Είναι 2022 και η Eυρώπη εξέρχεται σταδιακά από την πανδημία, όταν η «μεγάλη είσοδος» των φθηνών ασιατικών προϊόντων στις ευρωπαϊκές αγορές ξεκινά, αξιοποιώντας ένα μείγμα παραγόντων: πρώτον, η πανδημία «εκπαίδευσε» εκατομμύρια Ευρωπαίους καταναλωτές να κάνουν διαδικτυακές αγορές. Δεύτερον, μεγάλα ευρωπαϊκά brands αναβαθμίζουν τα καταστήματά τους ηλεκτρονικού εμπορίου, ώστε να δελεάσουν τους καταναλωτές να συνεχίσουν να ψωνίζουν από τον καναπέ τους, προσφέροντας τα αποθέματά τους σε χαμηλές τιμές. Και, τρίτον, οι κινεζικοί κολοσσοί του λιανεμπορίου, που τάχιστα «πιάνουν το τρένο» κάθε νέας τάσης, εντοπίζουν την ευκαιρία και αρχίζουν ν’ ανοίγουν τα δικά τους ηλεκτρονικά καταστήματα με φθηνά προϊόντα, που απευθύνονται στους καταναλωτές στη Δύση. Στα χρόνια που ακολουθούν, οι παράγοντες που ευνοούν αυτού του είδους το εμπόριο εντείνονται: ο πόλεμος στην Ουκρανία αυξάνει τον πληθωρισμό, λεπταίνοντας τα πορτοφόλια των Ευρωπαίων καταναλωτών και το γεγονός ότι οι ΗΠΑ κατήργησαν πέρυσι την απαλλαγή από τον φόρο για πάκετα αξίας μικρότερης των 800 δολ, κάνουν τις ευρωπαϊκές αγορές ακόμη πιο δελεαστικές για τις κινεζικές εταιρείες.

Ένας από τους κλάδους που πλήττονται αγρίως στην Ευρώπη είναι αυτός των ενδυμάτων: όταν ένα κινεζικό κιμονό από γνωστή πλατφόρμα στοιχίζει 7 ευρώ, ένα ραμμένο στην Ευρώπη μπορεί να κοστίζει 90. Οι ευρωπαϊκές εταιρείες δεν μπορούν ν’ ανταγωνιστούν τις κινεζικές, που παράγουν με χαμηλό κόστος. «Επιπλέον, υπάρχουν πάνω από 10 κοινοτικές οδηγίες που εισαγάγουν περιβαλλοντικά και ποιοτικά κριτήρια για την ευρωπαϊκή παραγωγή. Με άλλα λόγια, οι ευρωπαϊκές εταιρίες οδηγούνται από την ΕΕ σε αύξηση του κόστους παραγωγής τους, για να ανταποκριθούν σε όλες τις απαιτήσεις, ενώ καθημερινά τα σύνορα διατρυπώνται από προϊόντα που δεν τηρούν κανέναν κανόνα περιβαλλοντικής προστασίας ή βιωσιμότητας» λέει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο Θεόφιλος Ασλανίδης, γενικός διευθυντής του Συνδέσμου Επιχειρήσεων Πλεκτικής Ετοίμου Ενδύματος (ΣΕΠΕΕ), με έδρα τη Θεσσαλονίκη, προσθέτοντας πως το γεγονός ότι τα πακέτα αξίας κάτω των 150 ευρώ, δηλαδή η πλειονότητα των κινεζικών, δεν επιβαρύνονταν με δασμούς, δυσκόλευε περαιτέρω την κατάσταση.

Θηριώδεις αποθήκες

«Από τα 5,9 δισεκατομμύρια δέματα χαμηλής αξίας που εισήχθησαν στην ΕΕ πέρυσι, ποσοστό περίπου 30% υπολογίζεται πως περιείχαν ρούχα και εκατομμύρια από αυτά κατέληξαν στην Ελλάδα» προσθέτει, εξηγώντας πως δεν υπάρχει τρόπος να υπολογιστεί ακριβώς πόσα από αυτά ήταν ρούχα ραμμένα στην Κίνα, δεδομένου ότι οι κινεζικές επιχειρήσεις διαθέτουν μεγάλες αποθήκες στην ΕΕ και άρα ένα πακέτο που περνά από ένα βελγικό κέντρο logistics, πριν διασχίσει τα ελληνικά σύνορα, δεν ταυτοποιείται ως κινεζικής προέλευσης (σ.σ. ενδεικτικό είναι πως γνωστή πλατφόρμα κινεζικών προϊόντων δημιούργησε ένα θηριώδες -υπερδιπλάσιο από εκείνο στο Θριάσιο- κέντρο logistics 740.000 τμ στην Πολωνία, 175 χλμ από τα γερμανικά σύνορα και 130 χιλιόμετρα από τα τσεχικά).

Πάντως, το βέβαιο είναι πως οι αποστολές μικρών δεμάτων, αξίας κάτω των 150 ευρώ αυξήθηκαν κατά 75% την περίοδο 2022-2023, μετά την πανδημία και στη συνέχεια διπλασιάστηκαν μεταξύ 2023 και 2024, φθάνοντας στα 4,7 δισ. δέματα, πριν εκτιναχθούν εκ νέου σε σχεδόν 6 δισεκατομμύρια πέρυσι, με μέση αξία μικρότερη των 9 ευρώ/ δέμα. Σε όρους όγκου, μετά την Κίνα με ποσοστό 93%, ακολουθούν το Ηνωμένο Βασίλειο με 2%, οι ΗΠΑ με 1% και οι υπόλοιπες χώρες με 4%.

