Πρόκειται για μια ιδέα που αναδείχθηκε νικήτρια στο «αφηγηματικό» hackathon «Επανεφευρίσκοντας τη ζέστη, η περίπτωση της Αθήνας», στο πλαίσιο του Project Heatwave. Αξιοποιώντας εργαλεία όπως το Google Maps και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης οι πολίτες θα έχουν τη δυνατότητα να εντοπίζουν και να μοιράζονται δροσερά σημεία μέσα στην πόλη ως “καρφιτσωμένες” τοποθεσίες με σκοπό να κάνουν τις μετακινήσεις κατά τη διάρκεια συνθηκών καύσωνα λίγο πιο υποφερτές.

Όπως εξηγεί στο Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων, η ειδική σε θέματα επικοινωνίας και μέλος της ομάδας #CoolRoutes”, Μάρθα Γατσίνου, αρχικός στόχος ήταν να “χακαριστεί” το υπάρχον αφήγημα γύρω από τους καύσωνες. «Εμείς ουσιαστικά είχαμε αναλάβει την πρόκληση, να δημιουργηθεί μία επικοινωνιακή καμπάνια, η οποία έχει να κάνει με το πώς θα περάσουμε από το νιώθω αβοήθητος, υποφέρω μόνος μου, μέσα στην πόλη τις μέρες του καύσωνα, στο πώς μπορούμε να έχουμε περισσότερη συλλογική δράση και αλληλοβοήθεια. Ήμασταν μία ομάδα από πέντε άτομα, όπου είχαμε ανθρώπους που ήταν στον χώρο του marketing και της επικοινωνίας, στον χώρο του εθελοντισμού, στον χώρο των δημοσίων σχέσεων, στον χώρο της συνηγορίας για την κλιματική αλλαγή», αναφέρει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η κα Γατσίνου.

Η πρωτοβουλία αρχικά θα υλοποιηθεί πιλοτικά με στόχο να ξεκινήσει τον φετινό Ιούνιο απευθυνόμενη σε όσους πολίτες είναι υποχρεωμένοι να κινούνται στο κέντρο της πόλης εκείνες τις ημέρες.

Ουσιαστικά, όπως αναφέρει, σκοπός είναι η δημιουργία μίας ψηφιακής κοινότητας ώστε να αντιμετωπιστούν τα όσα προβλήματα συναντούν οι πολίτες κατά τη διάρκεια ημερών καύσωνα. Η κοινότητα αυτή, όπως επισημαίνει, θα ενεργοποιείται κατά κύριο λόγο σε τέτοια ακραία φαινόμενα και θα έρθει να βοηθήσει τους πολίτες που μετακινούνται εκείνες τις ημέρες ώστε να μπορούν να χαράξουν μία διαδρομή που δεν θα θέτει ως κριτήριο μόνο την απόσταση και τη θερμοκρασία αλλά κυρίως τη θερμική άνεση.

«Ο κάθε πολίτης δηλαδή να έχει τη δυνατότητα να χαράξει μία διαδρομή, η οποία να λαμβάνει σοβαρά υπόψη τη σκιά, τη δροσιά, το αν υπάρχουν βρύσες κοντά κτλ. Πρώτο στάδιο λοιπόν θα είναι ένας χάρτης της πόλης με δροσερά pins (καρφιτσωμένες τοποθεσίες) που θα λαμβάνουν σοβαρά υπόψη τη θερμική άνεση. Θα θέλαμε επίσης να υπάρχει και άμεση καταγραφή (live reporting) για θέματα τα οποία αντιμετωπίζει ο κόσμος στον δρόμο όπως είναι για παράδειγμα μια βρύση που δεν λειτουργεί ή οτιδήποτε άλλο και ίσως εκεί θα μπορούσε να είναι και ένα μέσο πίεσης ή να υπάρχει και μια πιο άμεση συνεργασία με τους αρμόδιους φορείς», σημειώνει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η κα Γατσίνου ενώ προσθέτει ότι ταυτόχρονα θα μπορούν να δίνονται και σημαντικές χρηστικές πληροφορίες κατά τη διάρκεια αυτών των ημερών ώστε κάθε πολίτης να «μάθει με βιωματικό τρόπο» το πώς να κινείται σε μια πόλη η οποία αντιμετωπίζει ακραία καιρικά φαινόμενα.

