Η κατασκευή της χρονολογείται από την εποχή της Κόμισσας Ματίλντα της Τοσκάνης (1046-1115), η οποία άσκησε μεγάλη επιρροή και δύναμη σε αυτήν την περιοχή της Τοσκάνης, την Garfagnana. Η σημερινή της εμφάνιση, ωστόσο, οφείλεται στην ανακατασκευή που πραγματοποίησε ο Castruccio Castracani (1281-1328), ένας condottiero και άρχοντας της κοντινής Λούκα, στις αρχές του 14ου αιώνα.

Η γέφυρα έχει την κλασική μεσαιωνική εμφάνιση με τις καμάρες, με τη διαφορά, η οποία εδώ γίνεται μοναδικό χαρακτηριστικό, ότι οι καμάρες της είναι ασύμμετρες και η κεντρική είναι τόσο ψηλή και φαρδιά που η στιβαρότητά της φαίνεται να αψηφά τους νόμους της βαρύτητας.

Δείτε ΦΩΤΟ ΕΔΩ

Η λαϊκή παράδοση αποδίδει την κατασκευή της γέφυρας στον ίδιο τον διάβολο : ανά τους αιώνες, ένα κατόρθωμα μηχανικής που θεωρούνταν στα όρια του δυνατού δικαιολογούνταν πάντα με αυτόν τον τρόπο. Η πιο διαδεδομένη εκδοχή του θρύλου λέει ότι ο πρωτομάστορας Αλντεμπραντίνο, υπεύθυνος για την κατασκευή, βρέθηκε σε σοβαρές δυσκολίες λόγω των συνεχών και ορμητικών πλημμυρών του ποταμού και συνειδητοποίησε ότι δεν θα μπορούσε να ολοκληρώσει το έργο εντός της καθορισμένης προθεσμίας. Απελπισμένος, μουρμούρισε δυνατά ότι μόνο η βοήθεια του διαβόλου θα του επέτρεπε να κατακτήσει το ποτάμι. Σε εκείνο το σημείο, ο Σατανάς εμφανίστηκε αυτοπροσώπως και του πρότεινε μια συμφωνία: ο Αλντεμπραντίνο θα ολοκλήρωνε την κατασκευή σε μια μόνο νύχτα και ο διάβολος θα εγγυόταν ότι η γέφυρα θα διαρκούσε για αιώνες, με την προϋπόθεση ότι θα έπαιρνε την ψυχή του πρώτου ζωντανού όντος που θα τη διέσχιζε . Ο πρωτομάστορας συμφώνησε, αλλά αμέσως μετά την ολοκλήρωση του έργου, το μετάνιωσε και στράφηκε στον ιερέα του χωριού για βοήθεια. Μαζί, επινόησαν ένα πονηρό στρατηγείο: να τηρήσουν τη συμφωνία, αλλά να ξεγελάσουν τον Διάβολο. Το επόμενο πρωί, ο επιστάτης παρέσυρε ένα αδέσποτο σκυλί στη γέφυρα με ένα κομμάτι ψωμί ή focaccia (ή, σύμφωνα με άλλες εκδοχές, ένα γουρούνι. Σύμφωνα με μια άλλη παραλλαγή του θρύλου, ο Aldebrandino τα έκανε όλα μόνος του: νόμιζε ότι θα θυσιαζόταν διασχίζοντας πρώτος τη γέφυρα, αλλά άλλαξε γνώμη όταν παρατήρησε ότι ο σκύλος διέσχιζε κατά λάθος), επιτρέποντάς του να διασχίσει πρώτος. Ο Διάβολος, αιφνιδιασμένος και εξοργισμένος από τη φάρσα, διαλύθηκε σε ένα σύννεφο θείου ή, σύμφωνα με άλλες ιστορίες, έπεσε στα νερά του Serchio, ουρλιάζοντας και μετά εξαφανιζόμενος για πάντα. Μερικοί τοπικοί θρύλοι αναφέρουν ότι η ψυχή του σκύλου, που μερικές φορές αναγνωρίζεται ως ένα λευκό τσοπανόσκυλο, εμφανίζεται στη γέφυρα τις φθινοπωρινές νύχτες ή ότι το πετρωμένο σώμα του βρίσκεται στον πυθμένα του ποταμού.

Ένας άλλος θρύλος συνδέει τη γέφυρα με την ιστορία της ευγενούς Lucca Mansi, η οποία, σε αντάλλαγμα για τριάντα χρόνια αιώνιας νεότητας, συμφώνησε να παραδώσει την ψυχή της στον Εωσφόρο, ο οποίος την πήρε από το υψηλότερο σημείο της γέφυρας και στη συνέχεια την πέταξε στον Serchio.

