Το πρωί της 30ης Σεπτεμβρίου 1999, σε ένα εργοστάσιο επεξεργασίας πυρηνικών καυσίμων στην Tokaimura της Ιαπωνίας, ο 35χρονος Hisashi Ouchi και δύο άλλοι εργάτες καθάριζαν το οξείδιο του ουρανίου για να φτιάξουν ράβδους καυσίμου για έναν ερευνητικό αντιδραστήρα.
Όπως αυτός ο λογαριασμός δημοσιεύτηκε λίγους μήνες αργότερα στην Washington Post, ο Ouchi στεκόταν σε μια δεξαμενή, κρατώντας μια χοάνη, ενώ ένας συνάδελφος που ονομαζόταν Masato Shinohara έριχνε ένα μείγμα ενδιάμεσου εμπλουτισμένου οξειδίου ουρανίου σε αυτό από έναν κουβά.
Ξαφνικά, τρόμαξαν από μια λάμψη μπλε φωτός, το πρώτο σημάδι ότι κάτι τρομερό επρόκειτο να συμβεί.
Οι εργάτες, που δεν είχαν προηγούμενη εμπειρία στο χειρισμό ουρανίου με αυτό το επίπεδο εμπλουτισμού, είχαν βάλει κατά λάθος πάρα πολύ από αυτό στη δεξαμενή, όπως αναφέρει αυτό το άρθρο του 2000 στο Bulletin of the Atomic Scientists. Ως αποτέλεσμα, προκάλεσαν άθελά τους αυτό που είναι γνωστό στην πυρηνική βιομηχανία ως ένα ατύχημα κρίσιμης σημασίας – μια απελευθέρωση ακτινοβολίας από μια ανεξέλεγκτη πυρηνική αλυσιδωτή αντίδραση.
Ο Ouchi, ο οποίος ήταν πιο κοντά στην πυρηνική αντίδραση, έλαβε μια πιθανώς μια από τις μεγαλύτερες εκθέσεις σε ακτινοβολία στην ιστορία των πυρηνικών ατυχημάτων. Ήταν έτοιμος να υποστεί μια φρικτή μοίρα που θα γινόταν ένα προειδοποιητικό μάθημα για τους κινδύνους της Ατομικής Εποχής.
“Το πιο προφανές μάθημα είναι ότι όταν εργάζεστε με [σχάσιμα] υλικά, υπάρχουν όρια κρισιμότητας για κάποιο λόγο”, εξηγεί ο Edwin Lyman , φυσικός και διευθυντής ασφάλειας πυρηνικής ενέργειας για την Ένωση Ανησυχούμενων Επιστημόνων και συν-συγγραφέας , με τον συνάδελφό του Steven Dolley , του άρθρου στο Bulletin of the Atomic Scientists.
Εάν οι διασφαλίσεις δεν διδαχθούν και δεν ακολουθηθούν προσεκτικά, υπάρχει πιθανότητα για «ένα καταστροφικό είδος ατυχήματος», λέει ο Lyman.
Δεν ήταν η πρώτη φορά που συνέβαινε. Μια έκθεση της ρυθμιστικής επιτροπής πυρηνικών των ΗΠΑ το 2000 σημείωσε ότι πριν από την Τοκαϊμούρα, είχαν συμβεί 21 προηγούμενα ατυχήματα κρίσιμης σημασίας μεταξύ 1953 και 1997.
Οι δύο εργαζόμενοι έφυγαν γρήγορα από το δωμάτιο, σύμφωνα με τον λογαριασμό της The Post. Αλλά ακόμα κι έτσι, η ζημιά είχε ήδη γίνει. Ο Ouchi, που ήταν πιο κοντά στην αντίδραση, είχε λάβει μια τεράστια δόση ακτινοβολίας. Υπήρξαν διάφορες εκτιμήσεις για το ακριβές ποσό, αλλά μια παρουσίαση του 2010 από τον Masashi Kanamori της Ιαπωνικής Υπηρεσίας Ατομικής Ενέργειας έθεσε το ποσό σε 16 έως 25 ισοδύναμα γκρι (GyEq, μονάδα μέτρησης ακτινοβολίας) , ενώ ο Shinohara, ο οποίος ήταν περίπου 18 ίντσες (46 εκατοστά) μακριά, έλαβε μια μικρότερη αλλά εξαιρετικά επιβλαβή δόση περίπου 6 έως 9 GyEq και ένας τρίτος άνδρας, που ήταν πιο μακριά, εκτέθηκε σε λιγότερη ακτινοβολία.
