Νέα μελέτη δείχνει ότι το παράσιτο Angiostrongylus cantonensis — γνωστό ως πνευμονοσκώληκας αρουραίων ή rat lungworm — έχει γίνει πλέον ενδημικό στη Νότια Καλιφόρνια, με αναφορές σε άρρωστα ζώα και πιθανό κίνδυνο για τον άνθρωπο.

Ερευνητές ανακοίνωσαν πρόσφατα ότι το Angiostrongylus cantonensis, ο οποίο μπορεί να εισβάλλει στον εγκέφαλο, έχει πλέον εδραιωθεί στο περιβάλλον της νότιας Καλιφόρνια, σύμφωνα με μελέτη που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Emerging Infectious Diseases.

Το παράσιτο αυτό, γνωστό στα αγγλικά ως rat lungworm (κατά λέξη «πνευμονοσκώληκας αρουραίων»), είναι ένα νηματώδες σκουλήκι (nematode) που παραδοσιακά εντοπιζόταν σε περιοχές της Νοτιοανατολικής Ασίας και των νησιών του Ειρηνικού, συμπεριλαμβανομένων των νησιών της Χαβάης.

Πώς μεταδίδεται και πώς φτάνει στον εγκέφαλο

Η επώαση και ο κύκλος ζωής του A. cantonensis μπορεί να γίνεται σε αρουραίους, σαλιγκάρια και γυμνοσάλιαγκες. Στους αρουραίους τα ενήλικα σκουλήκια ωριμάζουν, ζευγαρώνουν και γεννούν αυγά στους πνεύμονες. Οι προνύμφες καταλήγουν στα κόπρανα των ζώων, όπου τρώγονται από σαλιγκάρια ή γυμνοσάλιαγκες, που με τη σειρά τους γίνονται φορείς του παρασίτου μέσα στο περιβάλλον.

Όταν άνθρωποι ή άλλα ζώα καταναλώσουν ωμά ή ανεπαρκώς μαγειρεμένα μολυσμένα σαλιγκάρια (ή τυχαία προϊόντα που έχουν έρθει σε επαφή μαζί τους), οι προνύμφες μπορούν να εισέλθουν στον οργανισμό. Στους ανθρώπους, όμως, αυτές οι προνύμφες δεν ολοκληρώνουν τον κύκλο τους, αλλά μπορούν να μεταναστεύσουν στον εγκέφαλο, προκαλώντας μια σοβαρή κατάσταση που ονομάζεται ηωσινοφιλική μηνιγγίτιδα (eosinophilic meningitis).

Ενδείξεις ενδημικότητας στη Νότια Καλιφόρνια

Η ομάδα ειδικών από το San Diego Zoo και άλλους φορείς εντόπισε μολύνσεις από τον σκώληκα πρώτα στον εγκέφαλο ενός 7χρονου αρσενικού που ανήκε σε είδος μαρσιποφόρου που γεννήθηκε και ανατράφηκε στον ζωολογικό κήπο της περιοχής τον Δεκέμβριο του 2024. Το ζώο εμφάνισε σοβαρή νευρολογική ασθένεια και τελικά του έγινε ευθανασία 11 ημέρες μετά την εισαγωγή στο νοσοκομείο.

Ακολούθησαν εξετάσεις σε 64 αρουραίους (roof rats) που βρέθηκαν ή εξοντώθηκαν κοντά στον ζωολογικό κήπο μεταξύ Ιανουαρίου και Φεβρουαρίου 2025. Από αυτούς, 2 (3,1%) ήταν μολυσμένοι με τον εν λόγω σκώληκα. Παράλληλα, σε εγκατάσταση περίθαλψης άγριων ζώων εξετάστηκαν 10 oposums με νευρολογικά συμπτώματα από το 2023 έως το 2025 — σε 7 από αυτά βρέθηκε ηωσινοφιλική μηνιγγίτιδα, με τα 6 να έχουν μολυνθεί από το παράσιτο.

Αν και οι ερευνητές δεν μπόρεσαν να εντοπίσουν με βεβαιότητα μολυσμένα σαλιγκάρια στην ίδια περιοχή, τα ευρήματα συνολικά υποδεικνύουν ότι το παράσιτο έχει γίνει ενδημικό στη νότια Καλιφόρνια, δηλαδή κυκλοφορεί μόνιμα στην περιοχή χωρίς να είναι μόνο περιστασιακό περιστατικό.

Τι σημαίνει αυτό για ανθρώπους και ζώα

Οι μολύνσεις του πνευμονοσκώληκα αρουραίων στους ανθρώπους παραμένουν σπάνιες στις ΗΠΑ και στις περισσότερες περιπτώσεις η νόσος μπορεί να υποχωρήσει χωρίς αντιπαρασιτική θεραπεία, καθώς τα σκουλήκια τελικά πεθαίνουν από μόνα τους. Ωστόσο, η ηωσινοφιλική μηνιγγίτιδα που μπορεί να προκαλέσει η εισβολή στον εγκέφαλο είναι μια σοβαρή κατάσταση που μπορεί να είναι απειλητική για τη ζωή.

Οι ερευνητές τονίζουν ότι αυτή η γεωγραφική επέκταση της παρουσίας του Angiostrongylus cantonensis (μέχρι τώρα είχαν αναφερθεί περιπτώσεις σε πολιτείες όπως η Λουιζιάνα, η Φλόριντα, η Oκλαχόμα, το Tέξας και η Τζόρτζια) είναι ανησυχητική και απαιτεί περαιτέρω μελέτη για να αξιολογηθεί ο κίνδυνος για τη δημόσια υγεία των περιοχών αυτών.

Ειδικοί υγείας προειδοποιούν ότι, καθώς τα είδη μπορεί να εξαπλωθούν από μία περιοχή σε άλλη, ο πνευμονοσκώληκας αρουραίων πρέπει να λαμβάνεται υπόψη όταν γίνεται διάγνωση νευρολογικών συμπτωμάτων σε ανθρώπους και ζώα στις νότιες ΗΠΑ.

Αν και οι ανθρώπινες μολύνσεις παραμένουν σπάνιες, η πιθανότητα έκθεσης μπορεί να μειωθεί με απλές προφυλάξεις όπως η αποφυγή κατανάλωσης ωμών σαλιγκαριών ή προϊόντων που μπορεί να έχουν μολυνθεί, το σχολαστικό πλύσιμο των λαχανικών και η αποφυγή επαφής με σαλιγκάρια σε περιοχές όπου είναι γνωστό ότι κυκλοφορεί το παράσιτο.

photo: pixabay