Πέρα από τους θρύλους, η γέφυρα είναι ένα αξιοθαύμαστο αριστούργημα της μεσαιωνικής μηχανικής . Η αρχιτεκτονική της ορίζεται από την ασυμμετρία της, με τη μεγαλύτερη καμάρα να βρίσκεται στο κέντρο, φτάνοντας σε ένα αξιοσημείωτο ύψος περίπου 18 μέτρων και μέγιστο άνοιγμα 37,8 μέτρων. Αυτή η κυρτή, σχεδόν κοφτερή κατασκευή ανέκαθεν ενέπνεε θαυμασμό, ειδικά στην αρχαιότητα, συμβάλλοντας στην πεποίθηση ότι η κατασκευή της δεν θα μπορούσε να ήταν αποκλειστικά ανθρώπινη. Επιπλέον, ήταν μια γνωστή υποδομή επειδή η ανάγκη σύνδεσης των δύο όχθεων του Σέρχιου ήταν απαραίτητη για τους εμπόρους, τους προσκυνητές και τους τυχοδιώκτες που ταξίδευαν κατά μήκος αυτού που αποτελούσε μια σημαντική οδική αρτηρία από την αρχαιότητα. Η πολυπλοκότητα της κατασκευής σε έναν τυπικά ορμητικό ποταμό όπως ο Σέρχιου, που πιθανότατα απαιτούσε και εκτροπές της υδάτινης ροής, τροφοδότησε τις ιστορίες που δικαιολογούσαν την ασυνήθιστη αρχιτεκτονική της. Αν και η σημερινή λεπτή εμφάνισή της εξακολουθεί να είναι εντυπωσιακή, στο παρελθόν το προφίλ της πρέπει να ήταν ακόμη πιο έντονο (υπάρχουν χαρακτικά του 16ου αιώνα που το μαρτυρούν), πριν η κατασκευή ενός φράγματος μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο ανεβάσει τη στάθμη του νερού του ποταμού Σέρχιου στην περιοχή του.

Ωστόσο, η ακριβής προέλευση της γέφυρας παραμένει τυλιγμένη σε μυστήριο , με ελάχιστες αξιόπιστες ιστορικές πληροφορίες που να τεκμηριώνουν το ακριβές έτος κατασκευής της. Ορισμένες υποθέσεις χρονολογούν τα θεμέλια της κατασκευής στον 11ο αιώνα, ίσως με εντολή της Ματίλντας της Κανόσα , της ισχυρής κυρίας που άσκησε μεγάλη επιρροή στην περιοχή Γκαρφανιάνα. Η Ματίλντα αναφέρεται στη βιογραφία του Καστρούτσιο Καστρακάνι από τον Νικόλαο Τεγρίμι ως ο υποτιθέμενος εντολέας της κατασκευής. Ωστόσο, δεν υπάρχουν συγκεκριμένες πληροφορίες σχετικά με αυτό το θέμα. Γνωρίζουμε με βεβαιότητα, ωστόσο, ότι η τρέχουσα εμφάνιση της γέφυρας οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στις ανακαινίσεις που προώθησε ο Καστρούτσιο Καστρακάνι , ένας κοντοτιέρο από τη Λούκα, στις αρχές του 14ου αιώνα, συγκεκριμένα μεταξύ 1324 και 1327. Πιστεύεται ότι η κατασκευή της γέφυρας πραγματοποιήθηκε σε διαφορετικές χρονικές στιγμές και από διαφορετικούς κατασκευαστές. Η γέφυρα αναφέρεται επίσης από τον Τζιοβάνι Σερκάμπι σε μια νουβέλα του 14ου αιώνα. Τον δέκατο έκτο αιώνα, αυτή η σημαντική υποδομή πήρε το όνομα «Ponte della Maddalena», μια επίσημη ονομασία που διατηρεί μέχρι σήμερα, αναφερόμενη σε ένα ρητορικό γραφείο αφιερωμένο στον Άγιο που βρισκόταν κοντά στο κτίριο, στην αριστερή όχθη του ποταμού.

