Ένας μικροσκοπικός νηματώδης από το παγωμένο υπέδαφος της Σιβηρίας ξαναζωντάνεψε έπειτα από περίπου 46.000 χρόνια, σύμφωνα με την εκτίμηση των επιστημόνων. Η ιστορία δεν τελείωσε όμως με την απόψυξη.

Το σκουλήκι, που ανήκει, σε ένα μέχρι τότε άγνωστο είδος, και ονομάστηκε Panagrolaimus kolymaensis, μεταφέρθηκε στο εργαστήριο. Εκεί οι επιστήμονες κατάφεραν να το διατηρήσουν και να το μελετήσουν για περισσότερες από 100 γενιές. Το εντυπωσιακό δεν ήταν μόνο ότι «επέστρεψε στη ζωή», αλλά ότι μπορούσε να συνεχίσει τον βιολογικό του κύκλο.

Το μυστικό ήταν η κρυοβίωση
Οι επιστήμονες μελέτησαν το γονιδίωμα του οργανισμού και το συνέκριναν με εκείνο του γνωστού εργαστηριακού νηματώδους Caenorhabditis elegans. Βρήκαν κοινά γονίδια και βιοχημικούς μηχανισμούς που συνδέονται με την ικανότητα των οργανισμών να αντιμετωπίζουν την ακραία αφυδάτωση και την κατάψυξη. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν μηχανισμοί που σχετίζονται με την παραγωγή τρεχαλόζης και τη διαχείριση της ενέργειας, όταν ο οργανισμός βρίσκεται σε κατάσταση ακραίας αδράνειας.
Με απλά λόγια, το σκουλήκι φαίνεται να διαθέτει ένα είδος βιολογικού μηχανισμού αναμονής. Όταν οι συνθήκες γίνονται ακραίες, μπορεί να περιορίσει δραστικά τις λειτουργίες του και να περιμένει μέχρι να επιστρέψουν οι κατάλληλες συνθήκες.

Οι ερευνητές αναφέρουν ότι το συγκεκριμένο δείγμα καλλιεργήθηκε στο εργαστήριο για περισσότερες από 100 γενιές. Δεν υπάρχει όμως δημοσιευμένη νεότερη ανακοίνωση που να λέει ότι το αρχικό σκουλήκι εξακολουθεί να ζει σήμερα ή ότι παραμένει ζωντανό κάποιο συγκεκριμένο άτομο από το αρχικό δείγμα. Αυτό που γνωρίζουμε με βεβαιότητα είναι ότι το είδος μελετήθηκε και αναπαράχθηκε εργαστηριακά για πολλές γενιές μετά την απόψυξή του.

Ένα ακόμη παράξενο στοιχείο
Το P. kolymaensis δεν είναι απλώς ένα συνηθισμένο σκουλήκι που βρέθηκε στον πάγο. Οι γενετικές αναλύσεις έδειξαν ότι είναι νέο είδος και ότι διαθέτει τριπλοειδές γονιδίωμα. Οι ερευνητές βρήκαν επίσης ενδείξεις ότι αναπαράγεται παρθενογενετικά, δηλαδή χωρίς την ανάγκη αρσενικού. Μάλιστα, μεταγενέστερη έρευνα του 2024 χρησιμοποίησε είδη του γένους Panagrolaimus, μεταξύ των οποίων και το νέο είδος, για να μελετήσει τη σχέση μεταξύ παρθενογένεσης, μεταλλάξεων και εξέλιξης του γονιδιώματος.

Έτσι, το ενδιαφέρον για το συγκεκριμένο σκουλήκι δεν περιορίστηκε στην εντυπωσιακή ιστορία των 46.000 ετών. Οι επιστήμονες το χρησιμοποιούν ως ένα παράθυρο για να καταλάβουν πώς μπορεί ένας πολυκύτταρος οργανισμός να αντέχει ακραίες συνθήκες για εξαιρετικά μεγάλο χρονικό διάστημα. Όσο για την ηλικία των περίπου 46.000 ετών αυτή συνδέεται με τη ραδιοχρονολόγηση του αρχαίου παγωμένου περιβάλλοντος από το οποίο προήλθε το δείγμα. Επομένως, το σκουλήκι βρέθηκε σε στρώμα περίπου 46.000 ετών, οπότε και οι ερευνητές υποστηρίζουν ότι παρέμεινε σε κρυοβίωση από την εποχή εκείνη.
Η αρχική ανακάλυψη μπορεί να έγινε πριν από τρία χρόνια, όμως το ερώτημα που άφησε πίσω της παραμένει εξαιρετικά ενδιαφέρον, πόσο καιρό μπορεί πραγματικά να «περιμένει» η ζωή;

Για ένα μικροσκοπικό σκουλήκι της Σιβηρίας, η απάντηση φαίνεται να είναι τουλάχιστον πολύ περισσότερο απ’ όσο μπορούσαμε να φανταστούμε.

Δείτε φωτογραφίες ΕΔΩ

^{photo: pixabay}