Η συσχέτιση παρέμεινε ανεξάρτητα από τους δύο ισχυρότερους γνωστούς προγνωστικούς παράγοντες της νόσου του Αλτσχάιμερ σήμερα: την ηλικία και μια γενετική παραλλαγή που ονομάζεται APOE-4 . Τα ευρήματα είναι τα πιο πρόσφατα που υποδηλώνουν ότι ορισμένες κοινές ιογενείς λοιμώξεις μπορεί να είναι μια παραμελημένη πηγή γνωστικής έκπτωσης.

Σήμερα , περίπου το 80 τοις εκατό των ενηλίκων στη Σουηδία φέρουν το αντίσωμα για τον HSV-1, είτε το γνωρίζουν είτε όχι, πράγμα που σημαίνει ότι το ανοσοποιητικό τους σύστημα έχει εκτεθεί στο παθογόνο κάποια στιγμή στο παρελθόν.

Ενώ πολλοί με στοματικό έρπητα δεν αναπτύσσουν ποτέ συμπτώματα, άλλοι αντιμετωπίζουν εξάρσεις φλεγμονής και φουσκάλες γύρω από το στόμα και τα χείλη κατά διαστήματα. Ανεξάρτητα από το πώς εμφανίζεται η ισόβια μόλυνση εξωτερικά, τα νέα αποτελέσματα από τη Σουηδία υποδηλώνουν ότι ο HSV-1 μπορεί να έχει ύπουλα αποτελέσματα στο εσωτερικό.

«Είναι συναρπαστικό που τα αποτελέσματα επιβεβαιώνουν προηγούμενες μελέτες», λέει η επιδημιολόγος Erika Vestin από το Πανεπιστήμιο της Ουψάλα στη Σουηδία.

«Όλο και περισσότερα στοιχεία προκύπτουν από μελέτες που, όπως και τα ευρήματά μας, υποδεικνύουν τον ιό του απλού έρπητα ως παράγοντα κινδύνου για άνοια».

Οι βαθύτερες αιτίες της άνοιας είναι ένα από τα πιο άκρως διερευνημένα μυστήρια στη σύγχρονη ιατρική επιστήμη.

Το Αλτσχάιμερ είναι ο πιο κοινός τύπος άνοιας και συχνά, αλλά όχι πάντα, χαρακτηρίζεται από μη φυσιολογικές συστάδες πρωτεΐνης στον εγκέφαλο.

Για χρόνια τώρα, νευροεπιστήμονες και ερευνητές φαρμάκων έχουν επικεντρωθεί στην πρόληψη αυτών των συσσωρεύσεων για να μειώσουν τη γνωστική έκπτωση με ελάχιστη έως καθόλου επιτυχία.

Τώρα όμως θεωρείται από ορισμένους ότι αυτές οι συστάδες, υποθέτουν, έχουν κάθε λόγο να υπάρχουν στον εγκέφαλο. Θα μπορούσαν κάλλιστα να παίξουν ρόλο στην ανοσολογική απόκριση του κεντρικού νευρικού συστήματος , επιδιορθώνοντας βλάβες ή εμποδίζοντας τα παθογόνα να προκαλέσουν βλάβη.

Ορισμένοι τύποι Αλτσχάιμερ θα μπορούσαν, επομένως, να είναι σημάδι μιας «εκτός ελέγχου» αμυντικής απόκρισης σε ξένα μικρόβια.

Η ιδέα ότι οι λοιμώξεις μπορεί να πυροδοτήσουν ορισμένες παραλλαγές της νόσου του Αλτσχάιμερ προτάθηκε για πρώτη φορά το 1907, αλλά η υπόθεση αγνοήθηκε και αντιμετωπίστηκε με «πολύ εχθρότητα» από την επιστημονική κοινότητα για πολλές δεκαετίες. Μόλις πολύ πρόσφατα αναδείχθηκε ως αποδεκτή πορεία προς τα εμπρός.

Στη δεκαετία του 1990 , ασυνήθιστα επίπεδα HSV-1 DNA βρέθηκαν για πρώτη φορά στους εγκεφάλους ασθενών με Αλτσχάιμερ που είχαν αποβιώσει. Αργότερα, το 2008, οι ερευνητές ανακάλυψαν ότι το DNA του HSV-1 υπήρχε στο 90 τοις εκατό των πρωτεϊνικών πλακών στους μεταθανάτιους εγκεφάλους ασθενών με Αλτσχάιμερ. Επιπλέον, το 72 τοις εκατό του HSV-1 DNA στον εγκέφαλο βρέθηκε μέσα σε αυτές τις πλάκες.

