Την Παρασκευή 12 Ιουνίου, στις 11 το πρωί, ανοίγει επίσημα τις πύλες του σε κατοίκους και επισκέπτες της δυτικής Θεσσαλονίκης το νέο Μητροπολιτικό Πάρκο Παύλου Μελά, ένας χώρος 340 στρεμμάτων περιπάτου και αναψυχής, με 7.000 νέα δέντρα και θάμνους, με περιπατητικές διαδρομές και χώρους άθλησης, με παιδική χαρά, με πάρκο σκύλων, με παγκάκια, στέγαστρα και τρία αναψυκτήρια.
Με αφορμή τη «μεταμόρφωση» ενός πρώην στρατοπέδου σε σύγχρονο Μητροπολιτικό Πάρκο Παύλου Μελά, που αποτελεί από τα σημαντικότερα έργα αστικής ανάπλασης στη Θεσσαλονίκη εδώ και δεκαετίες, η δημοτική αρχή προγραμματίζει τριήμερο εκδηλώσεων για τις 12, 13 και 14 Ιουνίου, με ποικίλες δράσεις στοχευμένες στην ιστορία, στον αθλητισμό και στην οικογένεια, πλαισιωμένες από μουσική.
«Ο χώρος παραδίδεται και επιστρέφει στους φυσικούς του ιδιοκτήτες, τους πολίτες», δήλωσε ο δήμαρχος Παύλου Μελά, Δημήτρης Ασλανίδης, στο πλαίσιο συνέντευξης Τύπου που παραχωρήθηκε εντός του Μητροπολιτικού Πάρκου, λίγα 24ωρα πριν το επίσημο άνοιγμα της «αυλαίας» για το κοινό.
«Σε τέτοια έργα δεν χωράει μικροψυχία παρά μόνο αναγνώριση, συνέχεια και ευθύνη. Το Πάρκο Παύλου Μελά έχει πολλές υπογραφές και η πιο σημαντική είναι η υπογραφή της ίδιας της κοινωνίας. Αυτή το θέλησε, αυτή το διεκδίκησε και για τον σκοπό αυτό εργάστηκαν πολλοί. Το Μητροπολιτικό Πάρκο και η ολοκλήρωσή του είναι μια συλλογική νίκη», τόνισε ο κ. Ασλανίδης, κάνοντας ιδιαίτερη αναφορά στους πρώην δημάρχους Διαμαντή Παπαδόπουλο και Δημήτρη Δεμουρτζίδη.
Χαρακτήρισε το έργο «πρωτοποριακό για τα ελληνικά δεδομένα», επισημαίνοντας πως οι εργασίες θα συνεχίζονται καθώς τώρα παραδίδεται η πρώτη φάση του ανανεωμένου χώρου. Στο επόμενο στάδιο θα ολοκληρωθεί το νέο δημαρχείο Παύλου Μελά, που θα στεγάζεται εντός του πάρκου, αλλά και το Μουσείο Προσφυγικού Ελληνισμού, δύο έργα που είναι σε πλήρη εξέλιξη και -σύμφωνα με τον δήμαρχο- θα παραδοθούν στο κοινό μέχρι το καλοκαίρι του 2027.
Επιπλέον, θα ακολουθήσει μία τρίτη φάση για να ανακατασκευαστούν τα είκοσι και πλέον διατηρητέα κτίρια που υπάρχουν σήμερα εντός του Μητροπολιτικού Πάρκου, αλλά και να διαμορφωθούν τρεις πλατείες: Μνήμης, Θεάματος και Παιχνιδιού. Σύμφωνα με τον κ. Ασλανίδη, γι’ αυτή την τρίτη φάση του έργου απαιτούνται περίπου 40 εκατ. ευρώ, τα οποία και θα αναζητηθούν, ενώ ως ορίζοντας υλοποίησης τέθηκε η δεκαετία.
Στο ερώτημα «γιατί το εγκαινιάζεται σήμερα, αφού υπάρχουν ακόμη φάσεις εργασιών που δεν έχουν ολοκληρωθεί», ο δήμαρχος Παύλου Μελά απάντησε πως «επιλέξαμε να ανοίξουμε τώρα το πάρκο, να το χαρεί ο κόσμος που για δεκαετίες το περιμένει. Με τις όποιες ατέλειες και αρρυθμίες θα παρατηρηθούν στην έναρξη λειτουργίας ενός τόσο πρωτοποριακού έργου. Ωστόσο, είμαστε αποφασισμένοι να συνεχίσουμε τη σκληρή δουλειά, να βελτιώσουμε, να εξελίξουμε το πάρκο μέρα με τη μέρα. Είναι ένας πνεύμονας πρασίνου για μία πυκνοδομημένη περιοχή. Το πάρκο πρέπει να πάρει ζωή».