«Οι εκτιμώμενες δόσεις για το Ouchi ήταν από τις υψηλότερες γνωστές, αν και δεν είμαι σίγουρος αν είναι οι υψηλότερες», εξηγεί ο Lyman. “Αυτά συμβαίνουν συνήθως σε τέτοιου είδους ατυχήματα κρίσιμης σημασίας.”
Τι κάνει μια υψηλή δόση ακτινοβολίας στο σώμα;
Η δόση ακτινοβολίας σε ένα ατύχημα κρίσιμης σημασίας μπορεί να είναι ακόμη χειρότερη από ό,τι σε ένα καταστροφικό ατύχημα σε πυρηνικό εργοστάσιο, όπως η έκρηξη του αντιδραστήρα του 1986 στο Τσερνόμπιλ της Ουκρανίας, τότε μέρος της Σοβιετικής Ένωσης, όπου διασκορπίστηκε η ακτινοβολία. (Ακόμα κι έτσι, 28 άνθρωποι πέθαναν τελικά από έκθεση σε ακτινοβολία.)
“Αυτά τα ατυχήματα κρίσιμης σημασίας παρουσιάζουν τη δυνατότητα παροχής μεγάλης ποσότητας ακτινοβολίας σε σύντομο χρονικό διάστημα, αν και μια έκρηξη νετρονίων και ακτίνων γάμμα”, λέει ο Lyman. “Αυτή η έκρηξη, αν είσαι αρκετά κοντά, μπορεί να σε κάνει να διατηρήσεις πάνω από μια θανατηφόρα δόση ακτινοβολίας σε δευτερόλεπτα. Αυτό είναι λοιπόν το τρομακτικό πράγμα”.
Οι υψηλές δόσεις ακτινοβολίας βλάπτουν το σώμα, καθιστώντας το ανίκανο να παράγει νέα κύτταρα, έτσι ώστε ο μυελός των οστών, για παράδειγμα, να σταματήσει να παράγει τα ερυθρά αιμοσφαίρια που μεταφέρουν οξυγόνο και τα λευκά αιμοσφαίρια που καταπολεμούν τις λοιμώξεις, σύμφωνα με τον Lyman. «Η μοίρα σας είναι προκαθορισμένη, παρόλο που θα υπάρξει καθυστέρηση», λέει, «αν έχετε αρκετά υψηλή δόση ιονίζουσας ακτινοβολίας που σκοτώνει τα κύτταρα, τότε τα όργανά σας δεν θα λειτουργούν».
Σύμφωνα με μια αναφορά του Οκτωβρίου 1999 στο ιατρικό περιοδικό BMJ , οι εργαζόμενοι που δέχθηκαν την ακτινοβολία μεταφέρθηκαν στο Εθνικό Ινστιτούτο Ραδιολογικών Επιστημών στην Τσίμπα, ακριβώς ανατολικά του Τόκιο. Εκεί, διαπιστώθηκε ότι ο αριθμός του λεμφικού τους αίματος είχε πέσει σχεδόν στο μηδέν. Τα συμπτώματά τους περιελάμβαναν ναυτία, αφυδάτωση και διάρροια. Τρεις ημέρες αργότερα, μεταφέρθηκαν στο Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο του Τόκιο, όπου οι γιατροί προσπάθησαν διάφορα μέτρα σε μια απέλπιδα προσπάθεια να σώσουν τη ζωή τους.
Η κατάσταση του Ouchi συνέχισε να επιδεινώνεται
Όταν ο Ouchi, ένας δυνατός, πρώην παίκτης ράγκμπι γυμνασίου που είχε γυναίκα και μικρό γιο, έφτασε στο νοσοκομείο, δεν έμοιαζε ακόμη με θύμα έντονης έκθεσης σε ακτινοβολία, σύμφωνα με το ” A Slow Death: 83 Days of Radiation Sickness », ένα βιβλίο του 2002 από μια ομάδα δημοσιογράφων από το NHK-TV της Ιαπωνίας, που αργότερα μεταφράστηκε στα αγγλικά από τον Maho Harada. Το πρόσωπό του ήταν ελαφρώς κόκκινο και πρησμένο και τα μάτια του ήταν αιματοβαμμένα, αλλά δεν είχε φουσκάλες ή εγκαύματα, αν και παραπονέθηκε για πόνο στα αυτιά και στο χέρι. Ο γιατρός που τον εξέτασε σκέφτηκε μάλιστα ότι θα μπορούσε να σώσει τη ζωή του.