Είναι θεραπεία ο δασμός των 3 ευρώ;

Θα θεραπεύσει το πρόβλημα η επιβολή δασμού 3 ευρώ για τα πακέτα χαμηλής αξίας, που εισάγονται στην ΕΕ; Κατά τον κ. Ασλανίδη, το μέτρο είναι σημαντικό: λαμβανομένου υπόψη του γεγονότος ότι η μέση αξία ενός τέτοιου πακέτου είναι 9 ευρώ, ο δασμός των 3 ευρώ επιβαρύνει το κόστος του σε ποσοστό 30%. «Θεωρώ πως είναι επιπλέον ένα μέτρο, που δείχνει την πρόθεση της ΕΕ να αντιμετωπίσει το φαινόμενο, καθώς τα έσοδα από τα μέτρα που θα ληφθούν θα αξιοποιηθούν για να ενισχυθούν οι μηχανισμοί στα τελωνεία και ο εξοπλισμός, κάνοντας πιο ουσιαστικούς τους ελέγχους» επισημαίνει ο κ. Ασλανίδης. Γιατί είναι βασικό να ενταθούν οι τελωνειακοί έλεγχοι; Όπως έχει επισημάνει πέρυσι ο Σαλβατόρε ντε Μέο, συντάκτης της αναφοράς του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για τα προϊόντα ηλεκτρονικού εμπορίου χαμηλής αξίας, «πάρα πολλά προϊόντα εισέρχονται στην ευρωπαϊκή αγορά χωρίς τους κατάλληλους ελέγχους, θέτοντας σε κίνδυνο την ασφάλεια των καταναλωτών και τιμωρώντας τις επιχειρήσεις που τηρούν τους κανόνες». Ο λόγος είναι απλός: όταν τόσα δισεκατομμύρια πακέτα παραδίδονται απευθείας στους Ευρωπαίους καταναλωτές, είναι πολύ δύσκολο για τις εθνικές αρχές των κρατών-μελών να επιτηρήσουν επαρκώς την κατακλυσμιαία αυτή ροή προϊόντων.

Ο δασμός των 3 ευρώ θα επιβάλλεται ανά είδος αντικειμένου: αν ένα πακέτο περιέχει, για παράδειγμα, ένα μπλουζάκι και ένα ζευγάρι παπούτσια, ο αγοραστής θα πρέπει να πληρώσει δις τα 3 ευρώ. Αντιθέτως, αν το πακέτο περιέχει δύο ή 15 μπλουζάκια και κανένα άλλο προϊόν, θα πληρώσει μόνο 3 ευρώ, λόγω του τρόπου υπολογισμού των τελωνειακών δασμών εντός της ΕΕ. Όπως έχει ήδη γράψει το ΑΠΕ-ΜΠΕ, ο δασμός αυτός είναι προσωρινός: τίθεται σε εφαρμογή μέχρι να αλλάξει ριζικά το ευρωπαϊκό τελωνειακό σύστημα. Από τον Νοέμβριο θα προστεθούν σε αυτόν και «τέλη επεξεργασίας», τα οποία θα βοηθήσουν στην προαναφερθείσα χρηματοδότηση των τελωνειακών υπηρεσιών. Το ποσό των τελών αυτών δεν έχει ακόμη καθοριστεί, αλλά θα μπορούσε να φτάσει τα 2 ευρώ ανά δέμα.

Στολή από τον τόπο σου

Πάντως, κατά τον κ. Ασλανίδη, το τοπίο γενικά αλλάζει υπέρ των ευρωπαϊκών προϊόντων, κάτι που επηρεάζει θετικά και τον κλάδο της ευρωπαϊκής ένδυσης. Πέραν των δασμών στις εισαγωγές πολύ φθηνών προϊόντων στην ΕΕ, η έμφαση που δίδεται στην ενίσχυση της ευρωπαϊκής αμυντικής βιομηχανίας αναμένεται μεταξύ άλλων να μεταφραστεί σε ζήτηση για ευρωπαϊκά προϊόντα, στο πλαίσιο των διαγωνισμών ιδιωτικών και δημόσιων φορέων για προμήθειες. «Σήμερα, πάνω από το 80% των στολών για τις ένοπλες δυνάμεις στην ΕΕ υπολογίζεται ότι εισάγεται από χώρες εκτός Ευρώπης. Πιστεύω πως σε ένα ή δύο χρόνια, στις προκηρύξεις για στολές ή εσώρουχα για τον στρατό ή τους σιδηροδρόμους, θα δίδεται πλέον έμφαση στην προέλευση των προϊόντων και θα προτιμώνται τα ευρωπαϊκά» εκτιμά ο διευθυντής του ΣΕΠΕΕ. Ακριβή στατιστικά στοιχεία για το τι εισάγεται για τέτοιους σκοπούς στην Ευρώπη δεν υπάρχουν πάντως διαθέσιμα, με εξαίρεση το παράδειγμα του εκτός ΕΕ Ηνωμένου Βασιλείου, το υπουργείο Άμυνας του οποίου ανακοίνωσε πρόσφατα ότι προμηθεύεται πολλά είδη ρουχισμού (από πουκάμισα και παντελόνια μέχρι πανωφόρια και ρούχα για ακραίες συνθήκες ή πυράντοχα ενδύματα) από την Κίνα._

_{ΑΠΕ-ΜΠΕ -Αλεξάνδρα Γούτα/ photo: pixabay}