Το τριήμερο πρόγραμμα των εγκαινίων
Με αφορμή τα επικείμενα εγκαίνια έχει προγραμματιστεί πληθώρα εκδηλώσεων για μικρούς και μεγάλους. Την πρώτη ημέρα, οι ενδιαφερόμενοι θα μπορούν να κάνουν την «παρθενική» τους βόλτα, να παρακολουθήσουν έκθεση φωτογραφίας για την ιστορία του πρώην στρατοπέδου και εκδήλωση μνήμης για τους 101 εκτελεσθέντες από τα ναζιστικά στρατεύματα κατοχής, ενώ σε όλο το τριήμερο θα πραγματοποιούνται συναυλίες, όπου θα τραγουδήσουν ο Στέλιος Ρόκκος (12/6), η Marseaux και οι Άνω Κάτω (13/6), τα Μπρατίμια και τα αδέλφια Τσαχουρίδη (14/6).
Τη δεύτερη ημέρα (Σάββατο 13 Ιουνίου) θα διοργανωθεί αγώνας δρόμου στο Μητροπολιτικό Πάρκο Παύλου Μελά και θα διεξαχθεί πανόραμα αθλημάτων με τη συμμετοχή των αθλητικών σωματείων της περιοχής. Επίσης, προγραμματίζονται δραστηριότητες για παιδιά προσχολικής ηλικίας, ενώ τον δικό τους τόνο θα δώσουν οι πολιτιστικοί σύλλογοι του δήμου Παύλου Μελά με χορευτικά δρώμενα.
Την Κυριακή, 14 Ιουνίου, το Μητροπολιτικό Πάρκο θα μετατραπεί σε έναν μεγάλο χώρο για πικ-νικ, όπου οι οικογένειες θα μπορούν να απλώσουν τα τραπεζομάντηλά τους καθώς θα μοιραστούν 2.500 μερίδες φαγητού, για να απολαύσουν μια ημέρα ξεκούρασης και ξεγνοιασιάς. Παράλληλα, μαθητές των σχολείων θα «φυτέψουν» μία «χρονοκάψουλα» σε ένα σημείο του νέου Πάρκου. Μέσα σε ένα βαρέλι θα τοποθετήσουν σημειώματα, μηνύματα, και εικόνες από μαθητές Λυκείου, με στόχο να ανοιχτεί από τα παιδιά του μέλλοντος, την Πρωτοχρονιά του 2056.
Οι επισκέπτες θα μπορούν να συνδυάζουν τις βόλτες τους στο πάρκο με επίσκεψη στο νέο Μουσείο «Θεσσαλονικέων Μητρόπολις», το οποίο εγκαινιάστηκε πρόσφατα και στεγάζει μοναδικά αρχαιολογικά ευρήματα από τις ανασκαφές του Μετρό.
Για την προστασία του Μητροπολιτικού Πάρκου Παύλου Μελά από βανδαλισμούς και φθορές, ο χώρος θα φυλάσσεται από εταιρεία security, ενώ περιπολίες θα κάνει και κλιμάκιο της Δημοτικής Αστυνομίας. Για τη συντήρησή του ο δήμος Παύλου Μελά ετησίως θα λαμβάνει από την πολιτεία χρηματοδότηση ύψους 700.000 ευρώ.
Το φυτικό κεφάλαιο του Μητροπολιτικού Πάρκου
Στη διάρκεια της συνέντευξης έγινε ανάλυση και στα φυτά που τοποθετήθηκαν στον εξωτερικό χώρο και για ποιο λόγο επιλέχθηκαν. Όπως ειπώθηκε, το πρώην στρατόπεδο ήταν εγκαταλελειμμένο αλλά είχε πλούσια βλάστηση με μεσογειακά είδη, τα οποία πλαισιώθηκαν με ανάλογα για να έχει τη μορφή δασικού πεδίου.
