Νέα έρευνα διερεύνησε πώς ο ύπνος, τα επίπεδα οξυγόνου και η άσκηση επηρεάζουν την ικανότητά μας να εκτελούμε νοητικές εργασίες.

Ο ύπνος είναι θεμελιώδης για τη διατήρηση ενός υγιεινού τρόπου ζωής, ενώ για τους ενήλικες συνίσταται νυχτερινός ύπνος μεταξύ επτά και εννέα ωρών. Ωστόσο, πρόσφατες ανασκοπήσεις δείχνουν ότι το 40 τοις εκατό του παγκόσμιου πληθυσμού δεν χορταίνει ύπνο.

Οι συνέπειες της χρόνιας στέρησης ύπνου περιλαμβάνουν καρδιαγγειακές παθήσεις, παχυσαρκία, νευροεκφυλιστικές διαταραχές και κατάθλιψη. Βραχυπρόθεσμα, η έλλειψη ύπνου μπορεί να μειώσει τη γνωστική απόδοση (CP), η οποία επηρεάζει το εύρος της προσοχής, την κρίση και τη συναισθηματική σας κατάσταση.

Μια μελέτη, με επικεφαλής το Πανεπιστήμιο του Πόρτσμουθ, διαπίστωσε ότι η γνωστική απόδοση βελτιώνεται κατά τη διάρκεια μιας περιόδου άσκησης μέτριας έντασης, ανεξάρτητα από την κατάσταση ύπνου ή τα επίπεδα οξυγόνου ενός ατόμου.

Τα ευρήματα προσθέτουν σημαντικά σε αυτά που γνωρίζουμε για τη σχέση μεταξύ της άσκησης και αυτών των στρεσογόνων παραγόντων και συμβάλλουν στην ενίσχυση του μηνύματος ότι η κίνηση είναι φάρμακο για το σώμα και τον εγκέφαλο.

Ο Δρ Joe Costello , από τη Σχολή Αθλητισμού, Υγείας & Επιστήμης Άσκησης του Πανεπιστημίου (SHES), δήλωσε: «Γνωρίζουμε από υπάρχουσα έρευνα ότι η άσκηση βελτιώνει ή διατηρεί τη γνωστική μας απόδοση, ακόμη και όταν τα επίπεδα οξυγόνου είναι μειωμένα. Αλλά αυτή είναι η πρώτη μελέτη που προτείνει ότι βελτιώνει επίσης την CP (γνωστική απόδοση) μετά από πλήρη και μερική στέρηση ύπνου και όταν συνδυάζεται με υποξία.

«Τα ευρήματα προσθέτουν σημαντικά σε αυτά που γνωρίζουμε για τη σχέση μεταξύ της άσκησης και αυτών των στρεσογόνων παραγόντων και συμβάλλουν στην ενίσχυση του μηνύματος ότι η κίνηση είναι φάρμακο για το σώμα και τον εγκέφαλο».

Η μελέτη, που δημοσιεύτηκε στο Physiology and Behavior, περιελάμβανε δύο πειράματα, το καθένα με 12 συμμετέχοντες (24 συνολικά). Το πρώτο εξέτασε τον αντίκτυπο της μερικής στέρησης ύπνου στη γνωστική απόδοση ενός ατόμου και το δεύτερο εξέτασε τον αντίκτυπο της ολικής στέρησης ύπνου και της υποξίας. Και στις δύο, όλοι οι συμμετέχοντες παρουσίασαν βελτίωση στη γνωστική απόδοση μετά από μια περίοδο 20 λεπτών ποδηλασίας.

«Επειδή θεωρούσαμε την άσκηση ως θετική παρέμβαση, αποφασίσαμε να χρησιμοποιήσουμε ένα πρόγραμμα μέτριας έντασης όπως συνιστάται στην υπάρχουσα βιβλιογραφία», πρόσθεσε ο Δρ Κοστέλο.

«Αν η άσκηση ήταν μεγαλύτερη ή πιο δύσκολη, μπορεί να ενίσχυε τα αρνητικά αποτελέσματα και να είχε γίνει στρεσογόνος παράγοντας».

Στο πρώτο πείραμα, τα άτομα είχαν μόνο πέντε ώρες ύπνου τη νύχτα, για τρεις ημέρες. Κάθε πρωί θα τους έδιναν επτά εργασίες για να εκτελέσουν σε ηρεμία και στη συνέχεια ενώ έκαναν ποδήλατο. Τους ζητήθηκε επίσης να αξιολογήσουν την υπνηλία και τη διάθεσή τους πριν ολοκληρώσουν τις εργασίες.

Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι οι επιπτώσεις τριών νυχτών μερικού ύπνου στις εκτελεστικές λειτουργίες ήταν ασυνεπείς. Η εφημερίδα λέει ότι μια εξήγηση για αυτό θα μπορούσε να είναι ότι μερικοί άνθρωποι είναι πιο ανθεκτικοί σε ένα ήπιο ή μέτριο έλλειμμα ύπνου. Ωστόσο, ανεξάρτητα από την κατάσταση ύπνου, η μέτριας έντασης άσκηση βελτίωσε την απόδοση σε όλες τις εργασίες.

Στο δεύτερο πείραμα, οι συμμετέχοντες έμειναν μια ολόκληρη νύχτα χωρίς ύπνο και στη συνέχεια τοποθετήθηκαν σε ένα υποξικό περιβάλλον (χαμηλά επίπεδα οξυγόνου) στα εργαστήρια Extreme Environment του Πανεπιστημίου. Παρά τα μειωμένα επίπεδα οξυγόνου, η άσκηση συνέχισε να βελτιώνει τη γνωστική απόδοση.

