Την αποκοπή της, επί δεκαετία, διαρκούς πορείας αυξανόμενης απόκλισης από τον μέσο όρο του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ) στις εξετάσεις του Διεθνούς Προγράμματος για την Αξιολόγηση των Μαθητών (Programme for International Student Assessment – PISA) «έδειξαν» τα αποτελέσματα της έρευνας για το 2025, που παρουσιάστηκαν σήμερα, Τρίτη, στο υπουργείο Παιδείας.

Πιο συγκεκριμένα, οι επιδόσεις των μαθητών και των μαθητριών της Ελλάδας στις Φυσικές Επιστήμες σήμαναν την επιβράδυνση του ρυθμού απόκλισης από τον μ.ό. του ΟΟΣΑ, στην Κατανόηση Κειμένου τη σταθεροποίηση της απόστασης από τον μ.ό. και στα Μαθηματικά τη σύγκλιση με τον μ.ό..

Επίσης, η Ελλάδα κατέγραψε μικρότερη πτώση της απόδοσής της και στα τρία αντικείμενα που εξετάστηκαν από χώρες με εκπαιδευτικά συστήματα πολύ πιο προηγμένα σύμφωνα με τη διαχρονική τους κατάταξη στην έρευνα PISA, όπως είναι, μεταξύ άλλων, η Δανία, η Σουηδία, η Φινλανδία, η Νορβηγία, η Ισπανία, η Πολωνία, η Γερμανία, η Ιρλανδία, το Χονγκ-Κόνγκ και η Ιαπωνία.

Επιπλέον, αξίζει να σημειωθεί, ότι σημαντικός αριθμός σχολείων (περίπου 1 στα 6) πέτυχε επιδόσεις πάνω από ή περίπου στο μέσο όρο του ΟΟΣΑ και ότι τα κορίτσια στην Ελλάδα έχουν πολύ καλύτερες επιδόσεις από τα αγόρια, σε βαθμό μεγαλύτερο από τον μ.ό. του ΟΟΣΑ.

Σ. Ζαχαράκη: «Οι παρεμβάσεις που έχουν γίνει αρχίζουν να αποδίδουν»

«Η σημερινή εικόνα χρειάζεται καθαρή και υπεύθυνη ανάγνωση», υπογράμμισε η Υπουργός Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, Σοφία Ζαχαράκη προλογίζοντας την παρουσίαση.

Όπως ανέφερε, τα στοιχεία δείχνουν ότι «οι παρεμβάσεις που έχουν ήδη γίνει έχουν αρχίσει να αποδίδουν» και παράλληλα, ότι «η απόσταση από τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ παραμένει σημαντική».

«Αναγνωρίζουμε τις αδυναμίες, αξιοποιούμε τα θετικά και προχωρούμε με σχέδιο, τεκμηρίωση και μετρήσιμο αποτέλεσμα. Δεν προετοιμάζουμε τους μαθητές για μία εξέταση. Χτίζουμε τις γνώσεις και τις δεξιότητες που χρειάζονται για να κατανοούν, να σκέφτονται, να επιλύουν προβλήματα και να συμμετέχουν με αυτοπεποίθηση στη σύγχρονη ζωή», τόνισε η υπουργός Παιδείας.

«Πίσω από κάθε ποσοστό και κάθε δείκτη υπάρχουν μαθητές και μαθήτριες, εκπαιδευτικοί και σχολικές κοινότητες. Γι’ αυτό τα αποτελέσματα αυτά δεν τα βλέπουμε ως μια απλή στατιστική αποτύπωση, αλλά ως μια ευθύνη απέναντι σε κάθε παιδί που πρέπει να έχει τη δυνατότητα να κατανοεί, να προχωρά και να συμμετέχει», συμπλήρωσε.

Η κα. Ζαχαράκη μίλησε για τις παρεμβάσεις του υπουργείου Παιδείας για την υποστήριξη της εκπαιδευτικής κοινότητας, κάνοντας αναφορά στα 51 νέα και επικαιροποιημένα Προγράμματα Σπουδών και το Πολλαπλό Βιβλίο, την Ψηφιακή Τράπεζα Θεμάτων Skills4Life που αναπτύχθηκε σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων, με δραστηριότητες στα Μαθηματικά, στις Φυσικές Επιστήμες και στην Κατανόηση Κειμένου, οι οποίες, όπως είπε, «συνδέουν τη σχολική γνώση με πραγματικά προβλήματα και καλλιεργούν την εφαρμογή, τον συλλογισμό και την επίλυση προβλημάτων».

Επιπλέον, πραγματοποιήθηκαν επιμορφώσεις εκπαιδευτικών για τις εξετάσεις της PISA, ενώ εν όψει της επόμενης PISA το 2029, θα υλοποιηθεί το πρόγραμμα οικονομικού εγγραμματισμού, FINstart, για 40.000 μαθητές, παράλληλα με την ενίσχυση του μαθήματος των Οικονομικών στη Γ΄ Γυμνασίου.

