδέες σας με ευχέρεια, τότε συνεχίστε να εργάζεστε σε αυτές είτε είναι μουσικές κλίμακες, είτε προβλήματα φυσικής ή οτιδήποτε άλλο θέλετε να κάνετε δημιουργικά, όπως κωδικοποίηση υπολογιστή, γραφή μυθοπλασίας ή όπως αλλιώς θέλετε να το ονομάσετε”, λέει ο Κούνιος . «Αλλά μετά, προσπάθησε να αφεθείτε», προσθέτει . “
Η μελέτη δημοσιεύτηκε στο Neuropsychologia.
(photo: pixabay)
