Η ομάδα ξέθαψε αυτά τα λείψανα από το νεκροταφείο του κάστρου, επιτρέποντάς τους να καθορίσουν τη διατροφή, τον τρόπο ζωής και τα αίτια θανάτου των μοναχών πολεμιστών που ανήκαν στο Τάγμα της Καλατράβα.

Τα αποτελέσματα, που δημοσιεύθηκαν στο περιοδικό Scientific Reports , έχουν καθορίσει ότι 23 από τα άτομα πέθαναν στη μάχη και ότι οι ιππότες του τάγματος ακολούθησαν μια δίαιτα τυπική της μεσαιωνικής υψηλής κοινωνίας, με σημαντική πρόσληψη ζωικής πρωτεΐνης και θαλάσσιων ψαριών, σε μια περιοχή μακριά από την ακτή. Απροσδόκητα, η Carme Rissech, μια ερευνήτρια στο URV, αναγνώρισε τα λείψανα μιας γυναίκας ανάμεσα στους πολεμιστές μοναχούς.

Βρίσκεται σε μια από τις στροφές του ποταμού Τάγου καθώς ρέει μέσα από την επαρχία της Γκουανταλαχάρα, τα ερείπια του κάστρου της Zorita de los Canes στέκονται ακόμα στον ίδιο λόφο όπου ο εμίρης Μωάμεθ Α’ της Κόρδοβα διέταξε να το χτιστεί το 852. Το φρούριο, που χτίστηκε για να υπερασπιστεί το εμιράτο από τις χριστιανικές επιθέσεις, άλλαξε χέρια δύο φορές μέχρι που κατακτήθηκε οριστικά από τους ιππότες του Τάγματος του Ναού το 1124. Πενήντα χρόνια αργότερα, ο Αλφόνσος VIII της Καστίλλης παραχώρησε το φρούριο στο πρόσφατα ιδρυθέν Τάγμα.

Ο Καλατράβα ήταν ένα στρατιωτικό και θρησκευτικό τάγμα των Κιστερκιανών, που ήταν επιφορτισμένο με την υπεράσπιση των συνόρων, που την εποχή εκείνη οριοθετούσαν οι Τάγος, από τις επιδρομές των Αλμοχάντ.

Όταν η Carme Rissech, μια ερευνήτρια στο Τμήμα Βασικών Ιατρικών Επιστημών του URV, της είπαν ότι της έστελναν τα λείψανα των ιπποτών Calatrava, δεν μπορούσε να πιστέψει ότι ήταν στην πραγματικότητα ιππότες. Στο πλαίσιο του έργου MONBONES, το οποίο μελετά τη διατροφή και τον τρόπο ζωής στα μοναστήρια κατά τον Μεσαίωνα, οι συνεργάτες της στο έργο ανέλυσαν την παρουσία των ισοτόπων άνθρακα 14 και του αζώτου 15 στα οστά των 25 ατόμων. Μελέτησαν επίσης υπολείμματα ζώων, που βρέθηκαν γύρω από το κάστρο, τα οποία συμπλήρωναν τις πληροφορίες που παρείχαν τα ισότοπα και τους βοήθησαν να κατανοήσουν τις συνήθειες των ανθρώπων που ζούσαν στο κάστρο μεταξύ 12ου και 15ου αιώνα. Μόλις πήρε τα λείψανα στο εργαστήριο, η Rissech τα μελέτησε για να προσδιορίσει την ηλικία, το φύλο, τη μορφολογία και την υγεία των ατόμων και να καθορίσει τον τρόπο ζωής τους και τις αιτίες θανάτου.

Από τους 25 σκελετούς που μελετήθηκαν, οι 23 εμφάνισαν σημάδια συμβατά με βίαιο θάνατο. Επρόκειτο κυρίως για διαπεραστικά τραύματα από τρυπήματα και τραύματα αμβλείας δύναμης και εντοπίστηκαν στα σημεία του σώματος που ήταν πιο ευάλωτα και απροστάτευτα από τα όπλα της εποχής. «Παρατηρήσαμε πολλές βλάβες στο πάνω μέρος του κρανίου, στα μάγουλα και στο εσωτερικό μέρος της λεκάνης, κάτι που συνάδει με την υπόθεση ότι έχουμε να κάνουμε με πολεμιστές», εξηγεί ο Rissech. Μελετώντας τις αναλογίες των οστών συνειδητοποίησε ότι ανάμεσα στους πολεμιστές υπήρχε και μια γυναίκα.