«Στοχεύουμε στους ανθρώπους οι οποίοι τις μέρες του καύσωνα είναι υποχρεωμένοι να κινηθούν στο κέντρο της Αθήνας. Πρόκειται για ανθρώπους οι οποίοι πάνε στο γραφείο τους, δουλεύουν δια ζώσης, σε καταστήματα, στον τουρισμό, σε νοσοκομεία. Είναι φροντιστές παιδιών, υπερηλίκων, προωθητές, πωλητές της “Σχεδίας” κλπ. Η δική μας ιδέα ήταν να δημιουργήσουμε γι’ αυτούς ένα hashtag το οποίο θα μπορεί να χρησιμοποιηθεί στα social media και να υπάρχουν και κάποια pins (καρφιτσωμένα σημεία) που θα μπορεί κάποιος να βρει όταν φτάνει στον προορισμό του, όταν, για παράδειγμα, κατεβαίνει από το λεωφορείο. Θα μπορεί δηλαδή να ανοίξει το Google Maps και να δει αυτές τις “καρφίτσες” – “cool pins” στους χάρτες ώστε να μπορεί να επιλέξει, όσα συναντά στο δρόμο του, πηγαίνοντας με τα πόδια μέχρι τον τελικό του προορισμό, προκειμένου να βρει σημεία δροσιάς. Παράλληλα θα υπάρχει και μια περιγραφή αυτών των σημείων σχετικά με συγκεκριμένα κριτήρια, όπως αν έχουν καλό αερισμό, δέντρα κ.λπ.», τονίζει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η κα Γατσίνου ενώ προσθέτει ότι τέτοια μέρη μπορεί να είναι στοές, μικρά πάρκα, δρόμοι με πράσινο, σημεία που όπως εξηγεί μπορεί να μην τα σκεφτεί κάποιος.

«Πιστεύουμε ότι αυτό θα είναι πολύ χρήσιμο και φυσικά ένα βασικό ζητούμενο από τη δικιά μας την πλευρά είναι να είναι διαδραστικό, κι όλα αυτά τα σημεία να ανανεώνονται, να βαθμολογούνται, να αναπτυχθεί δηλαδή μια πιο συλλογική επιβεβαίωση για το κατά πόσο είναι δροσερό το συγκεκριμένο σημείο. Εξίσου καθοριστική είναι η συμμετοχή, δηλαδή όσοι το αξιοποιούν να μπαίνουν μέσα στο hashtag, να συμβουλεύουν ή να προειδοποιούν τις ημέρες του καύσωνα», επισημαίνει η κ. Γατσίνου, τονίζοντας ότι πολύ σημαντικό είναι οι πολίτες να αντιλαμβάνονται μέσω της πρωτοβουλίας ότι κι άλλοι άνθρωποι βιώνουν την ίδια κατάσταση με εκείνους.

«Το να βρίσκεις ανθρώπους οι οποίοι περνούν το ίδιο με σένα και μοιράζονται μια πληροφορία, πολλές φορές είναι πολύ ενδυναμωτικό. Μια τέτοια πρωτοβουλία προφανώς δεν πρόκειται να λύσει το πρόβλημα της μετακίνησης στην πόλη την περίοδο του καύσωνα, μπορεί όμως να σου δώσει μια πάρα πολύ χρήσιμη πληροφορία ειδικά όταν ξαφνικά αισθανθείς ότι χρειάζεσαι μια ανάσα. Είναι νομίζω πολύ σημαντικό να έρθουμε ο ένας πιο κοντά στον άλλον, να μοιραστούμε χρήσιμη πληροφορία και ουσιαστικά να ενθαρρύνουμε ο ένας τον άλλον, διότι το ψυχολογικό στρες που δημιουργούν οι επιπτώσεις τέτοιων φαινομένων είναι πάρα πολύ σημαντικό και πρέπει πραγματικά να δώσουμε φροντίδα στον εαυτό μας και στους άλλους», υπογραμμίζει.

Το Heatwave Project και η προσπάθεια αλλαγής του αφηγήματος γύρω από τους καύσωνες

Όπως εξηγούν στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο Ιάσονας Κάντας, Heatwave Project Communication Lead και η Αλεξάνδρα Γκαράνη, Heatwave Project Engagement Lead, το Heatwave Project ξεκίνησε στην Ελλάδα τον Ιούνιο του 2025 με βασικό στόχο να αλλάξει το αφήγημα γύρω από τους καύσωνες και τα ακραία καιρικά φαινόμενα.

«Θέλουμε να μιλάμε διαφορετικά για τους καύσωνες προς τους πολίτες, με έναν τρόπο που θα τους κάνει να αισθανθούν ότι μπορούν να δράσουν συλλογικά για να προσαρμοστούν σε αυτά τα φαινόμενα και όχι να απομονώνονται ή να νιώθουν ανημπόρια», σημειώνει ο Ιάσονας Κάντας.