Αξίζει να σημειωθεί, ότι προηγήθηκε και η ενίσχυση των ψηφιακών υποδομών των σχολείων που συμμετείχαν στις εξετάσεις και η θέσπιση αποζημίωσης των εκπαιδευτικών, που συμμετείχαν στη διαδικασία.

Ακόμη, το ΙΕΠ συνεχίζει τις Εθνικές Εξετάσεις Διαγνωστικού Χαρακτήρα για τη ΣΤ΄ Δημοτικού και τη Γ΄ Γυμνασίου, στη Νεοελληνική Γλώσσα, στην Κατανόηση Κειμένου και στα Μαθηματικά. Όπως ανέφερε η κα. Ζαχαράκη, το επόμενο βήμα θα είναι η πρώτη οργανωμένη εθνική αξιολόγηση της ανάπτυξης δεξιοτήτων από το Νηπιαγωγείο έως το Λύκειο, συμπεριλαμβανομένης της Ειδικής Αγωγής, με χρηματοδότηση 539.400 ευρώ.

Υπενθύμισε, τέλος, ότι η Ελλάδα συμμετέχει στην TALIS, τη διεθνή έρευνα του ΟΟΣΑ για την καθημερινότητα και τις ανάγκες των εκπαιδευτικών, με συμμετοχή 246 Γυμνασίων.

Τα βασικά ευρήματα

Συνολικά, οι επιδόσεις των μαθητών υποχώρησαν σημαντικά, διεθνώς, με το μ.ό. επιδόσεων να υποχωρεί κατά 16 βαθμούς στην Κατανόηση Κειμένου, κατά 11 βαθμούς στα Μαθηματικά και κατά 5 βαθμούς στις Φυσικές Επιστήμες, σε σχέση με τα προηγούμενα αποτελέσματα της PISA, το 2022.

Aναφορικά με το αντικείμενο της Επίλυσης Προβλημάτων σε Ψηφιακά Περιβάλλοντα, το οποίο εξετάστηκε για πρώτη φορά το 2025, οι μαθητές στην Ελλάδα είχαν μέση επίδοση 461 μονάδες έναντι 500 μονάδων κατά μέσο όρο στον ΟΟΣΑ, καταλαμβάνοντας την 47η θέση ανάμεσα σε 91 χώρες.

Στις Φυσικές Επιστήμες, ο μέσος όρος επίδοσης των μαθητών στην Ελλάδα ήταν 434 έναντι 482 μονάδων κατά μέσο όρο στον ΟΟΣΑ. Στην Κατανόηση Κειμένου, ο μέσος όρος επίδοσης των μαθητών στην Ελλάδα ήταν 423 έναντι 461 μονάδων κατά μέσο όρο στον ΟΟΣΑ. Τέλος, στα Μαθηματικά, ο μέσος όρος επίδοσης των μαθητών στην Ελλάδα ήταν 424 έναντι 463 μονάδων κατά μέσο όρο στον ΟΟΣΑ.

Σύμφωνα με τα στοιχεία, η Ελλάδα είχε μικρότερη πτώση και στα τρία αντικείμενα από χώρες πολύ πιο ισχυρές οικονομικά και με εκπαιδευτικά συστήματα πολύ πιο προηγμένα σύμφωνα με τη διαχρονική τους κατάταξη στην έρευνα PISA. Για παράδειγμα, στο πεδίο των Φυσικών Επιστημών, η Ελλάδα σημείωσε πτώση 7 μονάδων, ίδια με την Ισπανία, τη Φινλανδία, την Τσεχία και τη Γερμανία και μικρότερη από το Χονγκ Κονγκ (-25), τη Δανία (-16), την Ιαπωνία (-9), τη Σουηδία και τη Νορβηγία (-8).

Στη δε Κατανόηση Κειμένου, η Ελλάδα σημείωσε πτώση 16 μονάδων, μικρότερη από χώρες όπως το Ισραήλ (-38), η Δανία (-29), η Νορβηγία (-24), η Ισπανία (-23), το Χογκ-Κονγκ (-20), η Γαλλία (-18) και ο Καναδάς (-17). Στο πεδίο των Μαθηματικών, η Ελλάδα σημείωσε πτώση 6 μονάδων, μικρότερη από χώρες όπως η Μάλτα (-27), το Ισραήλ (-25), η Δανία (-19) και η Φινλανδία (-15).