Συνήθως, οι σκελετοί ανδρών και γυναικών έχουν συγκεκριμένα χαρακτηριστικά που τους διαφοροποιούν. «Η μορφολογία των οστών του προσώπου και της λεκάνης είναι τα πιο προφανή παραδείγματα», εξηγεί ο Rissech. Σε ορισμένα άτομα, αυτά τα χαρακτηριστικά μπορεί να μην είναι καθοριστικά όταν πρόκειται για τον καθορισμό του φύλου, αλλά στην περίπτωση αυτών των υπολειμμάτων, υπήρχε μικρό περιθώριο λάθους. Ποια ήταν αυτή η γυναίκα; Είχε την ίδια ιδιότητα με τους άλλους ιππότες;

Συζήτηση για τον ρόλο της γυναίκας πολεμίστριας
Από τη μία, τα τραύματα της γυναίκας οδήγησαν την ερευνητική ομάδα να πιστέψει ότι συμμετείχε και πέθανε στη μάχη, καθώς δεν υπήρχε κανένα σημάδι αναγέννησης των οστών στα τραύματά της. «Μπορεί να πέθανε με τρόπο πολύ παρόμοιο με εκείνον των ανδρών ιπποτών και είναι πιθανό να φορούσε κάποιο είδος πανοπλίας ή αλυσιδωτής αλληλογραφίας», λέει ο Rissech.

Από την άλλη πλευρά, δεν είχε τους ίδιους διατροφικούς δείκτες όπως ανέλυσαν ορισμένα άτομα: «Παρατηρήσαμε χαμηλότερο επίπεδο κατανάλωσης πρωτεΐνης στην περίπτωση αυτής της γυναίκας, κάτι που θα μπορούσε να υποδηλώνει χαμηλότερη θέση στην κοινωνική ομάδα», λέει. Μερικοί ερευνητές υπέθεσαν ότι ήταν υπηρέτρια που θα κλήθηκε να συμμετάσχει στους ιππότες στην υπεράσπιση του κάστρου, αν χρειαζόταν, αλλά η ερευνήτρια του URV δεν το σκέφτεται: «Η δουλειά της ως υπηρέτρια θα είχε αφήσει σημάδια στα οστά της , δείκτες ορισμένων τύπων σωματικής δραστηριότητας που θα μπορούσαμε τώρα να εντοπίσουμε».

Αντίθετα, ο σκελετός της έδειξε χαρακτηριστικά παρόμοια με εκείνα των άλλων μοναχών πολεμιστών, των οποίων η δουλειά τους απαιτούσε να εκπαιδεύονται στη χρήση του ξίφους, μια δραστηριότητα που αφήνει επαληθεύσιμα σημάδια που παρατηρήθηκαν επίσης στα οστά της γυναίκας. «Πιστεύω ότι αυτά τα λείψανα ανήκουν σε μια γυναίκα πολεμίστρια, αλλά χρειάζεται περαιτέρω ανάλυση για να καθοριστεί σε ποιο βαθμό αυτή η γυναίκα είναι σύγχρονη με τους άλλους ιππότες», λέει η Rissech. Σύμφωνα με τον ερευνητή, θα πρέπει να την φανταστούμε ως πολεμίστρια ηλικίας περίπου σαράντα ετών, λίγο κάτω από τα πέντε πόδια, ούτε κοντόχοντρη ούτε λεπτή και επιδέξιη με σπαθί.

Στην έρευνα συμμετείχαν επίσης ερευνητές από το Πανεπιστήμιο της Βαρκελώνης και οι αρχαιολόγοι που ηγήθηκαν των ανασκαφών. Αποτελεί μέρος του έργου MONBONES, το οποίο υιοθετεί μια διεπιστημονική προσέγγιση που περιλαμβάνει ζωοαρχαιολογία, ανθρωπολογία, τεκμηριωμένη έρευνα και μοριακή ανάλυση για να προσφέρει μια νέα ιστορική προοπτική για τον τρόπο ζωής, διατροφής, υγείας, οικονομίας και κοινωνίας στα μοναστήρια από τον 14ο έως τον τον 19ο αιώνα.

photo: pixabay