Το συκώτι είναι το μεγαλύτερο όργανο στο σώμα και έχει εξίσου μεγάλες ευθύνες. Μεταξύ των πολλών ρόλων του ήπατος, μερικές από τις πιο γνωστές εργασίες περιλαμβάνουν το φιλτράρισμα του αίματος, την επεξεργασία θρεπτικών συστατικών και την αποθήκευση ενέργειας.
Επειδή εκτελεί πολλές λειτουργίες, το συκώτι είναι ευάλωτο σε επιθέσεις σε πολλά μέτωπα. Ουλές (κίρρωση) μπορεί να εμφανιστούν εάν το ήπαρ υποστεί βλάβη, κάτι που μπορεί τελικά να προκαλέσει ηπατική ανεπάρκεια ή καρκίνο.
Και ενώ οι περισσότεροι άνθρωποι συνδέουν τη βλάβη του ήπατος με την κατάχρηση αλκοόλ, άλλοι παράγοντες μπορούν επίσης να παίξουν σημαντικό ρόλο.
6 καταστάσεις υγείας που προκαλούν βλάβη στο ήπαρ
Αρκετές καταστάσεις υγείας μπορούν να προκαλέσουν άμεσα ή να αυξήσουν τον κίνδυνο ηπατικής βλάβης. Μερικές από αυτές τις καταστάσεις υγείας περιλαμβάνουν την παχυσαρκία, την ηπατίτιδα, τις γενετικές ασθένειες όπως επίσης και διάφορες αυτοάνοσες καταστάσεις.
- Παχυσαρκία
- Ηπατίτιδα
- Γενετικές ασθένειες
- Αυτοάνοσα νοσήματα
- Φάρμακα που επηρεάζουν την υγεία του ήπατος
- Παράγοντες τρόπου ζωής που μπορούν να βλάψουν το συκώτι
- Παχυσαρκία
Η παχυσαρκία θεωρείται ότι παίζει ρόλο στη μη αλκοολική λιπώδη νόσο του ήπατος, η οποία επηρεάζει περίπου 100 εκατομμύρια ανθρώπους στις Ηνωμένες Πολιτείες και σύντομα θα είναι ο νούμερο ένα λόγος για μεταμόσχευση ήπατος.
Η μη αλκοολική λιπώδης νόσος του ήπατος συμβαίνει όταν πάρα πολύ λίπος αποθηκεύεται στα ηπατικά κύτταρα. Αν και οι ειδικοί δεν γνωρίζουν τι ακριβώς προκαλεί την πάθηση, συνδέεται επίσης με το μεταβολικό σύνδρομο, την υψηλή αρτηριακή πίεση, τα υψηλά επίπεδα τριγλυκεριδίων και την παχυσαρκία.
Όταν τα ηπατικά κύτταρα έχουν πολύ λίπος, μπορεί να εμφανιστεί κίρρωση και ηπατική ανεπάρκεια. Αν και τα άτομα στα 40 και στα 50 τους έχουν υψηλότερο κίνδυνο να αναπτύξουν μη αλκοολική λιπώδη νόσο του ήπατος, μπορεί επίσης να εμφανιστεί σε εφήβους με παχυσαρκία.
- Ηπατίτιδα
Η χρόνια ηπατίτιδα Β και C ευθύνονται για τις περισσότερες περιπτώσεις καρκίνου του ήπατος παγκοσμίως. Η ηπατίτιδα C μεταδίδεται μέσω της επαφής με μολυσμένο αίμα, που σημαίνει ότι μπορείτε να την πάθετε από κοινή χρήση βελόνων, σεξ χωρίς προστασία (αν και αυτό είναι λιγότερο συχνό) και σπάνια, από μετάγγιση αίματος. Το να κάνετε τατουάζ με μια βρώμικη βελόνα είναι κάτι που επίσης σας θέτει σε κίνδυνο.
Η χρόνια λοίμωξη από ηπατίτιδα C μπορεί συνήθως να θεραπευτεί με φάρμακα, αλλά η γρήγορη διάγνωση είναι απαραίτητη. Η ασθένεια αναφέρεται συχνά ως «σιωπηλός δολοφόνος» επειδή πολλοί άνθρωποι δεν γνωρίζουν ότι την έχουν και μπορεί να οδηγήσει σε κίρρωση, καρκίνο του ήπατος, ηπατική ανεπάρκεια και θάνατο εάν αφεθεί χωρίς θεραπεία. Το κλειδί είναι η έγκαιρη ανίχνευση και η λήψη θεραπείας.
Η ηπατίτιδα Β, η οποία μεταδίδεται επίσης μέσω μολυσμένου αίματος, είναι λιγότερο συχνή στους ενήλικες, επειδή υπάρχει διαθέσιμο εμβόλιο και συνιστάται για τα περισσότερα παιδιά.
- Γενετικές ασθένειες
Η γενετική μπορεί επίσης να παίξει ρόλο στην υγεία του ήπατος και αρκετές κληρονομικές παθήσεις μπορεί να οδηγήσουν σε ηπατική νόσο. Η κληρονομική ασθένεια αιμοχρωμάτωση, για παράδειγμα, προκαλεί συσσώρευση σιδήρου στο σώμα, η οποία μπορεί να προκαλέσει κίρρωση και τελικά ηπατική ανεπάρκεια.
Λιγότερο συχνή είναι η νόσος Wilson, η οποία προκαλεί συσσώρευση χαλκού στο σώμα, βλάπτοντας όχι μόνο το ήπαρ αλλά και τον εγκέφαλο και άλλα όργανα.
