Σε ατμόσφαιρα γενικευμένης δυσαρέσκειας για τους πολιτικούς κι απελπισίας για την κλιμάκωση της εγκληματικότητας, οι Περουβιανοί καλούνται σήμερα στις κάλπες για να εκλέξουν πρόεδρο της χώρας, την ένατη ή τον ένατο σε δέκα χρόνια, στον δεύτερο γύρο της ψηφοφορίας: οι μονομάχοι είναι η υποψήφια της δεξιάς Κέικο Φουχιμόρι και ο υποψήφιος της αριστεράς Ρομπέρτο Σάντσες.

Οι δημοσκοπήσεις τους θέλουν να οδεύουν σε εξαιρετικά αμφίρροπη αναμέτρηση, που θα κριθεί στο νήμα. Ούτε εκείνη, ούτε εκείνος εξασφάλισαν ιδιαίτερα υψηλά ποσοστά στον πρώτο γύρο — αθροιζόμενα δεν έφταναν παρά το 30%.

«Βρισκόμαστε μεταξύ σφύρας και άκμονος», έκρινε ο Ομάρ Κούμπας, διοικητικό στέλεχος επιχείρησης, 35 ετών, αναφερόμενος στους αντιπάλους.

Η Κέικο Φουχιμόρι, 51 ετών, κόρη του αυταρχικού άλλοτε προέδρου Αλμπέρτο Φουχιμόρι, που κυβέρνησε με σιδηρά πυγμή τα χρόνια του 1990, διεκδικεί το κορυφαίο αξίωμα στο κράτος των Άνδεων για τέταρτη συναπτή φορά.

Διεκδικεί την –αμφιλεγόμενη– πολιτική κληρονομιά του πατέρα της, που οι οπαδοί του πιστώνουν ότι σταθεροποίησε την οικονομία και πάταξε τους αντάρτες της άκρας αριστεράς στον αιματηρό εμφύλιο πόλεμο, που μαινόταν τα χρόνια του 1980 και του 1990, προτού καταδικαστεί για διαφθορά και εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας.

Ο Ρομπέρτο Σάντσες, για ένα διάστημα υπουργός, 57 ετών, θέτει υποψηφιότητα για πρώτη φορά. Υποστηρίζεται από τους κατοίκους των επαρχιών των Άνδεων, όπου πολλοί ψηφοφόροι θεωρούν πως η κεντρική εξουσία στη Λίμα τους έχει εγκαταλείψει.

Δικαστής αποφάσισε προχθές Παρασκευή την παραπομπή του σε δίκη, για φερόμενες παρατυπίες που συνδέονται με τη χρηματοδότηση τοπικών προεκλογικών εκστρατειών μεταξύ του 2018 και του 2020 — απορρίπτει τις κατηγορίες, βλέπει στη δίωξη αυτή τηλεκατευθυνόμενη προσπάθεια για την πολιτική εξόντωσή του.

Όποιος κι αν κερδίσει σήμερα, θα κληρονομήσει μια χώρα βυθισμένη σε χρόνια πολιτική κρίση: το Περού έχει δει να διαδέχονται ο ένας τον άλλο οκτώ πρόεδροι από το 2016.

Στα αίτια αυτής της αστάθειας συγκαταλέγεται συνταγματική διάταξη που επιτρέπει στο κοινοβούλιο να καθαιρεί τον ή την πρόεδρο για «μόνιμη ηθική ακαταλληλότητα», έννοια μάλλον αόριστη.

«Με τον τρέχοντα ρυθμό, ίσως έχουμε ακόμη πέντε προέδρους τα επόμενα πέντε χρόνια», αναστενάζει ο Ομάρ Κούμπας.

Ούτε η κ. Φουχιμόρι, ούτε ο κ. Σάντσες θα έχει πλειοψηφία στο κοινοβούλιο. Η μέλλουσα ή ο μέλλων πρόεδρος θα χρειαστεί να συνάψει συμμαχίες αν θέλει να έχει ελπίδες να ολοκληρώσει τη θητεία του.

«Ο αντιφουχιμορισμός παραμένει ισχυρός, παρότι έχει εξασθενίσει, κι ο Σάντσες παραμένει μάλλον άγνωστος. Αν η διαφορά είναι πολύ οριακή, ο νικητής διατρέχει κίνδυνο να δει τη νομιμοποίησή του να αμφισβητείται, κάτι που θα μπορούσε να τροφοδοτήσει περαιτέρω την αστάθεια», σημειώνει ο αναλυτής Νταβίντ Σουλμόντ.