Τι έδειξαν επιμέρους δείκτες

Αξιοσημείωτο είναι το γεγονός ότι στους επιμέρους δείκτες, παρατηρούνται σημαντικές διαφοροποιήσεις στις επιδόσεις των μαθητών/τριών διαφορετικών σχολείων. Για παράδειγμα, στις Φυσικές Επιστήμες, 38 σχολικές μονάδες, εκ των οποίων οι 32 δημόσιες (1 στις 6), πέτυχαν επιδόσεις πολύ παραπάνω έως πολύ κοντά στο μέσο όρο του ΟΟΣΑ.

Επιπλέον, τα κορίτσια στην Ελλάδα έχουν πολύ καλύτερες επιδόσεις από τα αγόρια, σε βαθμό μεγαλύτερο από τον μ.ό. του ΟΟΣΑ. Ειδικότερα, τα κορίτσια επιτυγχάνουν καλύτερες επιδόσεις από τα αγόρια στην Κατανόηση Κειμένου (46 μονάδες υπεροχής έναντι 31 μονάδων στον ΟΟΣΑ) και τις Φυσικές Επιστήμες (12 μονάδες έναντι 1 μονάδας στον ΟΟΣΑ). Αντίθετα, τα αγόρια επιτυγχάνουν καλύτερες επιδόσεις στα Μαθηματικά (κατά 6 μονάδες έναντι κατά 12 μονάδων στον ΟΟΣΑ) και στο αντικείμενο της Επίλυσης Προβλημάτων σε Ψηφιακό Περιβάλλον (κατά 4 μονάδες έναντι 14 μονάδων στον ΟΟΣΑ).

Ακόμη, η διαφορά δημόσιων-ιδιωτικών σχολείων, σε σχέση με το PISA 2022, έχει μειωθεί. Οι διαφορές που καταγράφονται είναι στατιστικά μη σημαντικές (της τάξεως της μίας μονάδας) και μόνο στα Μαθηματικά οι μαθητές/-τριες των ιδιωτικών σχολείων επιτυγχάνουν καλύτερες επιδόσεις από τους/τις μαθητές/τριες στα δημόσια (αφού ελεγχθεί το κοινωνικο-οικονομικό επίπεδο των μαθητών/τριών τους) κατά 13 μονάδες.

Οι επιδόσεις μεταξύ των μαθητών/τριών που φοιτούν σε σχολεία των αστικών κέντρων και αυτών που φοιτούν σε σχολεία των αγροτικών περιοχών διαρκώς μειώνονται, παραμένοντας, ωστόσο, σημαντικές κατά τη δεκαετία 2015-2025. Οι μαθητές/τριες σε σχολεία των αστικών κέντρων, αφού ελεγχθεί το κοινωνικο-οικονομικό τους επίπεδο, επιτυγχάνουν υψηλότερες επιδόσεις από τους μαθητές/τριες σε σχολεία αγροτικών περιοχών (κατά 19 μονάδες στην Κατανόηση Κειμένου, 18 μονάδες στις Φ.Ε και 25 μονάδες στα Μαθηματικά). Ειδικά, σε σύγκριση με το 2022, το 2025 επήλθε η μεγαλύτερη σύγκλιση των επιδόσεων στην Κατανόηση Κειμένου και τις Φ.Ε.

Η επίδραση των κοινωνικο-οικονομικών ανισοτήτων στις επιδόσεις είναι στην Ελλάδα σχετικά μικρότερη, κυρίως επειδή οι επιδόσεις είναι συνολικά συμπιεσμένες σε χαμηλότερα επίπεδα. Παράλληλα, οι επιδόσεις επιβαρύνονται από το γεγονός ότι οι μαθητές/τριες μεταναστευτικού υπόβαθρου προέρχονται συχνά από χαμηλότερα κοινωνικά στρώματα και σε ποσοστό άνω του 50% δεν μιλούν ελληνικά στο σπίτι.

Οι μαθητές/τριες στην Ελλάδα εμφανίζουν γενικά αρνητικότερες στάσεις απέναντι στη μάθηση από τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ, κυρίως ως προς την περιέργεια, την επιμονή, την αυτορρύθμιση και τη γνωστική προσαρμοστικότητα. Αντίθετα, διαθέτουν σε μεγαλύτερο βαθμό την πεποίθηση ότι οι ικανότητες και οι δεξιότητές τους μπορούν να αναπτυχθούν μέσω προσπάθειας, μάθησης και επιμονής (growth mindset), καλύτερη στοχοθεσία και συνεπέστερο προγραμματισμό της προσπάθειάς τους.

Σε σχέση με τον ΟΟΣΑ, σύμφωνα με τις σχετικές δηλώσεις των ίδιων των μαθητών, το σχολικό κλίμα στην Ελλάδα χαρακτηρίζεται από συχνότερες συμπεριφορές χαμηλής παραβατικότητας, όπως προβλήματα πειθαρχίας, απουσίες και καθυστερήσεις, οι οποίες μάλιστα έχουν επιδεινωθεί την τελευταία δεκαετία.