Με το πέρασμα των αιώνων, η κατασκευή έχει υποστεί τροποποιήσεις και ζημιές. Ήδη από το 1670, το Γενικό Συμβούλιο της Δημοκρατίας της Λούκα εξέδωσε διάταγμα που απαγόρευε τη διέλευση κορμών και μυλόπετρων για να διατηρηθεί η ακεραιότητα της γέφυρας . Η πρώτη σημαντική τροποποίηση σημειώθηκε το 1836, λόγω μιας βίαιης πλημμύρας του ποταμού Σέρκιο που προκάλεσε σοβαρές ζημιές . Μια άλλη δραστική και σημαντική αλλαγή στην αρχική αρχιτεκτονική σημειώθηκε στις αρχές του 1900, όταν μία από τις καμάρες έπρεπε να τροποποιηθεί σημαντικά για να επιτρέψει τη διέλευση του σιδηροδρόμου Λούκα-Άουλα. Αυτή η απόφαση ήταν αμφιλεγόμενη και εγκρίθηκε από το δημοτικό συμβούλιο το 1898, παρά την ύπαρξη ενός εναλλακτικού έργου για να περάσει ο σιδηρόδρομος στην απέναντι όχθη.

Η γέφυρα έχει επίσης επιβιώσει από τα γεγονότα του πολέμου. Κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, αν και ναρκοθετήθηκε από γερμανικά στρατεύματα που υποχωρούσαν προς τη βόρεια Γοτθική Γραμμή, δεν ανατινάχθηκε και επέζησε. Η αντίστασή της ήταν κρίσιμη για τους Συμμάχους, οι οποίοι τη χρησιμοποίησαν για τη μεταφορά προμηθειών και έχτισαν μια προσωρινή στρατιωτική γέφυρα κοντά, απαραίτητη μετά την καταστροφή άλλων κατασκευών. Για αρκετά χρόνια μετά τη σύγκρουση, ήταν επίσης η μόνη διαθέσιμη διάβαση πάνω από τον ποταμό Σέρκιο στο Μπόργκο α Μοτσάνο.

Η Γέφυρα Πόντε ντελα Μανταλένα έχει πλέον αναγνωριστεί ως μνημείο πολιτιστικού ενδιαφέροντος βάσει του Κώδικα Πολιτιστικής Κληρονομιάς και Τοπίου και ανήκει στον Δήμο Μπόργκο α Μοτσάνο. Δεδομένης της ιστορικής και αρχιτεκτονικής της σημασίας, η κατασκευή έχει πρόσφατα υποβληθεί σε σημαντικές εργασίες συντήρησης και αποκατάστασης, οι οποίες προωθήθηκαν μέσω πρωτοβουλιών όπως το Art Bonus. Το έργο αποκατάστασης και ανάπλασης κατέστη απαραίτητο λόγω των εκτεταμένων προβλημάτων που είχαν αναπτυχθεί ελλείψει συντήρησης. Μεταξύ των πιο πιεστικών προτεραιοτήτων ήταν η εξάλειψη των χωροκατακτητικών φυτών και οι εργασίες δομικής συντήρησης (αφαίρεση κονιαμάτων και ασυνεπών τμημάτων, αντικατάστασή τους με κατάλληλα υλικά, επισκευή ελλειπουσών τμημάτων και επακόλουθη αρμολόγηση, καθαρισμός των λίθων και αφαίρεση λεκέδων και κρούστας). Μια κρίσιμη πτυχή της αποκατάστασης ήταν η αντιμετώπιση της διείσδυσης νερού από το πεζοδρόμιο, ένα πρόβλημα που κινδύνευε να θέσει σε κίνδυνο τη δομική αποτελεσματικότητα ολόκληρης της κατασκευής. Σε αυτό το πλαίσιο, αξιολογήθηκε η δυνατότητα εφαρμογής στεγανοποιητικών αγωγών και δημιουργίας διακριτικών ανοιγμάτων για την ορθή αποστράγγιση του νερού, αποτρέποντας τη δημιουργία λιμνών και απορροής κατά μήκος των τοίχων. Το συνολικό κόστος της συντηρητικής αποκατάστασης, που ολοκληρώθηκε το 2020, και της ανάπλασης των γύρω περιοχών ανήλθε σε 200.000 ευρώ: περίπου το ήμισυ αυτού του ποσού χρηματοδοτήθηκε μέσω του μηχανισμού Art Bonus, με συνεισφορές από ιδιώτες, επιχειρήσεις και, σε μεγάλο βαθμό, από το Fondazione Cassa di Risparmio di Lucca. Σήμερα, η Ponte della Maddalena συνεχίζει να αποτελεί ένα θεμελιώδες ορόσημο, όχι μόνο ως μεσαιωνικό αρχιτεκτονικό αριστούργημα, αλλά και ως πύλη προς την κοιλάδα Serchio. Η κατασκευή αντέχει στη δοκιμασία του χρόνου, ενώνοντας το παρελθόν και το παρόν της κοινότητας Borgo a Mozzano και της Τοσκάνης στο σύνολό της.

(photo: pixabay)