Ευτυχώς, και οι δύο καταστάσεις είναι θεραπεύσιμες, αν όχι ιάσιμες. Για την αιμοχρωμάτωση, τα επίπεδα σιδήρου στο σώμα μειώνονται με την τακτική απομάκρυνση του αίματος. Για τη νόσο Wilson, ορισμένα φάρμακα που ονομάζονται χηλικοί παράγοντες μπορούν να αφαιρέσουν τον χαλκό.
Ο γιατρός μπορεί να ελέγξει για γενετικές διαταραχές που σχετίζονται με το ήπαρ κατά τη διάρκεια των εξετάσεων. Αυτό συνήθως περιλαμβάνει μια εξέταση αίματος.
- Αυτοάνοσα νοσήματα
Ορισμένες αυτοάνοσες ασθένειες μπορούν επίσης να επηρεάσουν τη λειτουργία του ήπατος. Όταν το ανοσοποιητικό σύστημα του σώματος επιτίθεται κατά λάθος στο ήπαρ, ονομάζεται αυτοάνοση ηπατίτιδα.
Κανείς δεν ξέρει ακριβώς τι προκαλεί το σώμα να στρέφεται στον εαυτό του, αλλά γενετικοί παράγοντες μπορεί να παίζουν ρόλο. Αυτή η ασθένεια συνήθως επηρεάζει άτομα που έχουν οριστεί γυναίκες κατά τη γέννηση και είναι επίσης πιο συχνή σε άτομα με άλλη αυτοάνοση νόσο.
Η πρωτοπαθής χολική χολαγγειίτιδα είναι μια άλλη αυτοάνοση νόσος που συνήθως επηρεάζει άτομα που έχουν οριστεί γυναίκες κατά τη γέννηση. Και οι δύο καταστάσεις μπορεί να οδηγήσουν σε κίρρωση και ηπατική ανεπάρκεια εάν δεν αντιμετωπιστούν. Αν και δεν υπάρχει θεραπεία για την αυτοάνοση ηπατίτιδα ή την πρωτοπαθή χολική χολαγγειίτιδα, η θεραπεία μπορεί να σας κρατήσει υγιείς.
- Φάρμακα που επηρεάζουν την υγεία του ήπατος
Πολλά φάρμακα μπορούν να επηρεάσουν την υγεία του ήπατος. Πολλά άτομα είναι εξοικειωμένα με την ακεταμινοφαίνη, η οποία μπορεί να είναι επιβλαβής σε υψηλές δόσεις. Ωστόσο, μπορεί να κρυφτεί τόσο σε άλλα μη συνταγογραφούμενα φάρμακα όσο και σε συνταγογραφούμενα φάρμακα.
Εκτός από την ακεταμινοφαίνη, άλλα φάρμακα μπορούν επίσης να βλάψουν το συκώτι σας. Όπως για παράδειγμα, η μακροχρόνια χρήση αναβολικών στεροειδών, τα παράνομα ναρκωτικά, συμπεριλαμβανομένης της ηρωίνης και της κοκαΐνης, αλλά και τα ψυχεδελικά ναρκωτικά.
- Παράγοντες τρόπου ζωής που μπορούν να βλάψουν το συκώτι σας
Ενώ ένα άτομο μπορεί να ελέγξει σε πολύ μικρό βαθμό το αν νοσεί ή όχι μια ιατρική πάθηση που αυξάνει τον κίνδυνο ηπατικής βλάβης ή εάν χρειάζεται να πάρει φάρμακα, τα περισσότερα άτομα έχουν κάποιο έλεγχο στις συνήθειες του τρόπου ζωής τους.
Για παράδειγμα, το κάπνισμα μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο καρκίνου του ήπατος και κίρρωσης του ήπατος. Μια μελέτη του 2013 στο Scandinavian Journal of Gastroenterology διαπίστωσε ότι το κάπνισμα συσχετίστηκε με αυξημένο κίνδυνο κίρρωσης του ήπατος ανεξάρτητα από την πρόσληψη αλκοόλ.
Επιπλέον, αν και άλλοι παράγοντες παίζουν ρόλο, η κατάχρηση αλκοόλ παραμένει μια κύρια αιτία κίρρωσης και επακόλουθης ηπατικής νόσου. Υπολογίζεται ότι το 10 έως 15% των ατόμων που πίνουν πολύ θα εμφανίσουν ουλές στο ήπαρ.
Τέλος, τα αναψυκτικά με ζάχαρη είναι μια γνωστή αιτία αύξησης βάρους, επομένως δεν είναι περίεργο το γεγονός ότι έχουν επίσης συνδεθεί με ηπατική βλάβη.
Μια μελέτη του 2015 που δημοσιεύτηκε στο The Journal of Hepatology διαπίστωσε ότι οι άνθρωποι που έπιναν ένα ή περισσότερα ποτά με ζάχαρη την ημέρα είχαν υψηλότερους δείκτες λιπώδους νόσου του ήπατος από εκείνους που δεν έπιναν καθόλου ζαχαρούχα ποτά ή που επέλεγαν ροφήματα διαίτης.
Έρευνα που δημοσιεύτηκε στο Pediatric Obesity διαπίστωσε ότι τα άτομα που κατανάλωναν δύο ζαχαρούχα ποτά την ημέρα για έξι μήνες εμφάνιζαν σημάδια λιπώδους νόσου του ήπατος.
(με πληροφορίες oloygeia. gr / photo: pixabay)