Αντίθετα, τα σοβαρότερα περιστατικά παραβατικότητας παραμένουν λιγότερα από τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ ενώ ο σχολικός εκφοβισμός κινείται σε παρόμοια επίπεδα με τον αντίστοιχο μέσο όρο του ΟΟΣΑ. Ωστόσο, γενικότερα και σε σχέση με το 2022, στην Ελλάδα έχει βελτιωθεί το αίσθημα ασφάλειας των μαθητών και το αίσθημα του ανήκειν στο σχολείο.

Σύμφωνα με τις δηλώσεις των ίδιων των μαθητών, το μέτρο της απαγόρευσης των κινητών στα σχολεία έχει λειτουργήσει, καθώς σε σχέση με το 2022 είναι πολύ αυξημένα τα ποσοστά των μαθητών που δηλώνουν ότι δεν τα χρησιμοποιούν καθόλου ή τα χρησιμοποιούν πολύ λίγο στα σχολεία.

Οι μαθητές/τριες στην Ελλάδα αφιερώνουν περισσότερο χρόνο στη μελέτη και στην εξωσχολική υποστήριξη, εμφανίζουν παρόμοια επίπεδα ικανοποίησης από τη ζωή και δηλώνουν ισχυρότερη οικογενειακή υποστήριξη συγκριτικά με τους αντίστοιχους μέσους όρους του ΟΟΣΑ. Παράλληλα, χρησιμοποιούν περισσότερο τις ψηφιακές συσκευές για ψυχαγωγία, αν και ο χρόνος ενασχόλησής τους με αυτές έχει μειωθεί, σε σχέση με το 2022.

Τέλος, οι μαθητές/τριες στην Ελλάδα εμφανίζουν υψηλότερες εκπαιδευτικές και επαγγελματικές προσδοκίες για το μέλλον και παρόμοια αισιοδοξία στην προοπτική ανοδικής κοινωνικής κινητικότητας σε σύγκριση με τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ. Ωστόσο, στην Ελλάδα οι σχετικές προσδοκίες διαφοροποιούνται εντονότερα ανάλογα με το κοινωνικοοικονομικό υπόβαθρο, τη μεταναστευτική προέλευση, τον τύπο εκπαίδευσης και τον δημόσιο ή ιδιωτικό χαρακτήρα του σχολείου.

Η PISA 2025 σε αριθμούς

Στην έρευνα PISA 2025 συμμετείχαν συνολικά 765.000 μαθητές/τριες 15 χρονών, εκπροσωπώντας συνολικά 33εκατ. μαθητές/τριες από 91 χώρες, δέκα επιπλέον χώρες σε σχέση με την έρευνα PISA 2022.

Τα παιδιά αξιολογήθηκαν στις Φυσικές Επιστήμες (αντικείμενο εστίασης), στην Κατανόηση Κειμένου, στα Μαθηματικά και (για πρώτη φορά) στην Επίλυση Προβλημάτων σε Ψηφιακά Περιβάλλοντα (Computational Problem Solving).

Επίσης, σε 22 χώρες, μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα, αξιολογήθηκε η ικανότητα των μαθητών/τριών και στα Αγγλικά, με τα αποτελέσματα του πεδίου να έχουν προγραμματιστεί να ανακοινωθούν το Μάϊο του 2027.

Στην Ελλάδα συμμετείχαν 6.858 μαθητές/τριες από 229 σχολεία, καλύπτοντας το 95% του πληθυσμού-στόχου (101.850 μαθητές/τριες), το υψηλότερο μέχρι σήμερα ποσοστό από το 2000.

Η παρουσίαση των αποτελεσμάτων της έρευνας PISA 2025, πραγματοποιήθηκε από τον Εθνικό συντονιστή του προγράμματος PISA στην Ελλάδα, Κώστα Δημόπουλο, ταυτόχρονα με την παρουσίαση από τον Andreas Schleicher, Διευθυντή Εκπαίδευσης και Δεξιοτήτων του ΟΟΣΑ στο Παρίσι.

Στην ανάλυση και συζήτηση των αποτελεσμάτων η οποία πραγματοποιήθηκε για πρώτη φορά στο Υπουργείο Παιδείας, παρουσία της ηγεσίας του ΥΠΑΙΘΑ, παραβρέθηκαν ο Γ.Γ. Α/βάθμιας και Β/βάθμιας Εκπαίδευσης & Ειδικής Αγωγής, Γ. Παπαδομαρκάκης και ο Αντιπρόεδρος του Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής, Κων. Λολίτσας.

ΑΠΕΜΠΕ,Αθηνά Καστρινάκη – ΦΩΤΟ αρχείου: intime