Αλλά μέσα σε μια μέρα, η κατάσταση του Ouchi χειροτέρεψε. Άρχισε να χρειάζεται οξυγόνο και η κοιλιά του πρήστηκε, σύμφωνα με το βιβλίο. Τα πράγματα συνέχισαν να παίρνουν την κατηφόρα, αφότου έφτασε στο πανεπιστημιακό νοσοκομείο του Τόκιο. Έξι ημέρες μετά το ατύχημα, ένας ειδικός που εξέτασε τις εικόνες των χρωμοσωμάτων στα κύτταρα του μυελού των οστών του Ouchi είδε μόνο διάσπαρτες μαύρες κουκκίδες, που δείχνουν ότι είχαν σπάσει σε κομμάτια. Το σώμα του Ouchi δεν θα μπορούσε να δημιουργήσει νέα κύτταρα. Μια εβδομάδα μετά το ατύχημα, ο Ouchi έλαβε μεταμόσχευση βλαστοκυττάρων περιφερικού αίματος, με την αδερφή του να προσφέρεται εθελοντικά ως δότης.
Ωστόσο, η κατάσταση του Ouchi συνέχισε να επιδεινώνεται, σύμφωνα με το βιβλίο. Άρχισε να παραπονιέται για δίψα και όταν αφαιρέθηκε η ιατρική ταινία από το στήθος του, το δέρμα του άρχισε να ξεκολλάει. Άρχισε να αναπτύσσει φουσκάλες. Οι δοκιμές έδειξαν ότι η ακτινοβολία είχε σκοτώσει τα χρωμοσώματα που κανονικά θα επέτρεπαν στο δέρμα του να αναγεννηθεί, έτσι ώστε η επιδερμίδα του, το εξωτερικό στρώμα που προστάτευε το σώμα του, εξαφανίστηκε σταδιακά. Ο πόνος έγινε έντονος. Άρχισε να αντιμετωπίζει και αναπνευστικά προβλήματα. Δύο εβδομάδες μετά το ατύχημα, δεν μπορούσε πλέον να φάει και έπρεπε να τραφεί ενδοφλεβίως. Δύο μήνες μετά τη δοκιμασία του, η καρδιά του σταμάτησε, αν και οι γιατροί κατάφεραν να τον επαναφέρουν στη ζωή.
Στις 21 Δεκεμβρίου, στις 23:21, το σώμα του Ouchi τελικά σταμάτησε να αναπνέει. Σύμφωνα με το άρθρο των Lyman και Dolley, πέθανε από πολλαπλή ανεπάρκεια οργάνων. Ο τότε πρωθυπουργός της Ιαπωνίας, Keizo Obuchi, εξέδωσε μια δήλωση εκφράζοντας τα συλλυπητήριά του στην οικογένεια του εργάτη και υποσχέθηκε να βελτιώσει τα μέτρα πυρηνικής ασφάλειας, σύμφωνα με την Japan Times.
Ο Shinohara, συνάδελφος του Ouchi, πέθανε τον Απρίλιο του 2000 επίσης από πολλαπλή ανεπάρκεια οργάνων, σύμφωνα με τον The Guardian .
Η έρευνα της ιαπωνικής κυβέρνησης κατέληξε στο συμπέρασμα ότι οι κύριες αιτίες του ατυχήματος περιελάμβαναν ανεπαρκή ρυθμιστική εποπτεία, έλλειψη κατάλληλης κουλτούρας ασφάλειας και ανεπαρκή εκπαίδευση και προσόντα των εργαζομένων, σύμφωνα με αυτήν την έκθεση του Απριλίου 2000 της Ρυθμιστικής Επιτροπής Πυρηνικών των ΗΠΑ . Έξι υπάλληλοι της εταιρείας που διαχειριζόταν το εργοστάσιο κατηγορήθηκαν για επαγγελματική αμέλεια και παραβίαση της νομοθεσίας για την πυρηνική ασφάλεια. Το 2003, ένα δικαστήριο τους επέβαλε ποινές φυλάκισης με αναστολή και επιβλήθηκαν πρόστιμα στην εταιρεία και σε τουλάχιστον έναν από τους αξιωματούχους, σύμφωνα με την Sydney Morning Herald .
photo: freepik
