Αρχαιολόγοι που εργάζονταν στην ολλανδική πόλη του Nijmegen έφεραν στο φως το μεγαλύτερο ρωμαϊκό λουτρικό συγκρότημα που έχει ανακαλυφθεί ποτέ στην Ολλανδία. Η κατασκευή βρισκόταν στην αρχαία ρωμαϊκή πόλη Ulpia Noviomagus, στις όχθες του ποταμού Waal, και κάλυπτε έκταση τουλάχιστον 4.900 τετραγωνικών μέτρων. Το μέγεθος του συγκροτήματος αποκαλύπτει τη μεγάλη σημασία που είχε το Nijmegen κατά τη ρωμαϊκή περίοδο.
Οι ομάδες των αρχαιολογικών οργανισμών RAAP και BAAC ξεκίνησαν τις ανασκαφές τον περασμένο Σεπτέμβριο σε μια περιοχή ανάπλασης στη συνοικία Waalfront, όπου παλαιότερα βρίσκονταν βιομηχανικά κτίρια. Οι εργασίες αποκάλυψαν πολύ περισσότερα από ένα λουτρό. Οι ερευνητές εντόπισαν δρόμους, οικιστικά τετράγωνα, μεγάλες κατοικίες και έναν πύργο, καταφέρνοντας να ανασυνθέσουν τμήμα μιας εύπορης αστικής γειτονιάς του 2ου και 3ου αιώνα μ.Χ.
Το συγκρότημα ήταν πολύ μεγαλύτερο από οποιαδήποτε άλλα δημόσια ρωμαϊκά λουτρά που έχουν βρεθεί στην Ολλανδία. Το λουτρό του Forum Hadriani, κοντά στη σημερινή πόλη Voorburg, κάλυπτε περίπου 2.200 τετραγωνικά μέτρα, ενώ εκείνο του Coriovallum, στο σημερινό Heerlen, είχε έκταση περίπου 2.500 τετραγωνικών μέτρων. Το συγκρότημα του Nijmegen ήταν περισσότερο από διπλάσιο σε μέγεθος από το πρώτο και σχεδόν διπλάσιο από το δεύτερο.
Γύρω στο έτος 100 μ.Χ., κατά τη διάρκεια της βασιλείας του αυτοκράτορα Τραϊανού, οι ρωμαϊκές αρχές παραχώρησαν στην Ulpia Noviomagus καθεστώς δήμου. Λίγο αργότερα η πόλη απέκτησε αρκετά μνημειακά δημόσια κτίρια κατασκευασμένα από πέτρα. Ένα από αυτά ήταν και το τεράστιο λουτρό.
Οι ανασκαφές αποκάλυψαν χώρους που χρησιμοποιούνταν για ζεστά, χλιαρά και κρύα λουτρά. Ορισμένα τμήματα ανήκαν σε μεταγενέστερη επέκταση του συγκροτήματος. Οι αρχαιολόγοι συνεχίζουν να μελετούν τον τρόπο λειτουργίας των διαφόρων χώρων. Παλαιότερες αίθουσες λουτρών ενδέχεται να αντικαταστάθηκαν κατά τη διάρκεια ανακαινίσεων, ενώ δεν αποκλείεται διαφορετικά τμήματα να εξυπηρετούσαν διαφορετικές ομάδες λουομένων.
Τα ευρήματα δείχνουν ότι το κτίριο ήταν διακοσμημένο με ακριβά υλικά. Οι εσωτερικοί τοίχοι ήταν επενδεδυμένοι με μάρμαρο, ενώ ορισμένα δάπεδα ήταν στρωμένα με πλακίδια από μαύρο και λευκό ασβεστόλιθο. Άλλοι χώροι διέθεταν τοιχογραφίες και ζωγραφισμένους σοβάδες. Διακοσμητικά στοιχεία από ασβεστόλιθο και ψαμμίτη κοσμούσαν το εξωτερικό, ενώ πέτρινες κολόνες αποτελούσαν μέρος του αρχιτεκτονικού σχεδιασμού.
Παρότι πολλά ρωμαϊκά κτίρια του Nijmegen απογυμνώθηκαν από την πέτρα τους κατά τον Μεσαίωνα, όταν οι κάτοικοι χρησιμοποιούσαν τα αρχαία οικοδομικά υλικά για νέες κατασκευές, μεγάλα τμήματα του λουτρού διατηρήθηκαν σε εξαιρετική κατάσταση. Οι αρχαιολόγοι αποκάλυψαν αποστραγγιστικά κανάλια, δάπεδα και τμήματα του συστήματος υποδαπέδιας θέρμανσης., τεχνολογία που επέτρεπε την κυκλοφορία θερμού αέρα κάτω από υπερυψωμένα δάπεδα. Ένα τσιμεντένιο δάπεδο εξακολουθεί να στηρίζεται πάνω σε μικρούς πλίνθινους στύλους που χρησιμοποιούνταν από το σύστημα θέρμανσης πριν από σχεδόν δύο χιλιάδες χρόνια.
Δύο πέτρινα θεμέλια σώζονται σε ύψος σχεδόν δύο μέτρων και συγκαταλέγονται στα καλύτερα διατηρημένα δείγματα ρωμαϊκής λιθοδομής που έχουν βρεθεί ποτέ στην πόλη. Η ανασκαφή έφερε στο φως δεκάδες χιλιάδες αντικείμενα, ανάμεσα στα οποία βρέθηκαν σφραγιδόλιθοι, νομίσματα, τμήματα χάλκινων αγαλμάτων, κοσμήματα και ένα περιδέραιο με χρυσό κούμπωμα.
Επιπλέον, εκατοντάδες φουρκέτες από οστά βρέθηκαν διάσπαρτες στον χώρο, τις οποίες οι Ρωμαίες χρησιμοποιούσαν για να στερεώνουν τα περίτεχνα χτενίσματά τους. Ορισμένες, μάλιστα, είναι διακοσμημένες με σκαλιστές μορφές γατών, είτε καθιστών είτε όρθιων.
Ανάμεσα στα σημαντικότερα ευρήματα ξεχωρίζει μια χάλκινη προτομή του Βάκχου, του ρωμαϊκού θεού του κρασιού. Το αντικείμενο αρχικά διακοσμούσε ένα αγγείο ή κάποιο έπιπλο, αλλά αργότερα τροποποιήθηκε και επαναχρησιμοποιήθηκε ως μέρος ζυγαριάς.
Τα νομίσματα που βρέθηκαν αποδεικνύουν ότι η περιοχή κατοικούνταν μέχρι και τον 3ο αιώνα μ.Χ, ενώ αρκετά από τα καλύτερα διατηρημένα κατάλοιπα θα παραμείνουν στη θέση τους κάτω από τη νέα οικιστική υποδομή που σχεδιάζεται στην περιοχή. Τα σημερινά σχέδια προβλέπουν την ανάδειξη μέρους των ρωμαϊκών κατασκευών, ώστε κάτοικοι και επισκέπτες να μπορούν να βλέπουν τα ίχνη μιας πόλης που άκμασε πριν από σχεδόν 2.000 χρόνια.
Περισσότερες φωτογραφίες στην ιστοσελίδα του δήμου Nijmegen
photo: pixabay