Στο πλαίσιο αυτό διοργανώθηκε τον Απρίλιο στην Αθήνα, στο Impact Hub Athens, ένα «αφηγηματικό» hackathon με τίτλο «Επανεφευρίσκοντας τη ζέστη, η περίπτωση της Αθήνας», στο οποίο συμμετείχαν περίπου 35 με 40 άτομα από διαφορετικά επαγγελματικά και κοινωνικά πεδία. Όπως επισημαίνει η κα Γκαράνη, ο στόχος ήταν η εύρεση ιδεών μέσα από την εφαρμογή συλλογικών πρακτικών προσαρμογής στους καύσωνες με επίκεντρο την πόλη της Αθήνας που θα μπορούσαν να αλλάξουν το κεντρικό αφήγημα γύρω απ’ αυτούς.

«Μέσα από εφαρμογή συλλογικών πρακτικών προσαρμογής στους καύσωνες στην πόλη της Αθήνας, θέλαμε να δείξουμε στους πολίτες ότι υπάρχει τρόπος να δραστηριοποιηθούμε και υπάρχει τρόπος να το κάνουμε συλλογικά», αναφέρει η κα Γκαράνη.

Η ιδέα των #CoolRoutes αναδείχθηκε νικήτρια και ήδη έχει περάσει στη φάση υλοποίησης, έχοντας λάβει και ένα αρχικό χρηματοδοτικό ποσό ύψους 2.000 ευρώ για την πιλοτική εφαρμογή της το καλοκαίρι του 2026. Σύμφωνα με τον κ. Κάντα, στόχος είναι να αξιοποιηθούν ήδη υπάρχοντα ψηφιακά εργαλεία, όπως το Google Maps.

«Η φιλοδοξία είναι να δημιουργηθεί ένα περιεχόμενο-εργαλείο που δημιουργείται από τους χρήστες το οποίο θα βοηθά τους πολίτες να πηγαίνουν από το ένα σημείο στο άλλο αξιοποιώντας σημεία δροσιάς και κάνοντας τους καύσωνες λίγο πιο υποφερτούς», τονίζει.

Παράλληλα, ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα στοιχεία έρευνας που υλοποιήθηκε από το Heatwave Project της Mindworks Lab. Αξιοποιώντας το Heatwave Monitor, η έρευνα έδειξε ότι πάνω από τους μισούς Έλληνες δηλώνουν έντονα επηρεασμένοι, ενώ η συντριπτική πλειονότητα αναγνωρίζει τους καύσωνες ως σοβαρή απειλή για το μέλλον. Ειδικότερα, όπως εξηγεί ο κ. Κάντας, έξι στους δέκα δηλώνουν ότι οι ίδιες οι κοινότητες και οι γειτονιές θα πρέπει να αναλάβουν δράση αν η κυβέρνηση, η οποιαδήποτε κυβέρνηση δεν μπορεί να τους προστατεύσει απέναντι σε τέτοια ακραία φαινόμενα, όπως οι καύσωνες. «Ταυτόχρονα όμως μόνο ένας στους τέσσερις πιστεύει ότι μπορούμε να αναλάβουμε δράση», σημειώνει.

Από την πλευρά της η κα Γκαράνη επισημαίνει ότι διαπιστώθηκε μία αντίφαση. «Ναι μεν βλέπουμε ότι εμείς πρέπει να προσαρμοστούμε συλλογικά, ψυχικά και πρακτικά μέσα στην κοινότητά μας, γιατί αυτό χτίζει κοινωνικό κεφάλαιο και είναι κομμάτι της προσαρμογής και της ανθεκτικότητας, αλλά δεν έχουμε την εμπιστοσύνη. Επιπλέον κάτι που έχει ενδιαφέρον είναι ότι ένα από τα μεγαλύτερα κίνητρα των ανθρώπων, από ό,τι προκύπτει από την έρευνα, για να δράσουν συλλογικά σε αυτό το ζήτημα της προσαρμογής είναι να αξιοποιήσουν τα ταλέντα τους», υπογραμμίζει.

Ιδιαίτερα επηρεασμένες από τους καύσωνες εμφανίζονται, σύμφωνα με την έρευνα, οι γυναίκες και η Generation Z. Συγκεκριμένα, το 61% των γυναικών δηλώνει ότι επηρεάζεται έντονα από τους καύσωνες έναντι 44% των ανδρών, ενώ το αντίστοιχο ποσοστό στους νέους της Generation Z φτάνει το 67%.