Η στέρηση ύπνου βιώνεται συχνά σε συνδυασμό με άλλους στρεσογόνους παράγοντες. Για παράδειγμα, οι άνθρωποι που ταξιδεύουν σε μεγάλο υψόμετρο είναι επίσης πιθανό να βιώσουν μια διαταραχή στον τρόπο ύπνου τους.

Ο Δρ Thomas Williams, Ομάδα Έρευνας για Ακραία Περιβάλλοντα του Πανεπιστημίου

Ο συν-επικεφαλής συγγραφέας, Δρ Τόμας Ουίλιαμς από την Ομάδα Έρευνας για Ακραία Περιβάλλοντα του Πανεπιστημίου, εξήγησε γιατί η ομάδα αποφάσισε να εξετάσει έναν συνδυασμό στρεσογόνων παραγόντων για τη μελέτη: «Η στέρηση ύπνου βιώνεται συχνά σε συνδυασμό με άλλους στρεσογόνους παράγοντες. Για παράδειγμα, οι άνθρωποι που ταξιδεύουν σε μεγάλο υψόμετρο είναι επίσης πιθανό να βιώσουν μια διαταραχή στον τρόπο ύπνου τους.

«Μια πιθανή υπόθεση για το γιατί η άσκηση βελτιώνει τη γνωστική απόδοση σχετίζεται με την αύξηση της εγκεφαλικής ροής αίματος και οξυγόνωσης, ωστόσο, τα ευρήματά μας υποδηλώνουν ότι ακόμη και όταν η άσκηση εκτελείται σε περιβάλλον με χαμηλά επίπεδα οξυγόνου, οι συμμετέχοντες εξακολουθούσαν να μπορούν να εκτελούν γνωστικές εργασίες καλύτερα από όταν ξεκουράζεσαι στις ίδιες συνθήκες».

Η δημοσίευση λέει ότι εξηγήσεις για το γιατί η (γνωστική απόδοση) CP βελτιώνεται κατά τη διάρκεια της άσκησης -ακόμα και όταν υπάρχει στέρηση ύπνου και σε περιβάλλον με χαμηλό οξυγόνο- μπορεί να είναι αλλαγές στην ποσότητα των ορμονών που ρυθμίζουν τον εγκέφαλο, καθώς και σε μια σειρά ψυχοφυσιολογικών παραγόντων, όπως η εγκεφαλική ροή αίματος, η διέγερση και το κίνητρο.

Υποδηλώνει ότι η γνωστική απόδοση δεν εξαρτάται αποκλειστικά από την περιοχή του Προμετωπιαίου Φλοιού (PFC) του εγκεφάλου, παρά το γεγονός ότι παίζει σημαντικό ρόλο στην εκτέλεση των εργασιών.

«Το PFC είναι πολύ ευαίσθητο στο νευροχημικό περιβάλλον του και είναι πολύ ευαίσθητο στο στρες», εξήγησε ο συν-επικεφαλής συγγραφέας Juan Ignacio Badariotti από το Τμήμα Ψυχολογίας του Πανεπιστημίου .

«Ρυθμίζει τις σκέψεις, τις πράξεις και τα συναισθήματά μας και θεωρείται ότι είναι το πρωταρχικό μέρος του εγκεφάλου που σχετίζεται με τις εκτελεστικές λειτουργίες.

“Αλλά τα ευρήματά μας υποδηλώνουν ότι οι μηχανισμοί πίσω από την CP μπορεί να μην είναι απομονωμένοι σε αυτήν την περιοχή, και αντ’ αυτού θα πρέπει να θεωρήσουμε ότι είναι προϊόν μιας σειράς συντονισμένων διαδικασιών ευρέως κατανεμημένων σε διαφορετικές φλοιώδεις και υποφλοιώδεις περιοχές.”

Το έγγραφο συνιστά περαιτέρω έρευνα για να αποκαλύψει ποιοι νευροβιολογικοί μηχανισμοί κρύβονται πίσω από τη διαδικασία της γνωστικής λειτουργίας. Αυτή η ανακάλυψη θα υποστηρίξει οποιονδήποτε βιώνει ταραγμένο ύπνο ή χαμηλό οξυγόνο, συμπεριλαμβανομένων των ορειβατών και των σκιέρ, αλλά και των γονέων μικρών παιδιών και των εργαζομένων σε βάρδιες.

Οι συγγραφείς αναγνωρίζουν επίσης ότι μόνο υγιείς, νέοι άνθρωποι συμπεριλήφθηκαν σε αυτή τη μελέτη και αρκετά άτομα αποσύρθηκαν λόγω ανεπιθύμητων καταστάσεων. Ελπίζουν να διεξαγάγουν περαιτέρω έρευνα για τη σχέση μεταξύ CP (γνωστικής απόδοσης) και στρεσογόνων παραγόντων, με ένα ευρύτερο μείγμα συμμετεχόντων.

Η μελέτη ήταν μια συνεργασία μεταξύ του Πανεπιστημίου του Πόρτσμουθ, του Πανεπιστημίου του Τσίτσεστερ, του Πανεπιστημίου του Surrey, του Πανεπιστημίου Teesside, του Πανεπιστημίου Ηλεκτροεπικοινωνιών στο Τόκιο της Ιαπωνίας και του Κρατικού Πανεπιστημίου του Σάο Πάολο στη Βραζιλία.

(photo: pixabay)