Έγκλημα

Η ανασφάλεια αποτελεί για τους περισσότερους ψηφοφόρους το κυριότερο ζήτημα ανησυχίας. Σύμφωνα με μια δημοσκόπηση σχεδόν το 70% των πολιτών θέλει η καταπολέμηση του εγκλήματος να είναι προτεραιότητα της επόμενης ή του επόμενου προέδρου.

Στην πρωτεύουσα Λίμα, ο δείκτης των ανθρωποκτονιών έφτασε τις 23 ανά 100.000 κατοίκους το 2025 — με άλλα λόγια, τριπλασιάστηκε σε σύγκριση με αυτόν που καταγραφόταν πέντε χρόνια νωρίτερα. Συμμορίες επιδίδονται ειδικά σε εκβιάσεις, που έχει μετατραπεί σε αληθινή μάστιγα για διάφορους τομείς, πάνω απ’ όλα αυτόν των συγκοινωνιών.

«Επιβιβάζεις επιβάτη και μπορεί να φας σφαίρα στην πλάτη», εξηγεί ο Τζέικομπ Κόντορ, οδηγός λεωφορείου, 33 ετών.

Τουλάχιστον 75 οδηγοί λεωφορείων δολοφονήθηκαν το 2025, οι περισσότεροι στην πρωτεύουσα.

Η υποψήφια της δεξιάς υπόσχεται να βγάλει στους δρόμους τον στρατό για να υποστηρίξει την αστυνομία, να εξαρθρώσει τα κυκλώματα που επιδίδονται σε εκβιάσεις και να απελάσει αλλοδαπούς που βρίσκονται στη χώρα παράτυπα αν έχουν καταδικαστεί από τη δικαιοσύνη.

«Αντιπροσωπεύουμε την πρόοδο, αυτοί την οπισθοδρομικότητα», είπε στην τελευταία προεκλογική εμφάνισή της στη Λίμα.

Ο Ρομπέρτο Σάντσες υπερασπίζεται πολύ διαφορετική προσέγγιση. Επιχειρηματολογεί πως ο αγώνας εναντίον της εγκληματικότητας περνά πριν απ’ όλα από την αποκατάσταση της εμπιστοσύνης στους θεσμούς, την ενίσχυση του δικαστικού συστήματος και τη μεταρρύθμιση της αστυνομίας.

Σήμερα «ο λαός θα σηκωθεί και θα διεκδικήσει δημοκρατία, ανθρώπινα δικαιώματα, κοινωνική δικαιοσύνη και κοινωνική ειρήνη», έκρινε στην τελευταία του προεκλογική συγκέντρωση, φορώντας καπέλο των επαρχιωτών, προσφορά του φυλακισμένου προέδρου Πέδρο Καστίγιο, του οποίου διεκδικεί την πολιτική κληρονομιά.

Ο άλλοτε εκπαιδευτικός παραμένει φυλακισμένος αφότου αποπειράθηκε, μάταια, να διαλύσει το κοινοβούλιο το 2022. Ο κ. Σάντσες έχει υποσχεθεί να του απονείμει χάρη αν κερδίσει.

Ο Ρομπέρτο Σάντσες, που αρχικά υποστηρίχτηκε από υπερεθνικιστικές δυνάμεις, άλλαξε πολιτικό λόγο στην πορεία της προεκλογικής εκστρατείας, επιμένοντας στην ανάγκη για συναίνεση, σταθερότητα, σεβασμό των θεσμών.

Σχεδόν 27 εκατομμύρια πολίτες του Περού καλούνται στις κάλπες, καθώς η συμμετοχή στις εκλογές είναι υποχρεωτική. Η επόμενη ή ο επόμενος πρόεδρος θα αναλάβει την 28η Ιουλίου.

Τα εκλογικά τμήματα άνοιξαν στις 07:00 (σ.σ. τοπική ώρα· 15:00 ώρα Ελλάδας) και θα κλείσουν στις 17:00 (01:00 της Δευτέρας).

(με πληροφορίες από ΑΠΕ -ΜΠΕ / photo: ΑΠΕ -ΜΠΕ / EPA -EFE)