Παράλληλα με τα #CoolRoutes, στόχος της Mindworks Lab, που υλοποιεί το συγκεκριμένο πρότζεκτ, είναι να στηριχθούν και οι άλλες ιδέες που διακρίθηκαν στο hackathon. Ανάμεσά τους βρίσκεται η πρωτοβουλία «Χούφτα-λα & μαμούνια», μια διαγενεακή δράση φύτευσης σε γειτονιές προκειμένου να ενισχυθούν τα μικροκλίματα και τα οικοσυστήματα τα οποία ευνοούν τους επικονιαστές, τα έντομα, αλλά και να ενισχυθεί, όπως εξηγεί ο κ. Κάντας, «το κοινωνικό κεφάλαιο μεταξύ των γενεών». Η τρίτη διάκριση απονεμήθηκε στην πρόταση «Το άλλο 112», η οποία προτείνει τη δημιουργία μικρο-δικτύων γυναικών για την ενημέρωση, τη σύνδεση και την αλληλοφροντίδα σε περιόδους καύσωνα, αξιοποιώντας υπάρχουσες κοινωνικές δομές και φέρνοντας τις γυναίκες στο προσκήνιο ως ηγέτιδες στις δράσεις προσαρμογής.

«Είμαστε στη διερεύνηση της επόμενης φάσης του project Heatwave στην Ελλάδα, και αυτό που προσπαθούμε είναι όλες οι ιδέες που παρουσιάστηκαν να υποστηριχθούν είτε λιγότερο είτε περισσότερο προκειμένου να ανθίσουν και να προχωρήσουν γιατί θεωρούμε ότι όλες μπορούν να παίξουν το ρόλο τους στην αλλαγή του αφηγήματος», σημειώνει η κα Γκαράνη.

Από την πλευρά του ο κ. Κάντας υπογραμμίζει τη σύνδεση των καυσώνων με την υγεία ωστόσο όπως τονίζει πρέπει να δοθεί έμφαση και σε άλλους τομείς. «Το αφήγημα των καυσώνων που κυριαρχεί αυτή τη στιγμή συνδέεται κυρίως με την υγεία και το διαχειριζόμαστε ως ένα έκτακτο ζήτημα στο οποίο οι πολίτες πρέπει να περάσουν σε μέτρα αυτοπροστασίας. Αυτό ναι μεν ισχύει και πρέπει να προσέχουμε και να ακολουθούμε τις οδηγίες των αρχών, αλλά αυτό που προκύπτει επίσης είναι ότι είναι ένα ζήτημα με πάρα πολλές εκφάνσεις και κυρίως πάρα πολλές οικονομικές εκφάνσεις. Οπότε και αυτό είναι κάτι το οποίο πρέπει να έχουμε κατά νου κι εμείς και η Πολιτεία», επισημαίνει.

Σύμφωνα με την κ. Γατσίνου η δημιουργία ενός θετικού προσήμου γύρω από το αφήγημα είναι εξίσου καθοριστική. «Το αφήγημα γύρω από τον καύσωνα είναι πολύ συγκεκριμένο. Είναι κάτι σαν αναγκαίο κακό, σαν θεομηνία. Η αλήθεια είναι ότι η μετακίνηση στην πόλη δεν είναι απλά δυσβάσταχτη· για κάποιους ανθρώπους μπορεί να είναι πολύ επικίνδυνη. Ωστόσο στο πλαίσιο του συνολικού αφηγήματος όλοι καταλαβαίνουμε λίγο πολύ ότι η μόνη λύση είναι να προστατευτείς, να κρυφτείς. Οπότε είναι πολύ σημαντικό να βάλουμε ένα θετικό πρόσημο», σημειώνει ενώ προσθέτει ότι για την ομάδα τους είναι πολύ σημαντικό μέσα από θετικά παραδείγματα να μπορέσουν να καταδείξουν και τα πραγματικά αίτια.

«Το γεγονός ότι προτείνουμε μέρη που έχουν πολύ πράσινο, καλό αερισμό, λιγότερη κίνηση, ουσιαστικά δείχνει ότι αυτά είναι τα βασικά προβλήματα, δεν είναι κάτι το οποίο είναι θεόσταλτο, έχει να κάνει με το γεγονός ότι οι πόλεις μας έχουν πολύ τσιμέντο, λίγο πράσινο, ο αερισμός δεν είναι καλός, τα σημεία δροσιάς επίσης είναι περιορισμένα οπότε και αυτό είναι κάτι σημαντικό και χρειάζεται να “φωτιστεί” με θετικό τρόπο και να αναδείξουμε λύσεις. Οι καύσωνες είναι εδώ και θα μείνουν. Το θέμα είναι πώς μπορούμε να προωθήσουμε λύσεις, πώς μπορούμε να προωθήσουμε αλληλοβοήθεια, πώς μπορούμε να βρούμε κουράγιο ο ένας από τον άλλον», υπογραμμίζει.

(ΑΠΕ -ΜΠΕ / Ιωάννα Καρδάρα / photo: eurokinissi)