Έτσι, χωρίστηκαν τα είδη σε φυσικές ενότητες και στο βόρειο τμήμα του πάρκου επεκτάθηκε το δασάκι με πεύκα, πλατάνια, δρυς και βελανιδιές, ενώ στο νότιο άκρο που υπάρχουν ίχνη ρέματος τοποθετήθηκαν λυγαριές, πικροδάφνες και ιτιές. Στο κέντρο δεσπόζει οπωρώνας με καρποφόρα δέντρα –για παράδειγμα αμυγδαλιές, ελιές, δαμασκηνιές, κορομηλιές, με διαφορετική περίοδο ανθοφορίας, που θυμίζει ένα παλιό αγρόκτημα, και οι κάτοικοι μπορούν να συλλέγουν τους καρπούς. Στο όριο του πάρκου με την Λεωφόρο Μίκη Θεοδωράκη μπήκαν δέντρα μεγάλης ανάπτυξης και θάμνοι, ενώ γέμισαν και οι δενδροδόχοι.
Στη διάρκεια της συνέντευξης Τύπου παρουσιάστηκε το νέο λογότυπο του πάρκου, ενώ συμβολικά δόθηκαν ως δώρο σπόροι βασιλικού. Για το έργο, εκτός από τον δήμαρχο μίλησαν η Φάνια Περσάκη, μέλος της ομάδας φυτοτεχνικής μελέτης και οι αντιδήμαρχοι Τεχνικών Έργων Χαράλαμπος Μαγειρόπουλος, Πολιτισμού Αμάντα Αγκούτογλου και Πολεοδομίας Θεολόγος Παπαδόπουλος.
Η ιστορία του στρατοπέδου
Η ιστορία του στρατοπέδου Παύλου Μελά ξεκίνησε το 1890, όταν ο οθωμανικός στρατός αγόρασε ένα αρχικό τμήμα γης στην περιοχή, περίπου 250 στρεμμάτων. Το κτιριολογικό πρόγραμμα τότε περιλάμβανε δύο κτίρια στρατωνισμού, ένα τέμενος, τρεις σταβλικές εγκαταστάσεις, ένα κτίριο διοίκησης και βοηθητικούς χώρους. Η κατασκευή τους ολοκληρώθηκε ώς το 1905.
Με την απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης, το 1912, εγκαταστάθηκε στο στρατόπεδο ο ελληνικός στρατός και το 1914 αποτέλεσε στρατόπεδο φιλοξενίας των συμμαχικών δυνάμεων. Τα επόμενα χρόνια, ο χώρος συνδέεται με τα ιστορικά γεγονότα της πόλης, φιλοξενώντας καταυλισμούς πυροπαθών που έμειναν άστεγοι με την πυρκαγιά του 1917, ενώ εκεί κατασκήνωσαν και πρόσφυγες από την Μικρασιατική Καταστροφή του 1922. Στα τέλη της δεκαετίας του 1920, το στρατόπεδο έλαβε την ονομασία «Παύλος Μελάς» προς τιμήν του γνωστού μακεδονομάχου.
Με το ξέσπασμα του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, το στρατόπεδο καταλαμβάνεται από τους Γερμανούς και ο χώρος μετατράπηκε σε τόπο μαρτυρίου. Λειτούργησε σαν φυλακή και προθάλαµος εκτελέσεων για τους φυλακισμένους της Εθνικής Αντίστασης. Μετά την απελευθέρωση, το 1945, επανήλθε ο ελληνικός στρατός και κατασκεύασε ένα νέο σύνολο κτιρίων που χρησιμοποιήθηκαν ως θάλαμοι οπλιτών και άλλα διάσπαρτα κτίρια και εγκαταστάσεις.
Με τη διάνοιξη της οδού Λαγκαδά το 2003 και ενώ παρέμενε ο στρατός στο στρατόπεδο, το υπουργείο Πολιτισμού χαρακτήρισε ως μνημείο το οθωμανικό τέμενος. Λόγω του χαρακτηρισµού του ως µνηµείο απαιτήθηκε η μετακίνηση του τεμένους, ώστε να μην καταστραφεί από τη διάνοιξη του δρόμου.
Το στρατόπεδο εγκαταλείφθηκε από τον ελληνικό στρατό το 2006 και μέχρι τότε στέγαζε υπηρεσίες και εγκαταστάσεις της 9ης Ταξιαρχίας Υποστηρίξεως, του Στρατιωτικού Ταχυδροµείου, Υπηρεσίες του ΓΕΕΘΑ.
ΑΠΕ-ΜΠΕ-Α. Καρυπίδου/photo: eurokinissi