Τα ευρήματα έδειξαν ότι η ανοσολογική απόκριση στον ιό του έρπητα συνδέεται στενά με τη γνωστική έκπτωση.

Μόλις φέτος, μια μελέτη περίπου 500.000 ιατρικών αρχείων διαπίστωσε ότι ορισμένες σοβαρές ιογενείς λοιμώξεις, όπως η εγκεφαλίτιδα και η πνευμονία, μπορεί να αυξήσουν τον κίνδυνο νευροεκφυλιστικών ασθενειών, όπως το Πάρκινσον ή το Αλτσχάιμερ.

Ωστόσο, μέχρι σήμερα δεν υπάρχουν ακόμη αρκετά στοιχεία που να επιβεβαιώνουν τον ρόλο παθογόνων παραγόντων όπως ο HSV-1 στη γνωστική έκπτωση. Ενώ γίνεται όλο και πιο συνηθισμένο, ιστορικά, οι ερευνητικές ομάδες νευροεπιστήμης δεν έχουν ενσωματώσει ειδικούς στη μικροβιολογία ή την ιολογία.

Και ενώ ορισμένες μελέτες έχουν βρει ότι τα αντισώματα για τον HSV-1 σχετίζονται με τον κίνδυνο άνοιας, άλλες δεν έχουν βρει τέτοια σχέση .

Ερευνητές στο Πανεπιστήμιο της Ουψάλα και στο Πανεπιστήμιο Umeå στη Σουηδία διέλυσαν τη σύγχυση παρακολουθώντας νεότερους ασθενείς για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα και ταιριάζοντάς τους ανάλογα με την ηλικία τους κατά την ανάλυση.

Από τους 1.002 ενήλικες συμμετέχοντες που παρακολούθησαν για 15 χρόνια, το 82 τοις εκατό ήταν φορείς αντισωμάτων HSV-1 . Αυτοί οι ασθενείς είχαν διπλάσιες πιθανότητες να αναπτύξουν άνοια κατά τη διάρκεια της μελέτης σε σύγκριση με εκείνους που δεν έφεραν αντισώματα HSV-1.

Είναι ενδιαφέρον ότι εκείνοι οι συμμετέχοντες που έφεραν τον γενετικό παράγοντα κινδύνου, APOE-4, δεν είχαν περισσότερες πιθανότητες να παρουσιάσουν γνωστική έκπτωση που συνδέεται με τα αντισώματα HSV-1.

Τα ευρήματα έρχονται σε αντίθεση με προηγούμενες έρευνες ότι η γενετική παραλλαγή APOE θα μπορούσε να επιδεινώσει τις πιθανές επιπτώσεις του HSV-1 στην ανοσολογική απόκριση του εγκεφάλου.

«Το ιδιαίτερο σε αυτή τη συγκεκριμένη μελέτη είναι ότι οι συμμετέχοντες έχουν περίπου την ίδια ηλικία, γεγονός που καθιστά τα αποτελέσματα ακόμη πιο αξιόπιστα, καθώς οι διαφορές ηλικίας, οι οποίες κατά τα άλλα συνδέονται με την ανάπτυξη άνοιας, δεν μπορούν να συγχέουν τα αποτελέσματα», λέει ο Vestin.

Ο Vestin και οι συνεργάτες του ζητούν τυχαιοποιημένες ελεγχόμενες δοκιμές για να διερευνήσουν εάν η θεραπεία του έρπητα θα μπορούσε να βοηθήσει στην πρόληψη ή να σταματήσει την εμφάνιση της άνοιας. Ωστόσο, προηγούμενες κλινικές δοκιμές για τα αντιιικά φάρμακα και την άνοια έχουν απορριφθεί από τους φορείς χρηματοδότησης .

Μία από τις πρώτες – μια συνεχιζόμενη κλινική δοκιμή φάσης ΙΙ που μελετά την επίδραση μιας θεραπείας για τον έρπη στη νόσο του Αλτσχάιμερ – πρόκειται να ολοκληρωθεί τον Δεκέμβριο του 2024.

Τέτοια αποτελέσματα “μπορεί να οδηγήσουν την έρευνα για την άνοια περαιτέρω προς τη θεραπεία της ασθένειας σε πρώιμο στάδιο χρησιμοποιώντας κοινά φάρμακα κατά του ιού του έρπητα ή στην πρόληψη της νόσου πριν εμφανιστεί”, ελπίζει ο Vestin.

Η μελέτη δημοσιεύτηκε στο Journal of Alzheimer’s Disease.

(photo: pixabay)